#دعوت_ به_بهشت 61 ؛ شیوه دوستی 1

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما والدین و معلمان عزیز

موضوع گفتگوی ما شیوه دعوت به نماز بود این جلسه شیوه دوستی و هم‌نشینی را مرور کنیم.

پیامبر اعظم فرمودند: انسان بر دین دوست و رفیقش هست، پس دقت کنید با چه کسی دوست می‌شوید. [1]

تو اول بگو با کیان زیستی * سپس من بگویم که تو کیستی

بنده بارها مشاوره دادم به بی‌نمازهایی که دوست داشتند اهل نماز بشوند. وقتی از آنها می پرسم دوستانِ شما نماز می‌خوانند؟

آنها گفتند : نه.

گفتم قدم اول در اهل نماز شدن این است که یا آنها را هم اهل نماز کنید یا دور آنها را خط بکشید و با آنها قطع ارتباط کنید. چون پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند که هر کسی بخواهد توبه کند ولی دوستانش را تغییر ندهد واقعاً توبه کننده حقیقی نخواهد بود. «مَنْ تَابَ وَ لَمْ یغَیرْ رُفَقَاءَهُ فَلَیسَ بِتَائِبٍ» [2] هر بار که می‌آید نماز بخواند به او تیکه میندازن و مسخره اش می‌کنند و شبهه می‌اندازند تا او را از نماز خواندن منصرف کنند.

بنده کسانی را می‌شناسم که پدر و مادرشان بی‌نماز بودند اما چون دوستِ خوب انتخاب کردند توانستند اهل نماز بشوند.

همچنین دوستِ بد می‌تواند تمام تلاش پدر و مادر و معلم را در تربیت نمازی بی‌اثر کند.

نوجوان رفیق پرست هست و علاقه دارد به گروه هم‌سن‌ و سال هایش و علاقه دارد به تیمی شدن.

چگونه نوجوان خود را کمک کنیم تا بتواند دوست خوبی انتخاب کند؟

یک. از سرزنش، توبیخ و تحقیرِ فرزند خودداری کنیم.

اشتباهات جزئی او را نادیده بگیریم با او شوخی کنیم تا خود ما اولینِ رفیق‌‌ آنها باشیم.

دو. با فامیل و همسایگانی که خانواده‌ی مذهبی دارند و فرزند هم‌سن ‌و سال فرزند ما دارند بیشتر رفت ‌و آمد کنیم.

رفتن به مسجد، پارک، استخر و تفریح با آنها سبب می شود تا فرزند ما فرزند آنها را به عنوان دوست انتخاب کند.

هیئت امام حسین علیه السلام یا جلسه قرآنی محل را به خانه دعوت کنیم تا غیرمستقیم به فرزند خود این پیام را برسانیم که دوستانش را از این جمع‌ها انتخاب کند.

چهار. دوست خوب در مکان خوب پیدا می‌شود. در سنین زیر دوازده سال فرزند خود را زیاد به مسجد ببریم.

در پایگاه بسیجی که برنامه منظم دارد و حلقه صالحین برگزار می‌کند ثبت نام کنیم تا این‌گونه دست او را در دست دوستان خوب گذاشته باشیم.

#دعوت_ به_بهشت 62 ؛ شیوه دوستی 2

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما والدین و معلمان عزیز

موضوع گفت‌وگوی ما شیوه دوستی و هم‌نشینی در دعوت به نماز بود.

دوست مثل عطر یا بوی تعفن می‌ماند. چه بخواهیم چه نخواهیم بر ما اثر می‌گذارد.

به همین خاطر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: « اَلْجَلیسُ الصّالِحُ خَیرٌ مِنَ الْوَحْدَةِ وَ الْوَحْدَةُ خَیرٌ مِنْ جَلیسِ السُّوءِ» [3] هم‌نشین خوب از تنهایی بهتر است و تنهایی از هم‌نشین بد.

موضوع صحبت ما این بود که چه راهکارهایی را اجرا کنیم تا نوجوان ما دوست خوب را انتخاب کند.

پنج. نیروی انتظامی یکی از شهرها برای پیشگیری از فساد این طرح را اجرا کرده بود.

مجرمان پرسابقه زندان را به مدارس می‌برد و آن مجرم می‌گفت : «‌ای نوجوان! مواد مخدر، شراب، دزدی، خال‌کوبی کار زشتی هست. من در این چاه افتادم تو نیفت. دور رفیقِ بد را خط بکش تا مثلِ من بدبخت نشوی.

بنده با یکی از مدارس که این طرح را اجرا کرده بودند در ارتباط بودم. مسئولین مدرسه می‌گفتند آثار بسیار خوبی روی دانش‌آموز داشته است.

خوب است با مدیریت پیشگیری نیروی انتظامی شهر خود هماهنگ کنیم ‌و حتماً این جلسات را داخل مدرسه برگزار کنیم.

شش. در مدارسی که دانش‌آموز دوازده تا هیجده سال وجود دارد دیوارنویسی با موضوع دوست داشته باشیم مثلاً این آیه قرآن را به دیوار مدرسه بنویسیم که بدکاران در روز قیامت می‌گویند وای بر من‌ای کاش با فلانی دوست نمی‌شدم. « یا وَیلَتى‏ لَیتَنی‏ لَمْ أَتَّخِذْ فُلاناً خَلیلا » [4]

خوبی دیوارنویسی مدرسه این است که مدام جلوی چشم آنها هست و هر روز محاسبه نفس می‌کنند که آیا فلان دوست من خوب است یا نه؟

هفت. معلمان عزیز حدیث، شعر، داستان، حکایت با موضوع دوست پیدا کنید و سر کلاس‌ها برای دانش‌آموزان بگویید.

دوست برای نوجوان مساوی هست با بهشتی یا جهنمی شدن او. به همین خاطر اگر هر هفته هم درباره این موضوع صحبت بشود ارزش دارد.

درباره اهمیت دوست، عواقب دوست بد، چگونگی پیدا کردن دوست خوب را به دانش‌آموز آموزش بدهیم و سخن امامان در این باره را برای آنها بخوانید.

هشت. یک طرحی را برخی مدارس اجرا می‌کنند بسیار خوب است.

طرح «دوست شهید داری؟» به آنها بگوییم آیه صد و پنجاه و چهار سوره‌ی بقره می‌فرماید شهدا زنده اند. [5]

آیه شصت و نه سوره نساء می‌فرماید: شهدا بهترین دوستان هستند. [6]

دوست شهیدش محسن حججی «شهید حاج احمد کاظمی» بود.

نوجوان عزیز! آیا دوستِ شهید داری؟ یک شهید را به عنوان دوست انتخاب کن و عکس پروفایل خودت را عکس آن بگذار و به او نامه بنویس. اگر می‌توانی سر مزارش برو و کتاب خاطرات آن شهید را بخوان و با او رفقات داشته باش تا آن شهید دستت را بگیرد و اگر حاجت هم داشتی از همان شهید بگیر.

اگر دست آنها را در دست شهیدا گذاشتیم و مُدام از شهدا با آنها صحبت کردیم و آنها را به شهید وصل کردیم دوستان خوبی را برای آنها انتخاب کردیم.

#دعوت_ به_بهشت 63 ؛ شیوه ورود به قلب مخاطب 1

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما والدین و معلمان عزیز

موضوع صحبت ما شیوه دعوت به نماز بود.

این جلسه شیوه‌ای را توضیح می دهیم که ویژه‌ی دانش‌آموزانی هست که نسبت ‌به نماز و مسجد سرد هستند و نفرت دارند و گریزان هستند.

اسم این شیوه هست: «ورود به قلب مخاطب از چهار پنجره‌ی نیاز، نگرانی، علاقه و آرزو»

بعضی دانش‌آموزان ذهنیت بدی نسبت ‌به معلم دینی قرآن پرورش دارند و فکر می‌کنند که آنها فقط بلد هستند بگویند این حرام است، این ممنوع است.

این معلم ها از این شیوه زیاد می‌توانند استفاده کنند : یک برگه به تک‌تک دانش‌آموزان می‌دهیم که چهار تا سؤال در آن وجود دارد:

من می‌ترسم ...

من دوست دارم ...

من آرزو دارم ...

من نیاز دارم به ...

به دانش‌آموزان بگوییم این‌ جملات را پُر کنند.

بعد از این‌که نیاز، نگرانی، علاقه و آرزوی آنها را کشف کردیم همراه یا قبل ‌از دعوت به نماز به این چهار مورد پاسخ می‌دهیم.

اگر خوب پاسخ بدهیم یکی از این دو اتفاق می‌افتد :

* یا دانش‌آموز ما نسبت به نماز علاقه‌مند می‌شود.

* یا سکوت می‌کند و دیگر در مورد نماز پرخاشگری و تندی نمی‌کند و سنگ اندازی در دعوت دانش‌آموزان دیگر به نماز نمی‌کند.

مثلاً کودک نیاز به بازی دارد و من هم‌بازی او شدم ـ مثل پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله که شتر امام حسن و امام حسین علیهم السلام می‌شدند ـ و بعد از او درخواست کنم که با من در نماز همراهی کند احتمال پذیرش بسیار بالا می‌رود.

یا مثلاً کودک و نوجوان من نیاز شدید به محبت دارد و دوست دارد محبوب باشد. اگر من به او محبت کردم و به او اثبات کردم که عمیقاً او را دوست دارم خیلی رنگ‌پذیری او از من زیاد می شود.

مادری می‌گفت عمه‌ی کودک من به فرزند من بسیار محبت می‌کند و علاقه نشان می‌دهد و به او هدیه می‌دهد اما دو ویژگی نامناسب دارد :

یک. حجاب خوبی ندارد.

دو. نماز نمی‌خواند.

هر بار می‌خواهیم به خانه آنها برویم دختر من سر کوچه‌ی آنها چادرش را در می‌آورد و داخل کیف قرار می‌دهد و به من می‌گوید : « در خانه‌ی عمه به من نگو نماز بخوان. وقتی به خانه برگشتیم قضایش را می‌خوانم.»

آقا امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند: انسان بنده‌ی کوچک کسی است که به او محبت و احسان می‌کند. « اَلاِنسانُ عَبِیْدُ الاِحْسان» [7]

این عمّه با محبت آن کودک را شبیه خودش کرده است.

چرا منِ مذهبی، منِ پدر و مادر و منِ معلم به دانش آموز خود محبت نکنم؟

احادیثی که یاد می‌دهد چگونه محبوبیت پیدا کنیم را پیدا کنیم و برای دانش‌آموزان دبیرستانی بیان کنیم. راهکارهای افزایشِ محبت را به آنها یاد بدهیم.

این‌گونه به خود ما هم علاقمند می‌شوند.

امام خمینی فرمودند: با هیچ چیز مثلِ بسط محبت و رأفت و طرح دوستی و مودت نمی‌شود دل مردم را به دست آورد و آنها را از سرکشی و طغیان باز داشت. [8]

#دعوت_ به_بهشت 64 ؛ شیوه ورود به قلب مخاطب 2

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما والدین و معلمان عزیز

موضوع صحبت ما شیوه ورود به قلب مخاطب در دعوت او به نماز بود.

خدمت شما عرض کردیم که اگر به نیاز، نگرانی، علاقه و آرزوی مخاطب همزمان یا قبل‌ از دعوت به نماز پاسخ مناسب بدهیم، احتمال پذیرش دعوت ما به نماز در او بالاتر می‌رود.

این جلسه می‌خواهیم چند تا مثال عملیاتی دوره کنیم.

یک. بنده در یک دانشگاه برای دانشجویان دختر دعوت به سخنرانی شدم.

مسئولین آنها گفتند مخاطبین به معنویت و نماز علاقه‌ای ندارند.

در ابتدای سخنرانی از آنها پرسیدم : دوست دارید پوست صورت شما شفاف باشد. کَک، مَک، لک نداشته باشد؟

با خوشحالی گفتند بله.

بنده دقایقی راهکار به آنها نشان دادم برای زیبایی صورت ـ برای آن چیزی که به آن علاقه دارند ـ و بعد سخنرانی خودم را شروع کردم و آنها نسبت ‌به سخنرانی بنده‌ هم علاقه نشان دادند.

دو. بنده معلمان ریاضی و زبانی را می‌شناسم که کلاس تقویتی رایگان در مسجد ـ بعد از نماز مغرب و عشا ـ برگزار می‌کنند و دانش‌آموزانی که پول کلاس خصوصی ندارند و نیاز دارند که این درس را قبول بشوند با ذوق و شوق به مسجد می‌روند و در کلاس شرکت می‌کنند.

این‌گونه به مرور زمان نسبت ‌به حضور در مسجد هم عادت و علاقه پیدا می‌کنند.

سه. امام جماعت موفقی در یک مدرسه بعد از نماز عصر همیشه دو دقیقه سخنرانی می‌کرد و چون متخصص طب اسلامی بود یکی از موضوعات را برای دانش‌آموزان بیان می‌کرد.

مثلاً می گفت شما دانش آموزی که روزه می‌گیری آیا دوست داری راهکاری یادت بدهم تا تشنه نشوی یا هنگام روزه تُرش نکنی؟

دوست داری راهکاری را یادت بدهم که چاق نشوی شکم پیدا نکنی و... ؟

دانش‌آموزان با ذوق و شوق در آن نماز جماعت شرکت می‌کردند تا هرروز نکته‌ای را یاد بگیرند و می‌گفت سؤالات خود را بنویسید تا به مرور زمان پاسخ بدهم. این‌گونه با ورود به قلب مخاطب آنها را به نماز دعوت کرده بود.

چهار. معلم دینی و قرآن هر جلسه‌ یک نکته کوتاه درباره شیوه تست زدن در کنکور، راهکارهای آرامش و دوری از اضطراب، شیوه مطالعه‌ی موفق و... برای دانش‌آموزان بیان کند و بعد درس را شروع کند.

پنج. مساجدی که ابزار ورزشی مثل پینگ‌پنگ و فوتبال دستی دارند یا کلاسِ ورزشی کاراته دارند یا کلاس خیاطی برای دخترا دارند چون به علاقه‌ی دانش‌آموز پاسخ مثبت می‌دهند در جذب آنها به مسجد موفق‌‌تر خواهند بود.

شش. در مناطقی که دختران دبیرستانی زود ازدواج می‌کنند احادیثی در رابطه با شیوه‌ی انتخاب همسر و جلسه‌ی خواستگاری در ابتدای کلاس بیان کنیم تا به نیاز آنها پاسخ مثبت داده باشیم و در انتهای صحبت از آنها مثلاً بخواهیم برای اینکه یک انتخاب موفق داشته باشند دو رکعت نماز بخوانند و از خدا درخواست همسر مؤمن داشته باشند.

هفت. اگر بتوانیم به دانش آموزان اثبات کنیم خداوند با دستوراتی که داده ـ مثل نماز ـ در حقیقت به نیاز، نگرانی علاقه و آرزوی آنها پاسخ داده آنها را به نماز علاقمند کرده‌ایم.

[1] الْمَرْءُ عَلَى دِینِ خَلِیلِهِ وَ قَرِینِه‏. (الكافی، ج‏2، ص: 375)

[2] مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، ج‏12، ص: 131.

[3] وسائل الشیعة، ج‏12، ص: 188.

[4] سوره فرقان، آیه 28.

[5] وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ یقْتَلُ فی‏ سَبیلِ اللَّهِ أَمْواتٌ بَلْ أَحْیاءٌ وَ لكِنْ لا تَشْعُرُون‏.

[6] وَ مَنْ یطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَأُولئِكَ مَعَ الَّذینَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیهِمْ مِنَ النَّبِیینَ وَ الصِّدِّیقینَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحینَ وَ حَسُنَ أُولئِكَ رَفیقا.

[7] شرح مصباح الشریعة، ترجمه عبد الرزاق گیلانى، ص: 327.

همچنین فرمودند : أَحْسِنْ إِلَى مَنْ شِئْتَ فَأَنْتَ أَمِیرُه‏. (مجموعة ورام، ج‏1، ص: 169)

[8] شرح حدیث، جنود عقل و جهل، حضرت امام خمینی رضوان الله علیه، 234.