عذاب آتش‏

رسول اللّه صلی الله علیه و آله: إنَّ اللّهَ یعجَبُ مِن سائِلٍ یسأَلُ غَیرَ الجَنَّةِ، و مِن مُعطٍ یعطی لِغَیرِ اللّهِ، و مِن مُتَعَوِّذٍ یتَعَوَّذُ مِن غَیرِ النّارِ.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: خداوند از خواهشگری که جز بهشت را می‏خواهد، و از دهنده‏ای که برای جز خدا دَهِش می‏کند، و از پناهجویی که از جز آتش [به خدا] پناه می‏جوید، به شگفت می‏آید.

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 3 ؛ حدیث 2180.

رسول اللّه صلی الله علیه و آله: إذا صَلَّی العَبدُ، و لَم یسأَلِ اللّهَ تَعالَی الجَنَّةَ، و لَم یستَعِذهُ مِنَ النّارِ، قالَتِ المَلائِکةُ: أغفَلَ العَظیمَتَینِ: الجَنَّةَ، وَ النّارَ.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: هرگاه بنده نماز بگزارد و از خداوند بزرگ بهشت را درخواست نکند و از آتش به او پناه نبرد، فرشتگان می‏گویند: «دو بزرگ، [یعنی‏] بهشت و آتش را از یاد برد!».

مستدرك الوسائل: ج 5 ص 65.

رسول اللّه صلی الله علیه و آله: إذا صَلَّی العَبدُ فَلَم یسأَلِ اللّهَ الجَنَّةَ، قالَتِ الجَنَّةُ: یا وَیحَ‏ هذا، أما کانَ ینبَغی لَهُ أن یسأَلَ رَبَّهُ الجَنَّةَ؟! فَإِذا لَم یتَعَوَّذ بِاللّهِ مِنَ النّارِ، قالَتِ النّارُ: یا وَیحَ هذا، أما کانَ ینبَغی لَهُ أن یتَعَوَّذَ بِاللّهِ مِنّی؟!

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: هرگاه بنده نماز بخواند و بهشت را از خدا نخواهد، بهشت می‏گوید: «افسوس! آیا سزاوار نبود که از پروردگارش بهشت را تقاضا کند؟!» و هرگاه از آتش به خدا پناه نبرد، آتش می‏گوید: «افسوس! آیا سزاوار نبود که از من به خدا پناه ببرد؟!».

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 3 ؛ حدیث 2182.

الإمام الصادق علیه السلام‏ : أعاذَنَا اللّهُ مِنَ النّارِ، و مِن عَمَلٍ یقَرِّبُ مِنَ النّارِ.

امام صادق علیه السلام‏ : خداوند، ما را از آتش و از هر کاری که به آتش نزدیک می‏گرداند، در پناه خویش قرار دهد!

الكافي: ج 4 ص 147.

عن زیاد بن مروان: کانَ أبُو الحَسَنِ علیه السلام یقولُ فی سُجودِهِ: أعوذُ بِک مِن نارٍ حَرُّها لا یطفَأُ، و أعوذُ بِک مِن نارٍ جَدیدُها لا یبلی، و أعوذُ بِک مِن نارٍ عَطشانُها لا یروی، و أعوذُ بِک مِن نارٍ مَسلوبُها لا یکسی.

زیاد بن مروان: امام کاظم علیه السلام در سجده‏اش می‏گفت: «پناه می‏برم به تو از آتشی که گرمای آن نمی‏فسرد. پناه می‏برم به تو از آتشی که تازه آن، کهنه نمی‏شود. پناه می‏برم به تو از آتشی که تشنه آن، سیراب نمی‏شود و پناه می‏برم به تو از آتشی که برهنه آن، پوشانده نمی‏شود».

بحار الأنوار: ج 86 ص 238.

فصل پنجم: اوقات پناه بردن به خدا

هنگام خواندن قرآن‏

«فَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیطانِ الرَّجِیمِ». (النحل: 98.) «و هرگاه قرآن خواندی، از شیطان رانده‏شده به خدا پناه ببر».

تفسیر الفخر الرازی: قالَ جَعفَرٌ الصّادِقُ علیه السلام: «إنَّهُ لا بُدَّ قَبلَ القِراءَةِ مِنَ التَّعَوُّذِ، (أعُوَّذ بِاللّهِ مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیمِ) و أمّا سائِرُ الطّاعاتِ فَإِنَّهُ لا یتَعَوَّذُ فیها»، وَ الحِکمَةُ فیهِ: أنَّ العَبدَ قَد ینجَسُ لِسانُهُ بِالکذِبِ وَ الغیبَةِ وَ النَّمیمَةِ، فَأَمَرَ اللّهُ تَعالَی العَبدَ بِالتَّعَوُّذِ لِیصیرَ لِسانُهُ طاهِرا، فَیقرَأَ بِلِسانٍ طاهِرٍ کلاما انزِلَ مِن رَبٍّ طَیبٍ طاهِرٍ.

تفسیر الفخر الرازی: امام جعفر صادق علیه السلام فرموده است: «پیش از قرائت [قرآن‏]، باید به خدا پناه برد؛ (از شیطانِ رانده‏شده به خدا پناه می برم.) ولی در دیگر عبادات، پناه بردن به خدا لازم نیست». دلیلش هم این است که: بنده با دروغ گفتن و غیبت کردن و سخن‏چینی، زبانش نجس (آلوده) می‏شود. از این رو، خدای متعال بنده را به پناه بردن به او فرمان داده است تا زبانش پاک گردد و گفتاری را که از سوی خداوندی پاک و پاکیزه فرود آمده است، با زبانی پاک قرائت کند.

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 3 ؛ حدیث 2194.

هنگام خواندن آیات عذاب‏

عن حذیفة: صَلَّیتُ مَعَ النَّبِی صلی الله علیه و آله ... و کانَ إذا مَرَّ بِآیةِ رَحمَةٍ سَأَلَ، و إذا مَرَّ بِآیةٍ فیها عَذابٌ تَعَوَّذَ، و إذا مَرَّ بِآیةٍ فیها تَنزیهٌ للّهِ عز و جل سَبَّحَ.

از حذیفه: با پیامبر صلی الله علیه و آله نماز گزاردم .... ایشان هرگاه به آیه مهرآمیزی می‏رسید، [آن را] درخواست می‏کرد و هرگاه به آیه‏ای برمی‏خورد که در آن از عذابْ یاد شده بود، به خدا پناه می‏برد و هرگاه از آیه‏ای می‏گذشت که در آن خداوند عز و جل تنزیه شده بود، تسبیح می‏گفت.

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 3 ؛ حدیث 2198.

الإمام الصادق علیه السلام‏ فی قَولِهِ تَعالی: «یتْلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ» (البقرة: 121.) : إنَّ حَقَّ تِلاوَتِهِ هُوَ الوُقوفُ عِندَ ذِکرِ الجَنَّةِ وَ النّارِ، یسأَلُ فِی الاولی، و یستَعیذُ مِنَ الاخری.

امام صادق علیه السلام‏ در باره این سخن خدای متعال: «آن رای چنان که حق تلاوت آن است تلاوت می‏کنند»: حقّ تلاوت آن (قرآن)، درنگ کردن در هنگام یاد شدن از بهشت و آتش است. در اوّلی (یاد شدن از بهشت)، [آن را] از خدا بخواهد و از دومی (آتش) به او پناه برد.

بحار الأنوار: ج 92 ص 214.

عن رجاء بن أبی الضحّاک: کانَ الرِّضا علیه السلام فی طَریقِ خُراسانَ، یکثِرُ بِاللَّیلِ فی فِراشِهِ مِن تِلاوَةِ القُرآنِ، فَإِذا مَرَّ بِآیةٍ فیها ذِکرُ جَنَّةٍ أو نارٍ بَکی، و سَأَلَ اللّهَ الجَنَّةَ و تَعَوَّذَ بِهِ مِنَ النّارِ.

رجاء بن ابی ضحّاک: امام رضا علیه السلام در راه خراسان، شب‏هنگام در بسترش قرآن زیاد تلاوت می‏کرد و هرگاه به آیه‏ای می‏گذشت که در آن از بهشت یا دوزخ یاد شده بود، می‏گریست و بهشت را از خدا مسئلت می‏کرد و از آتش به او پناه می‏برد.

بحار الأنوار: ج 92 ص 210.

آغاز نماز

الإمام الصادق علیه السلام‏ لِرَجُلٍ: تَعَوَّذ بَعدَ التَّوَجُّهِ مِنَ الشَّیطانِ، تَقولُ: أعوذُ بِاللّهِ السَّمیعِ العَلیمِ مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیمِ.

امام صادق علیه السلام‏ به مردی: پس از توجّه (گفتنِ‏ «وَجَّهْتُ وَجْهِی لِلَّذِی فَطَرَ ...»)، از شیطان، به خدا پناه می‏بری و می‏گویی: «از شیطانِ رانده‏شده، به خدای شنوای دانا پناه می‏برم». (سپس سوره حمد را شروع می کنی)

بحار الأنوار: ج 85 ص 48.

عن حنّان بن سدیر: صَلَّیتُ خَلفَ أبی عَبدِ اللّهِ علیه السلام فَتَعَوَّذَ بِإِجهارٍ، ثُمَّ جَهَرَ بِبِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحیمِ.

حنّان بن سدیر: پشت سر امام صادق علیه السلام به نماز ایستادم. ایشان نخست با صدای بلند استعاذه گفت و سپس بلند گفت: «بسم اللّه الرحمن الرحیم».

بحار الأنوار: ج 85 ص 79.

پس از هر نماز

رسول اللّه صلی الله علیه و آله‏ فی دُبُرِ الصَّلَواتِ: اللّهُمَّ إنّی أعوذُ بِک مِن عِلمٍ لا ینفَعُ، و قَلبٍ لا یخشَعُ، و نَفسٍ لا تَشبَعُ، و دُعاءٍ لا یسمَعُ، اللّهُمَّ إنّی أعوذُ بِک مِن اولئِک الأَربَعِ.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله‏ بعد از نمازها: بار خدایا! به تو پناه می‏برم از دانشی که سود نبخشد، و دلی که خاشع نباشد، و نفْسی که سیر نشود و دعایی که شنیده [و اجابت‏] نگردد. بار خدایا! از این چهار چیز به تو پناه می‏برم.

بحار الأنوار: ج 86 ص 18.

دعای قنوتِ نماز وَتر

الإمام علی علیه السلام: إنَّ النَّبِی صلی الله علیه و آله کانَ یقولُ فی وَترِهِ: اللّهُمَّ إنّی أعوذُ بِرِضاک مِن سَخَطِک، و أعوذُ بِمُعافاتِک مِن عُقوبَتِک، و أعوذُ بِک مِنک.

امام علی علیه السلام: پیامبر صلی الله علیه و آله در نماز وترش می‏گفت: «بار خدایا! از ناخشنودی تو، به خشنودی‏ات پناه می‏برم و از کیفرت، به بخشایشت پناه می‏برم و از تو، به خودت پناه می‏آورم.»

محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 3 ؛ حدیث 6.