صد نکته ی زیبا با توجه به آیات نماز در قرآن حجت الاسلام والمسلمین علی اکبر وحیدی
- شرایط و آداب نماز؛ نماز با نشاط
سعی کنیم نماز را با نشاط بخوانیم. در مقابل نشاط، با کسالت نماز خواندن است که این یکی از ویژگی های منافقین است. منافقین همیشه با کسالت نماز می خوانند چون علاقه ای به ارتباط با خدا ندارند. «إِنَّ الْمُنافِقينَ يُخادِعُونَ اللَّهَ وَ هُوَ خادِعُهُمْ وَ إِذا قامُوا إِلَى الصَّلاةِ قامُوا كُسالى...» (نساء: 142)
امام حسین علیه السلام چنان علاقه به نماز داشتند که در عصر تاسوعا به حضرت ابالفضل علیه السلام فرمودند: اگر بتوانى امروز دشمنان را از جنگ با ما منصرف سازى اين كار را انجام ده، شايد امشب براى پروردگارمان نماز بخوانيم، چرا كه خدا مىداند من نماز براى او، و تلاوت آيات قرآنش را دوست دارم. «قَالَ لِأَخِيهِ الْعَبَّاسِ إِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَصْرِفَهُمْ عَنَّا فِي هَذَا الْيَوْمِ فَافْعَلْ لَعَلَّنَا نُصَلِّي لِرَبِّنَا فِي هَذِهِ اللَّيْلَةِ فَإِنَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي أُحِبُّ الصَّلَاةَ لَهُ وَ تِلَاوَةَ كِتَابِهِ.» (اللهوف على قتلى الطفوف؛ ترجمه فهرى؛ 89)
- شرایط و آداب نماز؛ نماز با آگاهی
خدا فرموده با حالت مستی وارد نماز نشوید تا بدانید چه می گویید. «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُون» (نساء : 43)
از جمله «حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُون» فهمیده می شود که در هنگام نماز باید متوجه باشیم چه می گوییم.
در روایات خواب و چُرت نوعی مستی دانسته شده که باید در این حالت از خواندن نماز دوری کنیم تا بدانیم چه می گوییم. پس نماز مستحبی در این حالت نخوانیم و نماز واجب را اگر فرصت داریم به زمان دیگر بیندازیم. «قال امیرالمؤمنین: السُّكْرُ أَرْبَعُ سُكْرَاتٍ سُكْرُ الشَّرَابِ وَ سُكْرُ الْمَالِ وَ سُكْرُ النَّوْمِ وَ سُكْرُ الْمُلْكِ» (الخصال، ج2، ص 636)
- شرایط و آداب نماز؛ نماز با جماعت 1
«وَ أَقيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ ارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعين» (بقرة : 43)
در این آیه خداوند می فرماید: همراه با رکوع کنندگان، رکوع کنید که منظور نماز جماعت است.
نماز چهار هیئت دارد (قیام و قعود و رکوع و سجود) و رکوع مهمترین هیئت و شاخصه اصلی نماز است، چون آن سه هیئت دیگر در غیر نماز وجود دارد.
پیامبر در اهمیت نماز جماعت فرمودند: یک نماز جماعت در مسجد از چهل سال نماز فرادی در خانه بهتر است.
«صَلَاةُ الرَّجُلِ فِي جَمَاعَةٍ خَيْرٌ مِنْ صَلَاتِهِ فِي بَيْتِهِ أَرْبَعِينَ سَنَةً قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَاةُ يَوْمٍ فَقَالَ صَلَاةٌ وَاحِدَةٌ» (مستدرك الوسائل، ج6، ص 446)
- شرایط و آداب نماز؛ نماز با جماعت 2
امام باقر علیه السلام فرمودند: کسی که بدون علت و عذر نماز جماعت را ترک کند، نمازش نماز کاملی نیست. «مَنْ تَرَكَ الْجَمَاعَةَ رَغْبَةً عَنْهَا وَ عَنْ جَمَاعَةِ الْمُؤْمِنِينَ مِنْ غَيْرِ عِلَّةٍ فَلَا صَلَاةَ لَهُ.» (المحاسن، ج 1، ص 84)
عبدالله بن مسعود روزی به تکبیر ابتدای نماز جماعت نرسید. بعد از نماز از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله پرسید اگر بنده ای آزاد کنم ثواب از دست رفته جبران می شود؟ حضرت فرمود: نه. پرسید اگر دو بنده را آزاد کنم، چطور؟ حضرت فرمود: اگر تمام زمین برای تو بود و در راه خدا می دادی جای آن تکبیر ابتدای نماز جماعت را نمی گرفت.
«وَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهُ فَاتَتْهُ تَكْبِيرَةُ الِافْتِتَاحِ يَوْماً فَأَعْتَقَ رَقَبَةً وَ جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاتَتْنِي تَكْبِيرَةُ الِافْتِتَاحِ يَوْماً فَأَعْتَقْتُ رَقَبَةً هَلْ كُنْتُ مُدْرِكاً فَضْلَهَا فَقَالَ لَا فَقَالَ ابْنُ مَسْعُودٍ ثُمَّ أُعْتِقُ أُخْرَى هَلْ كُنْتُ مُدْرِكاً فَضْلَهَا فَقَالَ لَا يَا ابْنَ مَسْعُودٍ وَ لَوْ أَنْفَقْتَ مَا فِي الْأَرْضِ» (مستدرك الوسائل، ج6، ص 445)
- شرایط و آداب نماز؛ نماز اول وقت
امام رضا علیه السلام فرمودند: نماز اول وقت سبب خشنودی خداوند است و در وسط وقت سبب عفو خداوند است و نماز آخر وقت شایسته نیست و البته این بی ادبی را خدا می بخشد.
«فَأَوَّلُ الْوَقْتِ رِضْوَانُ اللَّهِ وَ أَوْسَطُهُ عَفْوُ اللَّهِ وَ آخِرُهُ غُفْرَانُ اللَّهِ وَ أَوَّلُ الْوَقْتِ أَفْضَلُهُ وَ لَيْسَ لِأَحَدٍ أَنْ يَأْخُذَ آخِرَ الْوَقْتِ وَقْتاً وَ إِنَّمَا جُعِلَ آخِرُ الْوَقْتِ لِلْمَرِيضِ وَ الْمُعْتَلِّ وَ لِلْمُسَافِرِ.» (مستدرك الوسائل ؛ ج3 ؛ ص109)
امام صادق علیه السلام فرمودند: نشانه شیعیان واقعی ما محافظت از نماز (به خصوص نماز های اول وقت) است.
«امْتَحِنُوا شِيعَتَنَا عِنْدَ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ كَيْفَ مُحَافَظَتُهُمْ عَلَيْهَا» (وسائل الشيعة، ج4، ص 114)
پیامبر اکرم صلی اله علیه و آله فرمودند: برتری نماز اول وقت بر آخر وقت مانند برتری آخرت بر دنیاست.
«فَضلُ الصَّلاةِ في أوَّلِ الوَقتِ عَلى آخِرِهِ كَفَضلِ الآخِرَةِ عَلَى الدُّنيا» (کافی؛ ج 6؛ ص 35)