گلچین کتاب پرتویی از اسرار نماز؛ استاد قرائتی
3- شرط اخلاقى: تقوا
داستان فرزندان آدم در قرآن آمده است. هر دو قربانى كردند. قربانى يكى پذيرفته شد و ديگرى نه. خدا مى فرمايد: «إِنَّمَا يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ» «مائده، آيه 27» خدا تنها از اهل تقوا مىپذيرد.
شخصى هنگام عبور از بازار، دو قرص نان سرقت كرد و دو انار از مغازهاى ديگر. سپس آن انار و نان را به فقير داد. به او گفتند: اين چه كارى است؟ گفت: خداوند هر گناه را يك كيفر ولى ثواب را ده برابر پاداش مى دهد. من با آن دو نان و دو انار، چهار گناه كردم ولى به فقير كه دادم، چهل ثواب بردم. چهار گناه از چهل ثواب كه كم شود، سى و شش ثواب باقى مىماند.
به او گفتند: پاداش ده برابر، براى كسى است كه كارش بر اساس تقوا باشد. انفاق از مال غصبى پاداش ندارد. مگر نخواندهاى كه: «إِنَّمَا يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ»!
4- شرط اقتصادى: اداى حق مردم
امام رضا عليه السلام مى فرمايد: «مَنْ صَلّى و لم يُزَكِ لَمْ تُقْبَلْ صَلوتُه» «بحارالانوار، ج 96، ص 12» هر كس نماز بخواند ولى زكات نپردازد، نمازش قبول نمى شود.
در حديث ديگرى امیرالمؤمنین عليه السلام به كميل مى فرمايد: هر گاه غذاى تو از راه حلال و درآمد صحيح نباشد، خداوند، تسبيح گفتن و شكر كردن تو را قبول نمى كند. «سفينةالبحار، ج 1، واژه حلّ»
(صفحه 55)
5- شرط اجتماعى: خيرخواهى نسبت به ديگران
هر سخن و عملى كه به گسستن روابط خوب منجر شود مثل «غيبت»، «قطع رابطه»، «بد خلقى» و ... از اوصاف و اعمالى هستند كه موجب قبول نشدن عبادت مى شوند.
رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: «مَنِ اغْتابَ مُسْلِماً اوْ مُسْلِمةً لَمْ يَقْبَلِ اللَّهُ صَلاتَهُ وَ لاصِيامَهُ ارْبَعينَ يَوماً وَلَيْلَةً الّا انْ يَغْفِرَ لَه صاحِبهُ» «جامع السعادات، ج 2، ص 234» كسى كه غيبت زن و مرد مسلمانى را بكند، تا چهل روز نماز و روزهاش را خدا نمىپذيرد، مگر آنكه آن شخص، او را ببخشد.
و نيز، آن حضرت فرمود: «يا اباذَر! اياكَ وَ هِجْرانَ اخيكَ، فَانَّ الْعَمَلَ لا يُتَقَبَّلُ مَعَ الْهِجْرانِ» «مكارم الاخلاق، ص 554 » اى ابوذر! از دورى و قطع رابطه با برادر دينى بپرهيز، چرا كه عمل اين گونه اشخاص پذيرفته نيست.
امام صادق عليه السلام مى فرمايد: «لا يَقْبَلُ اللّهُ مِنْ مُؤمِنٍ عَملًا وَ هُوَ مُضْمِرٌ عَلى اخيِه سُوءً» «اصول كافى، ج 2، ص 361» هر مؤمنى كه نسبت به برادر دينىاش، نيّت بدى داشته باشد، خداوند عمل او را قبول نمى كند.
و نيز، آن حضرت فرمود: «انَّ سُوء الخُلقِ يُفْسِدُ العَمَلَ كَما يُفْسِد الخِّلُ العَسَلَ» «اصول كافى، ج 2، ص 321» بد اخلاقى با مردم، چنان عمل را فاسد مى كند، كه سركه، عسل را.
(صفحه 55)
6- شرط خانوادگى: خوشرفتارى
پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله فرموده است: «مَنْ كانَ لَهُ امْرئةٌ تُوذيهِ لَم يَقْبَلِ اللَّهُ صَلاتَها وَ لا حَسَنَةً مِنْ عَمَلِها ... وَ عَلَى الرَّجُل مِثْلُ ذلِكَ» «وسائلالشيعه، ج 14، ص 116» هر كس زن بد رفتار و اذيت كنندهاى داشته باشد، خداوند نماز و كارهاى نيك آن زن را نمىپذيرد. (مرد نيز همچنين است)
امام صادق عليه السلام فرمود: «مَنْ نَظَر الى أبَويهِ نَظَرَ ماقتٍ وَ هُما ظالِمانِ لَهُ لَم يَقْبَلِ اللّهُ لَهُ صَلاةً» «اصول كافى، ج 2، ص 349» نماز فرزندانى كه با خشم به پدر و مادر خود نگاه مىكنند قبول نمى شود، گر چه والدين، نسبت به آنان كوتاهى و ظلمى كرده باشند.
(صفحه 55)
نشان قبولى
قرآن، ثمره نماز را، باز داشتن از فحشاء و منكر مىداند «إِنَّ الصَّلَوةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَآءِ وَالْمُنكَرِ» «عنكبوت، آيه 45»
امام صادق عليه السلام مى فرمايد: «مَنْ اَحَبَّ اَنْ يَعْلَمَ اقُبِلَتْ صَلاتُه امْ لَمْ تُقْبَل، فَلْينظُر هَلْ مَنَعتْهُ صَلاتُه عَنِ الْفَحشاءِ وَالمنكر؟ فَبقَدرِ ما ضَعَتْهُ قُبِلَتْ مِنه» «بحارالانوار، ج 82، ص 198» هر كس دوست دارد بداند نمازش قبول شده يا نه، ببيند كه آيا نمازش او را از گناه و زشتى باز داشته يا نه؟ پس به هر قدر كه نمازش او را از گناه باز داشته، به همان اندازه نمازش قبول شده است.
(صفحه 60)