پرسمان نماز 33 ؛ در «اَلسّلامُ عَلَیکُم» آخر نماز دقیقاً به چه کسانی سلام میدهیم؟
پرسمان نماز 33 ؛ در «اَلسّلامُ عَلَیکُم» آخر نماز دقیقاً به چه کسانی سلام میدهیم؟
سلام به شما، دانشآموز عزیز! شما که بهشت مشتاق ملاقات با شماست. یکی از سؤال هایی که شما از ما میپرسید این است که در پایان نماز، وقتی میگوییم " السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُ اللَّهِ وَ بَرَكاتُه " دقیقاً به چه کسی سلام میدهیم؟ چه کسی را در ذهن بیاوریم و بر او سلام بدهیم؟
این سؤال دو پاسخ دارد :
یک. امام جماعت به چه کسی سلام میدهد؟ آقا امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند که خداوند به امام جماعت میگوید که به نمازگزاران از طرف من سلام بده [1] یعنی مژده بدهد که آنها در روز قیامت از عذاب من در امنیت و سلامتی هستند.
دو. نمازگزار به چه کسی سلام میدهد؟
به دو فرشتهای که هر انسانی دارد و خوبیها و بدیهای اعمالش را مینویسند. [2]
به محض اینکه نماز ما شروع میشود، فرشتگان مانند پروانه وار ما قرار میگیرند تا شیاطین ما را اذیت نکنند. به آنها هم سلام میدهیم. [3]
نمازگزاران در نماز جماعت بر محمد و آل او صلوات میفرستند و سپس بر پیامبر اکرم سلام میکنند و سپس میگویند " اَلسَّلَامُ عَلَيْنَا وَ عَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِين "، یعنی سلام بر ما نمازگزاران و بر بندگان صالح خدا.
خوب است که همه اینها ـ یعنی پیامبر اکرم و فرشتگان و نمازگزاران ـ را در ذهن داشته باشند و هنگام گفتن "اَلسَّلامُ عَلَیکُم" به یاد بیاورند. [4]
شاید خدا جمله " اَلسَّلامُ عَلَیکُم " را در پایان نماز قرار داده تا نمازگزار را به یاد لحظههای بسیار شیرین و قشنگ بیندازد
مثل لحظه ملاقات با فرشته مرگ که به او سلام میدهد و میگوید وارد بهشت برزخی بشو [5]
مثل لحظه ورود انسان به بهشت که فرشتگان به او میگویند "السلام علیکم" داخل خوشی و لذت بینهایت و ابدی بشو. [6]
همچنین، لحظهای که در بهشت بهشتیان با لبخند و شادی به او سلام میدهند [7]
و شیرینترین لحظه، لحظهای است که در بهشت خداوند مستقیم به او سلام میدهد. سَلَامٌ قَوْلًا مِّن رَّبٍّ رَّحِيمٍ. [8]
پرسمان نماز 34 ؛ مگر ما گمراه هستیم که باید بگوییم « اِهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيم » ؟
سلام به شما دانشآموز عزیز! دعا میکنم که در سربالاییها و سرازیریهای زندگی، همیشه دستت در دست خدا باشد.
شاید یک دانشآموز بپرسد: "من که مسلمانم، چه نیازی هست که هر روز دعا کنم خدایا من را به راه راست هدایت کن؟" مثل کسی که در جاده مشهد میگوید: "خدایا، من را به جاده مشهد هدایت کن."
من که گمراه نیستم و بودایی هم نیستم. تازه پیامبر و امامان برای چه باید بگویند« اِهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيم » ؟ آنها که همیشه راهشان درست است.
جواب : آیا میدانی «صراط مستقیم» چیست؟
قرآن در سوره یاسین، آیه 61 میفرماید: "راه مستقیم، راه عبادت و اطاعت خداست." یعنی هر چه خدا بگوید، بگوییم چشم، نه هر چه دلمان میخواهد. [9]
ما از خدا درخواست میکنیم که لحظه به لحظه ما را هدایت کند تا بفهمیم دستور تو چیست و به آن دستور عمل کنیم.
این هدایت لحظه به لحظه، پیامبران و امامان همه لازم دارند. در همه چیز، از نگاه کردن و خوردن تا خوابیدن و گوش کردن.
در اقتصاد و فرهنگ و سیاست و... ما نیاز به هدایت داریم.
حضرت یونس یک لحظه از صراط مستقیم دور شد، یک تصمیم اشتباه گرفت و بعد پشیمان شد و توبه کرد. [10]
ما مانند کشتیای در وسط دریا هستیم که لحظه به لحظه نیاز داریم هدایت شویم تا مسیر خود را گم نکنیم.
آقا امام صادق علیه السلام فرمودند: "صراط مستقیم، منظور پذیرفتن رهبری و ولایت دوازده امام است." [11]
آقا امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند: "علت اینکه این دعا را در شبانهروز حداقل ده بار تکرار میکنیم، این است که در راه باشیم و در راه بمانیم." [12] مثل اینکه در جاده مشهد باشیم و تا آخر در آن جاده بمانیم.
برخی خوب شروع کردند، اما تا خط پایان نماندند، مانند زبیر که امامت آقا امیرالمؤمنین را پذیرفت، اما تا آخر در ولایت و امامت نماند.
ای رهنمای گمشدگان، اهدنا الصراط! * گم کرده ایم راه جِنان، اهدنا الصراط!
رَه دور و وقت دیر و شب تار و صدا خطر * مَرکب ضعیف و جاده نهان اهدنا الصراط!
همیشه در صراط مستقیم باشید و همیشه در ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام باشید.
[1] الإمام علی علیه السلام- فی مَعنى قَولِ الإِمامِ: السَّلامُ عَلَیكُم-: إنَّ الإِمامَ یتَرجِمُ عَنِ اللَّهِ عز و جل ویقولُ فی تَرجِمَتِهِ لِأَهلِ الجَماعَةِ: أمانٌ لَكُم مِن عَذابِ اللَّهِ یومَ القِیامَةِ. (بحار الانوار؛ ج 85 ؛ ص 309)
[2] امام صادق علیه السلام : وَ السَّلامُ اسمٌ مِن أسماءِ اللَّهِ عز و جل وَ هُوَ واقِعٌ مِنَ المُصَلّی عَلى مَلَكَی اللَّهِ المُوَكَّلَینِ بِهِ. (بحار الانوار؛ ج 85 ؛ ص 307)
[3] امام صادق علیه السلام : إِذَا قَامَ الْمُصَلِّی إِلَى الصَّلَاةِ، نَزَلَتْ عَلَیهِ الرَّحْمَةُ مِنْ أَعْنَانِ السَّمَاءِ إِلى أَعْنَانِ الْأَرْضِ، وَ حَفَّتْ بِهِ الْمَلَائِكَةُ، وَ نَادَاهُ مَلَكٌ: لَوْ یعْلَمُ هذَا الْمُصَلِّی مَا فِی الصَّلَاةِ، مَا انْفَتَلَ. ( الكافی، ج6، ص: 10)
[4] در پایان نمازی که پیامبر اکرم در معراج خواندند ، صف فرشتگان و پیامبران توجه کرد و به او گفته شد به آنها سلام کن و حضرت فرمودند : « السَّلامُ عَلَیكُم ورَحمَةُ اللَّهِ وبَرَكاتُهُ».
ثُمَّ التَفَتَ فَإِذا بِصُفوفٍ مِنَ المَلائِكَةِ وَالمُرسَلینَ وَالنَّبیینَ، فَقیلَ: «یا مُحَمَّدُ، سَلِّم عَلَیهِم»، فَقالَ: السَّلامُ عَلَیكُم ورَحمَةُ اللَّهِ وبَرَكاتُهُ. (بحار الانوار، ج 82 ، ص 240)
[5] الَّذینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَیبینَ یقُولُونَ سَلامٌ عَلَیكُمْ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُون. (النحل : 32)
[6] وَ الْمَلائِكَةُ یدْخُلُونَ عَلَیهِمْ مِنْ كُلِّ بابٍ* سَلامٌ عَلَیكُمْ بِما صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّار. (الرعد : 23 و 24)
[7] دَعْواهُمْ فیها سُبْحانَكَ اللَّهُمَّ وَ تَحِیتُهُمْ فیها سَلام. (یونس : 10)
[8] (سوره یس ، آیه 58)
[9] وَ أَنِ اعْبُدُونی هذا صِراطٌ مُسْتَقیم. (یس : 61)
[10] وَ ذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغاضِباً فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَیهِ فَنادى فِی الظُّلُماتِ أَنْ لا إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّی كُنْتُ مِنَ الظَّالِمین. (الأنبیاء : 87)
[11] امام صادق علیه السلام : صِراطَ الَّذِینَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ یَعْنِی مُحَمَّداً وَ ذُرِّیَّتَه (علیهم السلام). (تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۹۶).
[12] ؟