شیوه ها و روش های دعوت دیگران به نماز
شیوه ها و روش های دعوت دیگران به نماز:
یک روش هایی عمومی هست (برای زن و مرد و هر سن و تحصیلات و...)
یک روش هایی هست که در سنین خواست بیشتر تاثیر گذار هست
الف : روش های عمومی؛
- روش الگویی: قرآن از این روش استفاده کرده و لکم فی رسول الله اسوة حسنة.
فواید این روش:
روانشناسان می گویند: مردم با دیدن یاد می گیرند به همین سادگی.
تاثیر گذاری آن صد در صد و تضمینی هست. مانند عطر که با عطر زدند خواه نا خواه بوی خوش آن را دیگران استشمام می کنند.
تاثیر گذاری آن از سخن گفتن بیشتر هست؛ دو صد گفته چون نیم کردار نیست. سبب لجبازی نمی شود. گاهی اوقات اطرافیان ما چون می خواهند با ما مخالفت کنند اگر به آنها بگوییم مخصوصاً عمل نمی کنند. اما این روش حساسیت برانگیز نیست.
ماندگاری رفتار در ذهن بیشتر از گفتار هست موقع گفتن خاطرات از امواتمان بیشتر از رفتار آنها خاطره تعریف می کنیم تا گفتار آنها.
شخصی پدرش مؤذن مسجد بود؛ پسرش منظم در مسجد شرکت نمی کرد. بعد از وفات پدرش منظم شرکت می کرد و مؤذن مسجد شد.
أَبِي يَعْفُورٍ، قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ: «كُونُوا دُعَاةً لِلنَّاسِ[1] بِغَيْرِ أَلْسِنَتِكُمْ؛ لِيَرَوْا مِنْكُمُ الْوَرَعَ وَ الِاجْتِهَادَ وَ الصَّلَاةَ وَ الْخَيْرَ؛ فَإِنَّ ذلِكَ دَاعِيَةٌ».[2]
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ، قَالَ: «كُونُوا دُعَاةً لِلنَّاسِ بِالْخَيْرِ بِغَيْرِ أَلْسِنَتِكُمْ؛ لِيَرَوْا مِنْكُمُ الِاجْتِهَادَ وَ الصِّدْقَ وَ الْوَرَعَ».[3]
- روش گسترش نماد ها و نماد سازی
- روش نشان دادن شکوه نماز
عظم الخالق فی انفسهم (نهج البلاغه؛ خطبه متقین)
مانند عروسی، که همه لباس شیک، عطر زده، آرایشگاه رفته، سر وقت حاضر می شوند. در مکان های مذهبی و در حال نماز از آنها عکس بگیرید و آن را قاب کنید و در اتاقشان بزنید.
نماز جماعت نشان دهنده شکوه نماز هست.
- روش زمینه سازی؛ فضا سازی؛ هر چه ما را به یاد نماز می اندازد بایستی در جلوی چشم ما قرار بگیرید، نباید بگوییم این ریا هست.
صدای اذان در منزل بلند شود. خودمان نماز ها را بلند بخوانیم و غیر از حمد و سوره نماز ظهر و عصر را هم بلند بخوانیم. برای نذری دادن اهل مسجد را دعوت کنیم. در منزل جای مخصوص نماز داشته باشیم و آن همیشه پهن باشد. همیشه با وضو باشیم تا فرزندانمان همیشه به یاد نماز بیفتند.
سادات شال خود را همیشه بیندازند، عمامه ما طلبه ها یاد آور امام زمان در جامعه هست.
- روش مشارکت دادن (ایفای نقش)
دادن مسؤولیت نمازی به دیگران؛ مثل پخش چای در مسجد، گفتن تکبیر و اذان، گرفتن عکس از مؤذن های مسجد و نصب آن در مسجد.
- روش سهل گیری
- برداشتن موانع مثل طولانی شدن نماز جماعت؛ بد بو بودن دستشویی مسجد؛
- آگاهی از آیات و روایات نماز.
- در دوران نوجوانی و جوانی علاقه شدید به همسالان و فعالیت در گروه های دوستان در افراد زیاد هست ؛ در منزلمان هیئت بگیرید؛ و مدیریت آنها را به خودشان بسپاریم.
- فرزندان و زیر دستان ما همیشه یک قدم از ما عقب ترند؛
من نماز می خوانم در مسجد، در صف اول جماعت. فرزندم نماز می خواند در مسجد در صف آخر
من نماز می خوانم در مسجد، در صف آخر جماعت. فرزندم نماز می خواند در خانه
من نماز می خوانم در خانه اول وقت، فرزندم نماز می خواند در مسجد در خانه، آخر وقت
من نماز می خوانم در خانه آخر وقت، فرزندم نماز نمی خواند.
شخصی بعد از نماز صبح ۲۰ دقیقه تعقیبات می خواند؛ می گفت ما خیلی عقب هستیم. می گفت پدرم بعد از اذان صبح تا طلوع آفتاب تعقیبات می خواند و بعد می رفت سرغ کارهای دیگرش. ما فرزند خلفی برای پدرمان نیستیم.
- یکی از ارکان زندگی امروزی ما تلویزیون است، فرش هست، حمام هست و... اگر وارد خانه کسی بشویم و حمام نداشته باشد می گوییم نیازمند هست؛ با هم پول جمع کنیم برایشان حمام درست کنیم؛ یکی از ارکان خانه مسلمان محل ثابت نماز است، امامان ما مکان ویژه نماز داشتند و نماز مستحبی و نماز شبشان را آنجا می خواندند. اگر کسی وارد خانه ی ما شد و جای نماز نداشتیم، او باید تعجب کند. بچه های کوچک سجاده را به هم می ریزند، اشکالی ندارد. مُهر را بردارید که نشکنند و با جانماز بازی کند. ظهر و شب اسباب بازی هایش را جمع می کنید. هر ظهر وشب جانماز را مرتب کنید.
- امیرالمؤمنین علیه السلام: انسان مبلغ چیزی هست که به آن عشق می ورزد. ما چون نماز برایمان مهم نیست و به آن عشق نمی ورزیم نمی توانیم مبلغ آن باشیم. ما چون به امام حسین عشق می ورزیم مبلغ آن هستیم. تا حال پدر و مادری نپرسیدند چه کنیم تا فرزندمان در مراسمات امام حسین شرکت کنند؟ ولی می پرسند چه کنیم تا اهل نماز شوند. در مراسم امام حسین ما خودمان نفر اول شرکت می کنیم. پول خرج می کنیم دعوت می کنیم و... در نماز خودمان نفر اول شرکت نمی کنیم و می گوییم دولت حمایت نمی کند. آیا مراسمات عزای امام حسین متکی به بودجه دولت هست؟ پس نماز هم نباید متکی به بودجه دولت باشد. آیا معتادان که مبلغ مواد مخدر هستند، از دولت بودجه می گیرند؛ نه ولی چون عاشق مواد هستند هر سال یکی دو تا مثل خودشان را به جامعه تحویل می دهند.
عشق را از این زن یاد بگیریم: دو زن ادعا کردند این فرزند من هست؛ حضرت فرزند را با شمشیر دو نصف می کنیم، مادر اصلی چون عاشق فرزند بود گفت: مادر اصلی دیگری هست، ما هم امامت جماعت؛ تکبیر گفتن؛ هیئت امنای مسجد را باید به جوانان تحویل دهیم. این جوری آنها را به حضور و فعالیت در مسجد تشویق می کنیم.
- آنچه سبب شرکت نکردن می شود از آنها دوری کنیم؛ خدا در نماز یک واجباتی دارد، یک مستحبات. معنای واجبات آن است که از همه می خواهم، آنها را در نماز جماعت انجام دهیم، مستحبات یعنی هر که خواست انجام دهد، آنها را در نماز جماعت حذف کنیم.
قال رسول الله : إذا أمّ أحدكم النّاس فليخفّف فإنّ فيهم الصّغير و الكبير و الضّعيف و المريض و ذا الحاجة و إذا صلّى لنفسه فليطوّل ما يشاء.
وقتى كسى در نماز پيشواى مردم شد نماز را سبك گيرد كه در ميان كسان كوچك و بزرگ و بيمار و ناتوان و حاجتمند هست و هر وقت براى خود نماز گذارد هر چه خواهد طول دهد.[4]
فاصله بین اذان تا نماز اول کوتاه، نماز اول کوتاه، فاصله بین نماز اول و دوم کوتاه (از گفتن اذان دوباره خود داری شود)، نماز دوم کوتاه، بعد نماز دوم هر چه خواستید تعقیبات بخوانید.
- اخلاق زیبا
- یاد مرگ داستان بیژن و حسن کار کردن در قنات. یاد مرگ قلب را خاشع می کند.
- اکرام برپا دارندگان نماز مثل مؤذنان؛ امام سجاد در (رسالة الحقوق وَ أَمَّا حَقُ الْمُؤَذِّنِ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّهُ مُذَكِّرٌ لَكَ رَبَّكَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ دَاعٍ لَكَ إِلَى حَظِّكَ وَ عَوْنُكَ عَلَى قَضَاءِ فَرْضِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْكَ فَاشْكُرْهُ عَلَى ذَلِكَ شُكْرَ الْمُحْسِنِ إِلَيْكَ) عکس مؤذنان برتر را در بنر در خیابان ها نصب کنید. در شهری رفتم؛ برای نفر پنجم رشته شطرنج در کشور را بنر زده بودند و تبریک گفته بودند. در نماز جمعه شهر هر هفته یکی از مؤذنان خوش صدا را بیاورید و تقدیر کنید و از او بخواهید اذان بگوید. در شبکه استانی از مؤذنان خوش صدای استان استفاده کنید.
[1] ( 1). في الكافي، ح 1778:+/« بالخير».
[2] كلينى، محمد بن يعقوب، كافي (ط - دار الحديث) ؛ ج3 ؛ ص202 - قم، چاپ: اول، ق1429.
[3] كلينى، محمد بن يعقوب، كافي (ط - دار الحديث) ؛ ج3 ؛ ص272- قم، چاپ: اول، ق1429.
[4] پاينده، ابو القاسم، نهج الفصاحة (مجموعه كلمات قصار حضرت رسول صلى الله عليه و آله) ؛ ص190؛ تهران، چاپ: چهارم، 1382ش.