روش شناسی حفظ حدیث
روش شناسی حفظ حدیث
اهمیت : حفظ حدیث در دو معنی درروایات به کاربرده شده است
الف) به معنی نگهداری از آن به عنوان اسراراهلبیت که همه جا بازگو نشود وبرای شیعیان خطرآفرین نشود [1]
ب) به معنی به خاطر سپردن حدیث برای آموزش آن به دیگران و عمل به آن در زندگی . همانند حفظ قرآن که یک ارزش والاست وبه حفظ آن درروایات تاکید شده است به حفظ حدیث نیز تاکید شده است درروایات ما برای حفظ چهل حدیث از احادیث اهلبیت که برای مردم سودمند باشد ودرامردینشان به آنها کمک کند آثار وبرکاتی همچون محشورشدن به عنوان یک عالم فقیه ،ولی خدا نامیده شدن ،رسیدن به شفاعت رسول خدا ، رفع عذاب ،ورود به بهشت ، همنشینی با پیامبران وشهدا وصالحین وصدیقین شمرده شده است ودرحدیثی به موضوعات آ ن اشاره شده است [2]
ضرورت حفظ حدیث : یک مبلغ دینی باید به اندازه نیاز خود احادیث مربوط به حوزه تدریس وتبلیغ و...را حفظ باشد زیرا همیشه ودرهمه جا استفاده از کتاب ونرم افزار ممکن نیست
روش حفظ حدیث :
روش حفظ یک حدیث همانند حفظ یک آیه از قرآن است با این تفاوت که درحفظ حدیث حفظ مضمون آن کافی است زیرا اکثراحادیث نقل به مضمون شده است نه اینکه عین الفاظ صادره از معصوم نقل شده باشد واین امررا خود اهلبیت درصورت رساندن معنای کامل کلام اجازه داده اند برای حفظ حدیث از روشهای زیر می توان استفاده کرد :
الف)روش رمز گذاری :این روش برای احادیث عددی وحفظ مضمون فارسی آن بسیارکارگشا است به عنوان نمونه آثارتهاون به نماز درروایت پیامبراکرم پانزده مورد است با حفظ اعداد شش سه سه سه شما به آسانی می توانید 6عقوبت دنیوی 3عقوبت هنگام مرگ 3عقوبت درقبرو3عقوبت درقیامت را به خاطربسپارید و با حفظ یک کلمه از هرجمله آن را رمز گذاری کنید به عنوان مثال 6 تا دردنیا :عمر :خداوند برکت را از عمراو بر می دارد رزق : خداوند برکت را از رزق او بر می دارد سیما :خداوند سیمای صالحین را از چهره اش بر می دارد دعا : دعای او بسوی آسمان بالا نمی رود صالحین : از دعای صالحین بی بهره است عمل :اعمال دیگرش بدون اجر است 3تا لحظه مرگ :ذلیل :ذلیل می میرد گرسنه : گرسنه می میرد تشنه : تشنه می میرد از هیچ آبی دنیوی سیراب نمی شود 3تا درقبر:فرشته :خداوند فرشته عذاب را می گمارد تا درقبر او را شکنجه وعذاب کند تنگ : قبرش تنگ می گردد تاریک : قبرش تاریک می گردد 3تا قیامت :صورت :فرشته ای با صورت اورا درمحشرروی زمین می کشد وبندگان شاهد هستند حساب : خداوند به شدت از او حساب می کشد عذاب :خداوند از گناهان پاکش نکرده ونگاه رحمت به او نمی کند وعذاب دردناک در انتظاراوست
ب)روش دیداری : گاهی مواقع لازم است یک حدیث را با دیدن متن آن بسیارتکرار کرد تا متن آن را حفظ شد بهترین روش این است که ابتدا سه کلمه ازابتدای حدیث را 5مرتبه با نگاه به روی متن آن تکرار کنیم وسپس 3مرتبه از حفظ بخوانیم سپس یک کلمه دیگراضافه نموده و5مرتبه تکرار کنیم سپس از حفظ آن 4کلمه را 3 بارتکرار کنیم وبه همین روش تا اخر حدیث ادامه دهیم وتا 7ساعت هرساعتی یک بار بخوانیم تا وارد حافظه کوتاه مدت شود وپس از آن تا هفت روز ،روزی سه بارتکرارکنیم تاوارد حافظه بلند مدت شود وپس از آن دو هفته یک بارمرور کنیم تا فراموش نشود همانگونه که قرآن با ترتیل خوانده می شود حدیث را نیز می توان به دلخواه برای سهولت در حفظ آهنگین نمود
ج)روش شنیداری : می توان متون احادیث را بصورت صوتی بخوانید و پس از ضبط صدا روزی چند مرتبه فقط گوش کنید پس از مدت چند روز خود نا آگاه متون احادیث را حفظ می شوید میزان سرعت حفظ به میزان محفوظات روزانه وتکرار آنها درروز بستگی دارد
د)روش نوشتاری :برخی افراد با نوشتن چند مرتبه ازیک متن به زودی آن را حفظ می شوند در این روش ماندگاری حفظ بالاست
ه) روش مباحثه : یکی از بهترین روش ها برای حفظ مضامین احادیث، مباحثه یک کتاب حدیثی همانند الصلاه فی الکتاب والسنه و...می باشد به اینگونه که حدیث را از روی کتاب بخوانیم وبرای شخص مقابل همان لحظه ازحفظ بازگو کنیم
[1] بصائر الدرجات في فضائل آل محمد صلى الله عليهم ؛ ج1 ؛ ص403قُلْتُ لَهُ يَا مُعَلَّى إِنَّ لَنَا حَدِيثاً مَنْ حَفِظَ عَلَيْنَا حَفِظَ اللَّهُ عَلَيْهِ دِينَهُ وَ دُنْيَاهُ يَا مُعَلَّى لَا تَكُونُوا أَسْرَى فِي أَيْدِي النَّاسِ بِحَدِيثِنَا
[2] عيون أخبار الرضا عليه السلام ؛ ج2 ؛ ص37قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ حَفِظَ مِنْ أُمَّتِي أَرْبَعِينَ حَدِيثاً يَنْتَفِعُونَ بِهَا بَعَثَهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقِيهاً عَالِماً.
شرح فارسى شهاب الأخبار(كلمات قصار پيامبر خاتم ص) ؛ مقدمه ؛ ص9روينا عنه (ص) أنّه قال: من حفظ على أمّتي أربعين حديثا من أمر دينه عنّى سمّاه اللَّه في السّماء وليّا و في الارض فقيها و كنت له شفيعا، و قيل له: ادخل الجنّة من أيّ باب شئت، فهو الصّادق اذا وعد، و الموفي اذا عاهد،
الأمالي( للصدوق) ؛ النص ؛ ص306مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الصَّادِقِ ع قَالَ: مَنْ حَفِظَ مِنْ شِيعَتِنَا أَرْبَعِينَ حَدِيثاً بَعَثَهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَالِماً فَقِيهاً وَ لَمْ يُعَذِّبْهُ.
الخصال ؛ ج2 ؛ ص542عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ ص قَالَ: مَنْ حَفِظَ مِنْ أُمَّتِي أَرْبَعِينَ حَدِيثاً مِنَ السُّنَّةِ كُنْتُ لَهُ شَفِيعاً يَوْمَ الْقِيَامَةِ.
الخصال ؛ ج2 ؛ ص543الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص أَوْصَى إِلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ كَانَ فِيمَا أَوْصَى بِهِ أَنْ قَالَ لَهُ يَا عَلِيُّ مَنْ حَفِظَ مِنْ أُمَّتِي أَرْبَعِينَ حَدِيثاً يَطْلُبُ بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ الدَّارَ الْآخِرَةَ حَشَرَهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَعَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِينَ وَ حَسُنَ أُولئِكَ رَفِيقاً ...