قرآن 1
قلب قرآن و گُل خوشبوىِ آن
866. رسول اللَّه صلى الله علیه و آله: إنَّ لِكُلِّ شَیءٍ قَلباً، وقَلبُ القُرآنِ «یس»، ومَن قَرَأَ «یس» كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِقِراءَتِها قِراءَةَ القُرآنِ عَشرَ مَرّاتٍ.[1]
866. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: هر چیزى، قلبى دارد و قلب قرآن، «یاسین» است. هر كس «یاسین» را بخواند، خداوند به ازاى خواندن آن، ده بار خواندنِ كلّ قرآن را برایش مىنویسد.
867. عنه صلى الله علیه و آله: «یس» قَلبُ القُرآنِ؛ لا یقرَؤُها رَجُلٌ یریدُ اللَّهَ تَبارَكَ وتَعالى وَالدّارَ الآخِرَةَ إلّا غُفِرَ لَهُ، وَاقرَؤوها عَلى مَوتاكُم.[2]
867. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: «یاسین»، قلب قرآن است. هر كس آن را براى خداوند- تبارك و تعالى- و آخرت بخواند، حتماً آمرزیده مىشود. آن را براى مُردگانتان بخوانید.
869. عنه صلى الله علیه و آله: إنَّ لِكُلِّ شَیءٍ قَلباً، وإنَّ قَلبَ القُرآنِ «یس»، ومَن قَرَأَها فی لَیلَةٍ اعطِی یسرَ تِلكَ اللَّیلَةِ، ومَن قَرَأَها فی یومٍ اعطِی یسرَ ذلِكَ الیومِ.[3]
869. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: هر چیزى، قلبى دارد و قلب قرآن، «یاسین» است. هر كس آن را در شب بخوانَد، آن شب بر او آسان مىگذرد، و هر كس آن را در روز بخواند، آن روز بر وى، آسان مىگذرد.
870. الإمام الصادق علیه السلام: عَلِّموا أولادَكُم «یس»؛ فَإِنَّها رَیحانَةُ القُرآنِ.
870. امام صادق علیه السلام: سوره «یاسین» را به فرزندانتان بیاموزید؛ زیرا آن، گل خوشبوىِ قرآن است.
871. عنه علیه السلام: إنَّ لِكُلِّ شَیءٍ قَلباً، وإنَّ قَلبَ القُرآنِ «یس»، مَن قَرَأَها قَبلَ أن ینامَ أو فی نَهارِهِ قَبلَ أن یمسِی كانَ فی نَهارِهِ مِنَ المَحفوظینَ وَالمَرزوقینَ حَتّى یمسِی، ومَن قَرَأَها فی لَیلِهِ قَبلَ أن ینامَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ ألفَ مَلَكٍ یحفَظونَهُ مِن شَرِّ كُلِّ شَیطانٍ رَجیمٍ ومِن كُلِّ آفَةٍ.
871. امام صادق علیه السلام: هر چیزى، قلبى دارد و قلب قرآن، «یاسین» است. هر كس آن را پیش از خواب یا در روز یا پیش از آن كه شب شود، بخواند، آن روز تا شب، از حفاظت شدگان و روزىدارندگان باشد، و هر كس آن را شب، پیش از آن كه بخوابد، قرائت كند، خداوند، هزار فرشته بر وى مىگمارد كه او را از گزند شیطان مطرود و از هر گزندى، نگه دارند.
عروس قرآن
872. رسول اللَّه صلى الله علیه و آله: لِكُلِّ شَیءٍ عَروسٌ، و عَروسُ القُرآنِ سورَةُ الرَّحمنِ جَلَّ ذِكرُهُ.
872. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: هر چیزى، عروسى دارد و عروس قرآن، سوره «الرحمن» است.
یكْ سوم قرآن
876. عنه صلى الله علیه و آله: مَن قَرَأَ «قُل هُوَ اللَّهُ أحَدٌ» مَرَّةً فَكَأَنَّما قَرَأَ ثُلُثِ القُرآنَ، ومَن قَرَأَها مَرَّتَینِ فَكَأَنَّما قَرَأَ ثُلُثَی القُرآنِ، ومَن قَرَأَها ثَلاثَ مَرّاتٍ فَكَأَنَّما قَرَأَ القُرآنَ كُلَّهُ.
876. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: هر كس سوره «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» را یك مرتبه بخوانَد، گویى یكْ سومِ قرآن را خوانده است و هر كس دو مرتبه بخواند، گویى دو سومِ قرآن را خوانده است و هر كس سه مرتبه آن را بخواند، گویى همه قرآن را خوانده است.
884. الإمام الصادق عن آبائه علیهم السلام: قالَ رَسولُ اللَّهِ صلى الله علیه و آله یوماً لِأَصحابِهِ: أیكُم یصومُ الدَّهرَ؟ فَقالَ سَلمانُ: أنَا یا رَسولَ اللَّهِ، فَقالَ رَسولُ اللَّهِ صلى الله علیه و آله: فَأَیكُم یحیی اللَّیلَ؟ قالَ سَلمانُ: أنَا یا رَسولَ اللَّهِ. قالَ: فَأَیكُم یختِمُ القُرآنَ فی كُلِّ یومٍ؟ فَقالَ سَلمانُ: أنَا یا رَسولَ اللَّهِ.
فَغَضِبَ بَعضُ أصحابِهِ فَقالَ: یا رَسولَ اللَّهِ! إنَّ سَلمانَ رَجُلٌ مِنَ الفُرسِ یریدُ أن یفتَخِرَ عَلَینا! قُلتَ: أیكُم یصومُ الدَّهرَ؟ قالَ: أنَا، وهُوَ أكثَرَ أیامِهِ یأكُلُ، وقُلتَ: أیكُم یحیی اللَّیلَ؟ فَقالَ: أنَا، وهُوَ أكثَرَ لَیلِهِ نائِمٌ، وقُلتَ: أیكُم یختِمُ القُرآنَ فی كُلِّ یومٍ؟
فَقالَ: أنَا، وهُوَ أكثَرَ أیامِهِ صامِتٌ!
فَقالَ رَسولُ اللَّهِ صلى الله علیه و آله: مَه یا فُلانُ! أنّى لَكَ بِمِثلِ لُقمانَ الحَكیمِ! سَلهُ فَإِنَّهُ ینبِئُكَ.
فَقالَ الرَّجُلُ لِسَلمانَ: یا عَبدَ اللَّهِ، ألَیسَ زَعَمتَ أنَّكَ تَصومُ الدَّهرَ؟ فَقالَ، نَعَم. فَقالَ:
رَأَیتُكَ فی أكثَرِ نَهارِكَ تَأكُلُ؟ فَقالَ: لَیسَ حَیثُ تَذهَبُ، إنّی أصومُ الثَّلاثَةَ فِی الشَّهرِ، وقالَ اللَّهُ عز و جل: «مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها»[4] وأصِلُ شَعبانَ بِشَهرِ رَمَضانَ فَذلِكَ صَومُ الدَّهرِ.
فَقالَ: ألَیسَ زَعَمتَ أنَّكَ تُحیی اللَّیلَ؟ فَقالَ: نَعَم. فَقالَ: إنَّكَ أكثَرَ لَیلِكَ نائِمٌ. فَقالَ:
لَیسَ حَیثُ تَذهَبُ، ولكِنّی سَمِعتُ حَبیبی رَسولَ اللَّهِ صلى الله علیه و آله یقولُ: «مَن باتَ عَلى طُهرٍ فَكَأَنَّما أحیا اللَّیلَ» فَأَنَا أبیتُ عَلى طُهرٍ.
فَقالَ: ألَیسَ زَعَمتَ أنَّكَ تَختِمُ القُرآنَ فی كُلِّ یومٍ؟ قالَ: نَعَم، قالَ: فَأَنتَ أكثَرَ أیامِكَ صامِتٌ، فَقالَ: لَیسَ حَیثُ تَذهَبُ، ولكِنّی سَمِعتُ حَبیبی رَسولَ اللَّهِ صلى الله علیه و آله یقولُ لِعَلِی علیه السلام: «یا أبَا الحَسَنِ، مَثَلُكَ فی امَّتی مَثَلُ «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» فَمَن قَرَأَها مَرَّةً فَقَد قَرَأَ ثُلُثَ القُرآنِ، ومَن قَرَأَها مَرَّتَینِ فَقَد قَرَأَ ثُلُثَی القُرآنِ، ومَن قَرَأَها ثَلاثاً فَقَد خَتَمَ القُرآنَ، فَمَن أحَبَّكَ بِلِسانِهِ فَقَد كَمَلَ لَهُ ثُلُثُ الإِیمانِ، ومَن أحَبَّكَ بِلِسانِهِ وقَلبِهِ فَقَد كَمَلَ لَهُ ثُلُثَا الإِیمانِ، ومَن أحَبَّكَ بِلِسانِهِ وقَلبِهِ ونَصَرَكَ بِیدِهِ فَقَدِ استَكمَلَ الإِیمانَ. وَالَّذی بَعَثَنی بِالحَقِّ یا عَلِی، لَو أحَبَّكَ أهلُ الأَرضِ كَمَحَبَّةِ أهلِ السَّماءِ لَكَ لَما عُذِّبَ أحَدٌ بِالنّارِ» وأنَا أقرَأُ: «قُل هُوَ اللَّهُ أحَدٌ» فی كُلِّ یومٍ ثَلاثَ مَرّاتٍ. فَقامَ فَكَأَنَّهُ قَد القِمَ حَجَراً.
884. امام صادق علیه السلام- به نقل از پدرانش علیهم السلام-: روزى پیامبر خدا صلى الله علیه و آله به یارانش فرمود: «كدام یك از شما، همیشه روزهدار است؟». سلمان گفت: من، اى پیامبر خدا!
پیامبر خدا صلى الله علیه و آله فرمود: «كدام یك از شما، همیشه شبزندهدارى مىكند؟». [باز] سلمان گفت: من، اى پیامبر خدا!
فرمود: «كدام یك از شما، هر روز قرآن را ختم مىكند؟». سلمان [باز هم] گفت: من، اى پیامبر خدا!
یكى از یاران پیامبر صلى الله علیه و آله عصبانى شد و گفت: اى پیامبر خدا! این مردِ ایرانى، مىخواهد بر ما فخر بفروشد! فرمودى: «كدام یك از شما، همیشه روزهدار است؟»، او گفت: «من»، در صورتى كه بیشتر روزها، روزه نیست. فرمودى: «كدام یك از شما، همیشه شب زندهدارى مىكند؟»، گفت: «من»، در صورتى كه بیشترِ شب را مىخوابد. فرمودى: «كدام یك از شما، هر روز قرآن را ختم مىكند؟»، گفت: «من»، در حالى كه در بیشتر ساعات روز، [لبش] خاموش است!
پیامبر خدا صلى الله علیه و آله فرمود: «خاموش باش، فلانى! تو را چه رسد كه به كسى همچون لقمان حكیم، خُرده بگیرى؟ [علّت ادّعایش را] از خودش بپرس، پاسخت را مىدهد».
آن مرد به سلمان گفت: اى عبد اللَّه! مگر تو نگفتى كه همیشه روزهدار هستى؟ سلمان گفت: چرا. مرد گفت: امّا من دیدهام كه بیشتر روزها، غذا مىخورى!
سلمان گفت: چنان نیست كه تو گمان مىكنى. من در ماه، سه روز را روزه مىگیرم، و خداوند عز و جل فرموده است: «هر كه یك نیكى بیاورد، براى او ده چندان باشد». همچنین شعبان را به ماه رمضان، وصل مىكنم. این است روزهدارىِ همیشگى.
مرد گفت: آیا تو نگفتى كه تمام شب را شبزندهدارى مىكنى؟ سلمان گفت: چرا. مرد گفت: امّا تو بیشترِ شب را مىخوابى!
سلمان گفت: چنان نیست كه تو مىپندارى؛ بلكه من از محبوبم پیامبر خدا صلى الله علیه و آله شنیدم كه مىفرماید: «هر كه شب را با طهارت (با وضو) بخوابد، چنان است كه آن شب را به شب زندهدارى گذرانده باشد» و من، هر شب را با وضو به سر مىبرم.
مرد گفت: آیا تو نگفتى كه هر روز، قرآن را ختم مىكنى؟ سلمان گفت: چرا. مرد گفت:
امّا تو بیشترِ ساعات روز، خاموش هستى!
سلمان گفت: چنان نیست كه تو مىپندارى؛ بلكه از محبوبم پیامبر خدا صلى الله علیه و آله شنیدم كه به على علیه السلام مىفرماید: «اى ابو الحسن! حكایت تو در میان امّت من، حكایت «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» است كه هر كس یك بار آن را بخوانَد، در واقع، یكْ سومِ قرآن را خوانده است و هر كس دو بار آن را بخواند، در واقع، دو سومِ آن را خوانده است و هر كس سه بار آن را بخواند، در واقع، قرآن را ختم كرده است. پس هر كس با زبانش تو را دوست بدارد، یكْ سومِ ایمانش كامل است و هر كس با زبان و دلش، تو را دوست بدارد، دوْ سومِ ایمانش كامل است و هر كس با زبانش و دلش تو را دوست بدارد و با دستش یارىات كند، ایمان [خود] را كامل ساخته است. اى على! سوگند به آن كه مرا به حق بر انگیخت، اگر همان اندازه كه آسمانیانْ تو را دوست دارند، زمینیان دوستت مىداشتند، هیچ كس به آتش [دوزخ]، عذاب نمىشد».
من نیز هر روز، سه مرتبه «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» را مىخوانم.
آن مرد، دهانش بسته شد و برخاست.
نور قرآن
886. رسول اللَّه صلى الله علیه و آله: إنَّ لِكُلِّ شَیءٍ نوراً، و نورُ القُرآنِ «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ».
886. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: هر چیزى، نورى دارد و نور قرآن، سوره «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» است.
(قرآن که سراسر نور است؛ این حدیث یعنی از همه سوره ها نورانی تر است یا این سوره به قرآن هم نور می دهد)
مُسبِّحات قرآن[5]
902. الإمام علی علیه السلام: إذا قَرَأتُم مِنَ المُسَبِّحاتِ الأخیرَةَ فَقولوا: «سُبحانَ اللَّهِ الأَعلى». و إذا قَرَأتُم «إنَّ اللَّهَ ومَلائِكَتَهُ یصَلّونَ عَلَى النَّبِی» فَصَلّوا عَلَیهِ؛ فِی الصَّلاةِ كُنتُم أو فی غیرِها ... إذا قَرَأتُم «وَالتّینِ» فَقولوا فی آخِرِها: «ونَحنُ عَلى ذلِكَ مِنَ الشّاهِدینَ».
902. امام على علیه السلام: هر گاه مسبِّحات آخر [- قرآن] را خواندید، بگویید: «سبحان اللَّه الأعلى؛ منزّه است خداى بلندمرتبه»، و هر گاه آیه «إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ یصَلُّونَ عَلَى النَّبِی» را خواندید، بر پیامبر صلى الله علیه و آله درود بفرستید، در نماز باشید یا غیر آن ...، و هر گاه «وَ التِّینِ» را خواندید، در پایان آن بگویید: «و نحن على ذلك من الشاهدین؛ و ما بر این، گواهیم».
[1] سنن الترمذی: ج 5 ص 162.
[2] مسند ابن حنبل: ج 7 ص 286.
[3] تفسیر القرطبی: ج 15 ص 2 عن ابن عبّاس.
[4] الأنعام: 160.
[5] سورههایى كه با واژههاى« سَبَّحَ» یا« یسبّحُ» آغاز مىشوند.