گلچین کتاب پرتویی از اسرار نماز؛ استاد قرائتی
چند سؤال و جواب
سؤال: مگر خداوند به تشكر ما نياز دارد؟
جواب: هرگز! قدردانى از يك لطف، ارزشى براى ماست و نشانه انصاف ماست، نه اينكه نشان نياز خدا به نماز ما باشد، اگر معلّمى به شاگردش گفت: از زحمات من قدردانى كنيد و خوب درس بخوانيد، شاگرد نبايد خيال كند كه خوب درس خواندن او و قدردانى، مورد نياز معلّم است، بلكه كمال شاگرد را مىرساند.
(صفحه 85)
سؤال: اگر بناست از نعمتهاى الهى تشكر كنيم، چرا حتماً نماز بخوانيم؟
جواب: وقتى اصل لزوم تشكر را قبول كرديم، چگونگى آن بايد طبق دستور باشد. وقتى مراجعه بيمارى به پزشك، ضرورى تشخيص داده شد، چگونگى مصرف دارو، تابع دستور پزشك است.
(صفحه 86)
سؤال: تشكر در برابر نعمتها درست، ولى آنكه در ميان ناگوارىها زندگى مى كند، او چرا بايد تشكر كند؟
جواب: اولًا: بيشتر ناراحتىها به دست خود ما فراهم مى آيد، مثلًا با رعايت نكردن بهداشت، مريض مى شويم، و با درس نخواندن و تنبلى، دچار ركود در زندگى مىگرديم، در انتخاب دوست، دقت نمىكنيم، گرفتار مى شويم و ...
ثانياً: تلخىها را بايد در كنار شيرينىها حساب كرد و بلاها را در كنار نعمتهاى بيشمار ديد.
ثالثاً: گاهى سختىها وبلاها، باعث كمال روح وصيقل خوردن جان و سبب ترّقى معنوى مى شود ودلها از غيرخدا بريده، به او متوّجه مى شود.
(صفحه 86)
ترك نماز
ترك نماز، قطع رابطه كردن با آفريدگار هستى است و اين در دنيا و آخرت، عواقب تلخى دارد. در قيامت، اهل بهشت از دوزخيان مىپرسند: چه چيز شمارا روانه جهنّم كرد؟ يكى از پاسخهايشان اينست كه ما پابند به نماز نبوديم: «لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ» «مدّثر، آيه 43»
در جايى ديگر، به نمازگزارانى كه نسبت به نمازشان سهل انگار و بىاعتنا هستند و گاهى مىخوانند و گاهى نمىخوانند، مىگويد: واى بر آنان: «فَوَيْلٌ لِلْمُصَلّينَ الَّذِينَ هُمْ عَن صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ» «ماعون، آيه 4 و 5»
رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمودند: «مَنْ ترك الصّلاة مُتعمّداً فَقَد كَفر» «محجةالبيضاء، ج 1، ص 301» هر كه از روى عمد و با توجّه نماز را رها كند، از اسلام خارج شده و كافر است. (البته منظور کفر عملی است نه کفر اعتقادی)
(صفحه 87)
سبك شمردن نماز
حضرت امیرالمؤمنین عليه السلام فرمود: «انّ اَسْرَقَ النّاسِ مَنْ سَرِقَ صَلاتَهُ» «بحارالانوار، ج 84، ص 242» سارقترين و دزدترين افراد، آنانند كه از نمازشان بكاهند و بدزدند.
و نيز فرمود: «مَنْ ضَيَّعَ الصَلاةَ فَهُوَ لِغَيْرِها اضْيَعُ» «وسائلالشيعه، ج 3، ص 19» كسى كه نماز را سبك شمارد و ضايع كند، نسبت به غير نماز، تضييع بيشترى خواهد داشت.
پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله فرمود: آنكه نماز خود را تباه سازد، در قيامت در كنار قارون و هامان خواهد بود. واى بر كسى كه از نماز خود مواظبت نكند ... «وسائلالشيعه، ج 3، ص 19»
و نيز: كسى كه نماز را سبك شمرد، خداوند بركت و بهره و خير را از عمر و مال او برمى دارد، پاداش كارهاى او از بين مىرود، دعاهايش مستجاب نمى شود، هنگام مرگ، با احساس گرسنگى و تشنگى و ذلّت مخصوصى از دنيا مىرود، در برزخ، شكنجه و ظلمت و فشار مىچشد. و در قيامت حساب سختى از او كشيده مى شود. «سفينةالبحار، ج 2، ص 43»
و فرمود: هر كه نماز را سبك شمرد، از امّت من نيست. «وسائلالشيعه، ج 3، ص 15»
از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده : همين كه انسان در نماز به غير خدا توجّه مى كند، خداوند به او مى فرمايد: «الى مَنْ تقصد؟ ارَبّاً غيرى تُريدُ؟ وَ رَقيباً سواىَ تَطْلُبُ جواداً خَلاىَ تَبْغى؟» «مستدرك وسائلالشيعه، ج 1، ص 173» به كه توجّه مىكنى؟ آيا پروردگار غير از من سراغ دارى؟ آيا مراقبى جز من در كار است؟ آيا به بخشندهاى غير از من دل بستهاى؟ بخشندهترين كس منم ...
(صفحه 87)
نمازهاى مردود
ممكن است عملى صحيح باشد ولى مورد قبول قرار نگيرد، مثل جنس بى مشترى. به چند نمونه از نماز هایی که قبول نمی شود، اشاره مى شود:
1- بى تفاوتها
امام صادق عليه السلام فرمود: نماز كسانى كه نسبت به برهنگان و آوارگان جامعه بى تفاوتند، قبول نيست. «بحارالانوار، ج 84، ص 242»
2- حرام خواران
پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: نماز حرام خواران، مثل بناى ساختمان بر ريگ است. «الصَّلاةُ مَعَ اكْلِ الْحَرامِ كَالبِناءِ عَلَى الرَّملِ» «بحارالانوار، ج 84، ص 258»
3- بى تعهدان در خانه
رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: نماز زنى كه از درآمد شوهر بهرهمند مى شود ولى به مسئوليت الهى خود عمل نمى كند، پذيرفته نيست. «نهج الفصاحه، جمله 54»
4- تاركان زكات
در احاديث بسيارى آمده كه نماز آنانكه زكاتِ مال خويش را نمىدهند، پذيرفته نمى شود. «بحارالانوار، ج 84، ص 317»
5- افراد لاابالى
نماز كسى كه اهل تقوا نيست، يا ركوع و سجودش را در نماز به طور مطلوب انجام نمى دهد، پذيرفته نيست. «بحارالانوار، ج 84، ص 253»
6- حاقن و حاقب
حاقن و حاقب، يعنى كسى كه بول و غائط خود را نگاه مى دارد. اين كار، علاوه بر زيان براى سلامتى، حضور قلب در نماز را از بين مى برد. امام صادق عليه السلام فرمود: نماز چنين كسانى قبول نمى شود. «محجة البيضاء، ج 1، ص 354»
7- پيش نماز غير محبوب
گاهى در مسجدى، ممكن است مردم به پيش نمازى علاقه نداشته باشند، ولى او حاضر نباشد مسجد خود را رها كند. طبيعى است كه چنين موردى، موجب بروز برخورد و خلوت شدن نماز جماعت مى شود. در روايات، نماز جماعت چنين كسى مردود شمرده شده است.
(صفحه 89)