فصل ششم: تسبيحات چهارگانه
فصل ششم: تسبيحات چهارگانه
تشويق به گفتن تسبيحات چهارگانه
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: ما سَبَّحتُ و لا سَبَّحَ الأَنبِياءُ قَبلي بِأَفضَلَ مِن: سُبحانَ اللّهِ، وَ الحَمدُ للّهِ، و لا إلهَ إلَا اللّهُ، وَ اللّهُ أكبَرُ.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: نه من و نه پيامبرانِ پيش از من، تسبيحی نگفتهايم كه برتر از: «پاكا خدا، و ستايشْ خدای را، و معبودی جز خدا نيست، و خدا بزرگتر است» باشد.
محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 1 ؛ حدیث 815
عن ابن أبي أوفی: جاءَ رَجُلٌ إلَی النَّبِيِّ صلی الله عليه و آله فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ، إنّي لا أستَطيعُ أخذَ شَيءٍ مِنَ القُرآنِ، فَعَلِّمني ما يُجزِئُني.
قالَ: قُل: سُبحانَ اللّهِ، وَ الحَمدُ للّهِ، و لا إلهَ إلَا اللّهُ، وَ اللّهُ أكبَرُ، و لا حَولَ و لا قُوَّةَ إلّا بِاللّهِ.
ابن ابی اوفی: مردی نزد پيامبر صلی الله عليه و آله آمد و گفت: ای پيامبر خدا! من نمیتوانم چيزی از قرآن بخوانم. پس مرا چيزی بياموز كه آن را جبران كند.
فرمود: «بگو:" پاكا خدا، و سپاسْ خدای را، و معبودی جز خدا نيست، و خدا بزرگتر است، و هيچ نيرو و توانی نيست، مگر به ياری خدا"».
محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 1 ؛ حدیث 818
الإمام الصادق عليه السلام: مَن بَخِلَ مِنكُم بِمالٍ أن يُنفِقَهُ، و بِالجِهادِ أن يَحضُرَهُ، و بِاللَّيلِ أن يُكابِدَهُ، فَلا يَبخَل بِسُبحانَ اللّهِ، [وَ الحَمدُ للّهِ] و لا إلهَ إلَا اللّهُ، وَ اللّهُ أكبَرُ، و لا حَولَ و لا قُوَّةَ إلّا بِاللّهِ.
امام صادق عليه السلام: هر كس از شما از انفاق كردن مالی، و شركت كردن در جهاد، و شبزندهداری دريغ ورزد، [لااقل] از گفتن «پاكا خدا، [و ستايشْ خدای را]، و معبودی جز خدا نيست، و خدا بزرگتر است، و هيچ نيرو و توانی نيست، مگر به ياری خدا»، دريغ نورزد.
بحار الأنوار: ج 93 ص 172.
فضيلت تسبيحات چهارگانه
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: مَن قالَ مائَةَ مَرَّةٍ: «سُبحانَ اللّهِ، وَ الحَمدُ للّهِ، وَ لا إلهَ إلَا اللّهُ، وَ اللّهُ أكبَرُ» كُتِبَ اسمُهُ في ديوانِ الصِّدّيقينَ، و لَهُ ثَوابُ الصِّدِّيقينَ، و لَهُ بِكُلِّ حَرفٍ نورٌ عَلَی الصِّراطِ، و يَكونُ فِي الجَنَّةِ رَفيقَ الخِضرِ عليه السلام.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هر كس صد مرتبه بگويد: «پاكا خدا، و ستايشْ خدای را، و معبودی جز خدا نيست، و خدا بزرگتر است»، نامش در دفتر مؤمنانِ راستين نوشته میشود، و پاداش مؤمنان راستين برايش خواهد بود، و به ازای هر حرفی [از اين جملات]، او را در [هنگام گذشتن از] صراط، نوری خواهد بود، و در بهشت، همنشين خضر عليه السلام است.
بحار الأنوار: ج 93 ص 173.
الإمام الحسن عليه السلام في ذِكرِ أسئِلَةِ اليَهودِيِّ لِلنَّبِيِّ صلی الله عليه و آله: قالَ: أخبِرني يا مُحَمَّدُ عَنِ الكَلِماتِ الَّتِي اختارَهُنَّ اللّهُ لِإِبراهيمَ حَيثُ بَنَی البَيتَ؟
قالَ النَّبِيُّ صلی الله عليه و آله: نَعَم؛ سُبحانَ اللّهِ، وَ الحَمدُ للّهِ، و لا إلهَ إلَا اللّهُ، وَ اللّهُ أكبَرُ.
امام حسن عليه السلام در بيان پرسشهای مرد يهودی از پيامبر صلی الله عليه و آله: گفت: ای محمّد! مرا از آن كلماتی خبر ده كه وقتی ابراهيم عليه السلام كعبه را ساخت، خداوند، آنها را برای او برگزيد.
پيامبر صلی الله عليه و آله فرمود: «آری." پاكا خدا، و ستايشْ خدای را، و معبودی جز خدا نيست، و خدا بزرگتر است"».
بحار الأنوار: ج 93 ص 166.
علل الشرائع: رُوِيَ عَنِ الصّادِقِ عليه السلام أنَّهُ سُئِلَ: لِمَ سُمِّيَتِ الكَعبَةُ كَعبَةً؟ قالَ: لِأَنَّها مُرَبَّعَةٌ.
فَقيلَ لَهُ: وَ لِمَ صارَت مُرَبَّعَةً؟ قال: لِأَنَّها بِحِذاءِ البَيتِ المَعمورِ و هُوَ مُرَبَّعٌ.
فَقيلَ لَهُ: وَ لِمَ صارَ البَيتُ المَعمورُ مُرَبَّعا؟ قالَ: لِأَنَّهُ بِحِذاءِ العَرشِ و هُوَ مُرَبَّعٌ.
فَقِيلَ لَهُ: وَ لِمَ صارَ العَرشُ مُرَبَّعا؟ قالَ: لِأَنَّ الكَلِماتِ الَّتي بُنِيَ عَلَيها الإِسلامُ أربَعٌ، و هِيَ: سُبحانَ اللّهِ، وَ الحَمدُ للّهِ، و لا إلهَ إلَا اللّهُ، وَ اللّهُ أكبَرُ.
علل الشرائع: از امام صادق عليه السلام سؤال شد: چرا كعبه را كعبه ناميدهاند؟
فرمود: «چون چهارگوش است». گفته شد: چرا چهارگوش ساخته شده است؟
فرمود: «چون رو به روی بيت المعمور است و بيت المعمور، چهارگوش است». گفته شد: چرا بيت المعمور، چهارگوش شده است؟
فرمود: «چون كلماتی كه اسلام بر آنها بنا شده، چهارتاست و آنها عبارتاند از:" پاكا خدا، و ستايشْ خدای را، و معبودی جز خدا نيست، و خدا بزرگتر است"».
علل الشرائع ؛ ص 398
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: أ لا اخبِرُكُم عَن وَصِيَّةِ نوحٍ ابنَهُ حينَ حَضَرَهُ المَوتُ؟
قالَ: إنّي واهِبٌ لَكَ أربَعَ كَلِماتٍ، هُنَّ قِيامُ السَّماواتِ وَ الأَرضِ، و هُنَّ أوَّلُ كَلِماتِ دُخولٍ عَلَی اللّهِ، و آخِرُ كَلِماتِ خُروجٍ مِن عِندِهِ، و لَو وُزِنَ بِهِنَّ أعمالُ بَني آدَمَ لَوَزَنَتهُنَّ، فَاعمَل بِهِنَّ، وَ استَمسِك بِهِنَّ حَتّی تَلقاني: سُبحانَ اللّهِ و بِحَمدِهِ، و لا إلهَ إلَا اللّهُ، وَ اللّهُ أكبَرُ.
وَ الَّذي يُقسِمُ بِهِ نوحٌ، لَو أنَّ السَّماواتِ وَ الأَرضَ و ما فيهِنَّ و ما تَحتَهُنَّ يوزَنُ بِهِنَّ هؤُلاءِ الكَلِماتُ لَوَزَنَتهُنَّ.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: آيا شما را از وصيّت نوح عليه السلام به فرزندش در هنگام وفات، خبر ندهم؟ او گفت: «من، چهار كلمه به تو میبخشم كه برپايی آسمانها و زمين به آنهاست، و نخستين كلمات برای وارد شدن بر خداوند و آخرين كلماتِ خارج شدن از نزد او هستند، و اگر اعمال [همه] آدميان با آنها وزن شود، باز، اينها سنگينترند. پس، اين كلمات را به كار ببند و به آنها چنگ دَر زَن تا آنگاه كه مرا ديدار كنی (يعنی تا پايان عمر):" پاكا خدا، و ستايشْ او را، و معبودی جز خدا نيست، و خدا بزرگتر است"».
سوگند به آن كسی كه نوح عليه السلام بدو سوگند میخورد، اگر آسمانها و زمين و هر آنچه در آنها و در زير آنهاست، با اين كلمات وزن شوند، اين كلمات از آنها سنگينتر (/ هموزن آنها) خواهند بود.
بحار الأنوار: ج 58 ص 5.
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: مَن قالَ: «سُبحانَ اللّهِ، وَ الحَمدُ للّهِ، و لا إلهَ إلَا اللّهُ، وَ اللّهُ أكبَرُ» صَعِدَ بِها مَلَكٌ إلَی السَّماءِ، فَلا يَمُرُّ بِها عَلی مَلَأٍ مِنَ المَلائِكَةِ إلَا استَغفَروا لِقائِلِها، حَتّی يَجيءَ بِها إلی رَبِّ العالَمينَ.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: هر كس بگويد: «پاكا خدا، و ستايشْ خدای را، و معبودی جز خدا نيست، و خدا بزرگتر است»، فرشتهای اين كلمات را به آسمان میبَرَد، و بر هر گروهی از فرشتگان كه میگذرد، برای گوينده آنها آمرزش میطلبند، تا آن كه فرشته، آن كلمات را به نزد پروردگار جهانيان ببَرَد.
مستدرك الوسائل: ج 5 ص 327.
بركات تسبيحات چهارگانه
عن أبي سلمة بن عبد الرحمن: جَلَسَ رَسولُ اللّهِ صلی الله عليه و آله ذاتَ يَومٍ فَأَخَذَ عُودا يابِسا فَحَطَّ وَرَقَهُ، ثُمَّ قالَ: إنَّ قَولَ: «لا إلهَ إلَا اللّهُ، وَ اللّهُ أكبَرُ، وَ الحَمدُ للّهِ، و سُبحانَ اللّهِ» تَحُطُّ الخَطايا كَما يُحَطُّ وَرَقُ هذِهِ الشَّجَرَةِ. خُذهُنَّ يا أبَا الدَّرداءِ قَبلَ أن يُحالُ بَينَكَ و بَينَهُنَّ، فَإِنَّهُنَّ الباقِياتُ الصّالِحاتُ، و هُنَّ مِن كُنُوزِ الجَنَّةِ.
ابو سلمة بن عبد الرحمن: روزی پيامبر خدا نشسته بود و شاخهای خشكيده برداشت و برگهای آن را فرو ريخت. سپس فرمود: «گفتارِ" معبودی جز خدا نيست، و خدا بزرگتر است، و ستايشْ خدای را، و پاكا خداوند!"، گناهان را فرو میريزد، همچنان كه برگهای اين شاخه فرو میريزد.
ای ابو درداء! پيش از آن كه از گفتن اين كلمات محروم شوی (از دنيا بروی)، آنها را برگير؛ زيرا اينها اعمال نيكِ ماندگارند و از گنجهای بهشتاند».
محمدی ری شهری ؛ نهج الذکر ، ج 1 ؛ حدیث 843
قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله عليه و آله مَن قالَ: «سُبحانَ اللّهِ» غَرَسَ اللّهُ لَهُ بِها شَجَرَةً فِي الجَنَّةِ، و مَن قالَ: «الحَمد للّهِ» غَرَسَ اللّهُ لَهُ بِها شَجَرَةَ فِي الجَنَّةِ، و مَن قالَ: «لا إلهَ إلَا اللّهُ» غَرَسَ اللّهُ لَهُ بِها شَجَرَةً فِي الجَنَّةِ، و مَن قالَ: «اللّهُ أكبَرُ» غَرَسَ اللّهُ لَهُ بِها شَجَرَةً فِي الجَنَّةِ.
فَقالَ رَجُلٌ مِن قُرَيشٍ: يا رَسولَ اللّهِ إنَّ شَجَرَنا فِي الجَنَّةِ لَكَثيرٌ!
قالَ: نَعَمَ، و لكِن إيّاكُم أن تُرسِلوا عَلَيها نيرانا فَتُحرِقوها، و ذلِكَ أنَّ اللّهَ عز و جل يَقولُ: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ لا تُبْطِلُوا أَعْمالَكُمْ» (محمّد: 33).
پيامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «هر كس بگويد:" پاكا خدا!"، خدا به ازای آن، يك درخت در بهشت برايش میكارد، و هر كس بگويد:" ستايش، خدای را"، خداوند به ازای آن، درختی در بهشت برايش میكارد، و هر كس بگويد:" معبودی جز خدا نيست"، خداوند به ازای آن، درختی در بهشت برايش میكارد، و هر كس بگويد:" خدا بزرگتر است"، خداوند به ازای آن، درختی در بهشت برايش میكارد».
مردی از قريش گفت: ای پيامبر خدا! پس درختان بسياری در بهشت خواهيم داشت.
فرمود: «آری؛ امّا زنهار كه آتشهايی نفرستيد و آنها را نسوزانيد؛ چرا كه خداوند عز و جل میفرمايد: «ای كسانی كه ايمان آوردهايد! از خدا فرمان ببريد و از پيامبر، فرمان ببريد و اعمال خود را باطل مگردانيد»».
بحار الأنوار: ج 93 ص 168.
رسول اللّه صلی الله عليه و آله: لَمّا اسرِيَ بي إلَی السَّماءِ، دَخَلَتُ الجَنَّةَ فَرَأَيتُ فيها قِيعانا يَقَقا مِن مِسكٍ، و رَأَيتُ فيها مَلائِكَةً يَبنونَ لَبِنَةً مِن ذَهَبٍ و لَبِنَةً مِن فِضَّةٍ و رُبَّما أمسَكوا.
فَقُلتُ لَهُم: ما لَكُم رُبَّما بَنَيتُم و رُبَّما أمسَكتُم؟ قالوا: حَتّی تَأتِيَنَا النَّفَقَةُ.
قُلتُ: و ما نَفَقَتُكُم؟ قالوا: قَولُ المُؤمِنِ: «سُبحانَ اللّهِ، وَ الحَمدُ للّهِ، و لا إلهَ إلَا اللّهُ، وَ اللّهُ أكبَرُ»؛ فَإِذا قالَهُنَّ بَنَينا، و إذا سَكَتَ و أمسَكَ أمسَكنا.
پيامبر خدا صلی الله عليه و آله: شبی كه به معراج برده شدم، به بهشت در آمدم و در آن، دشتهايی بسيار سپيد از مُشك ديدم، و در آن دشتها فرشتگانی را ديدم كه خشتی از زر و خشتی از سيم بر هم مینهند، و گاه دست از كار میكِشند. به آنان گفتم: «از چه رو، گاه میسازيد و گاه میايستيد؟». گفتند: تا اين كه هزينه به ما برسد.
گفتم: «هزينهتان چيست؟». گفتند: اين سخن مؤمن: «پاكا خدا، و ستايشْ خدای را، و معبودی جز خدا نيست، و خدا بزرگتر است». هرگاه اينها را بگويد، ما مشغول ساختن میشويم، و چون ساكت شود و از گفتنْ باز ايستد، ما نيز [از ساختن] باز میايستيم.
بحار الأنوار: ج 93 ص 83.