گلچین کتاب فرودگاه فرشتگان مهارتهای پایبندی به نماز در فرزندان سن ۶ تا ۱۸ سال نوشته اصغر آیتی

دو ویژگی مهم کودک و نوجوان که به واسطه آن می توانیم آنها را به نماز علاقه مند کنیم.

۱. علاقه آنان به بازی : بازی دنیای کودک است و نوجوانان نیز به بازی علاقه مند هستند. بنابراین مربیان یکی از طریق بازی مفاهیم لازم را به کودکان آموزش می دهند در کار خود توفیق بیشتری کسب می کنند‌. [مثلاً معلمی که می خواهد به دختران سوم ابتدایی وضو را یاد بدهد اگر بگوید فردا عروسک تان را بیاورید تا آنها را وضو بدهیم بهتر می تواند وضو را آموزش دهد]

۲. الگوپذیری و روحیه تقلید گرایی:
کودک قبل از مدرسه بیشتر از پدر و مادر الگو گیری می کند ولی کودک دبستانی از بزرگسالان و افرادی که در نظر او مهم و ارزشمند هستند [مثل معلم] الگو می‌گیرد و از آنها تقلید می کند.
[پس اگر آنها به نماز اهمیت دهند و نماز را زیبا و جذاب اقامه کنند سبب علاقه کودک و نوجوان به نماز می شوند]

صفحه ۲۶

کودک ابتدایی نیاز به انگیزه دهی با تایید و تشویق دارد به طوری که اگر در مقابل انجام عملی تشویق شود در احساس سازندگی به وجود می‌آید ولی انتقاد و محدود کردن است سبب حس حقارت می شود.
کودک انتظار دارد در برابر کارهای خوبی که انجام می‌دهد از طرف اطرافیان نزدیک تأیید و تشویق شود که این تشویق و تعریف و گرفتن جایزه تأثیر زیادی در تکرار آن رفتار دارد.

خلاصه صفحه ۳۴.

بعضی پدران و مادران می‌گویند:
«زمینه نمازخوان شدن فرزندانمان را فراهم کرده‌ایم و مرتب هم عبادت مارامی‌بینند، پس دیگر نیازی نیست به آنها بگوییم "فرزندم نماز بخواند" یا "نمازت را خوانده ای؟"

در جواب باید گفت : «وقتی سفره غذا آماده می شود فرزندانتان را به غذا دعوت نمی کنید» [یا وقتی آنها می‌بینند که شما به حمام می روید، دیگر به آنها یادآوری نمی‌کنید که کثیف شده‌‌اند و نیاز به حمام دارند؟]
باید دانست که دیدن عبادت به تنهایی فرزند را نمازخوان نمی‌کند بلکه در کنار دیدن باید تذکر و یادآوری و دستور هم باشد خداوند در کنار معرفی پیامبر به عنوان الگوی عملی مومنان ( لَّقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ ؛ احزاب/۲۱) به او سفارش می‌کند که [با زبان نیز] خانواده خود را به نماز فرمان ده و بر انجام آن شکیبا باش. (وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَاةِ وَاصْطَبِرْ عَلَيْهَا ، طه/۲۱)
پیامبر اکرم نیز ۹ ماه [و طبق نقلی تا آخر عمر] هر روز در هر ۵ وعده نماز ، خانواده خود را به نماز سفارش می‌کرد.

امام صادق علیه السلام فرمودند: هنگامی که آیه تتت نازل شد، مردم پرسیدند: «چگونه این کار را انجام دهیم؟» 
پیامبر جواب دادند : «کار خیر را خودتان انجام دهید و به خانواده خود نیز یادآوری کنید که آنها هم انجام دهند»
(مستدرک الوسائل ، جلد ۱۲ ، صفحه ۲۰۱)

صفحه ۴۰ تا ۴۲.


نهادینه کردن نماز در فرزندان، آن هم نمازی که روزانه باید به اقامه آن پرداخت نیاز به مداومت در سفارش و تذکر دارد، بنابراین اگر بعد از مدتی فرزند به نماز رو آورد، گفتن را رها نکنیم. نگوییم «ببینیم اگر ما نگوییم باز هم نماز می خواند یا نه؟»

خلاصهای از صفحه ۴۳.

کودکانی که به تازگی به نماز و عبادت رو آورده اند ممکن است نماز و اوقات نماز را فراموش کنند.
از این رو لازم است به منظور پیشگیری از چنین مشکلی از تذکر و یادآوری زبانی غفلت نکنیم.
صفحه ۴۴.

پیامبر اکرم فرمود: «خدا رحمت کند پدر و مادری که فرزند خود را در خوب شدن یاری کند؟ پرسیدند: «چگونه این کار را انجام دهند؟» حضرت پاسخ داد : «کار کم او و آنچه در توان اوست قبول کنند و از آنچه در توان او نیست در گذرند ». 
«رَحِمَ اللّهُ مَنْ اَعانَ وَلَده عَلی بِرِّهِ ... یَقْبِلُ مَیْسُورَهُ، وَ یَتَجاوَزُ عَنْ مَعْسُورِهِ ِ»

طبق فرمایش پیامبر اکرم 

۱. [ایده آل نگر نباشیم و نخواهیم کودک از ابتدا نماز زیبا و صحیح بخواند] نمازِ غلط کودک را از او بپذیریم و سپس ، به مرور زمان ، درصدد اصلاح آن برآییم. 

۲. اگر کودک ما هنوز به سن تکلیف نرسیده و نمازش را اشتباه خواند او را مجبور به تکرار نماز نکنیم. و بعداً اشتباه نمازش را به او یادآوری کنیم.

۳. هیچ وقت راه دروغ گفتن را برای کودک [زیر سن تکلیف] هموار نکنید  اگر می دانیم نمازش را نخوانده و به هر دلیل قصد خواندن هم ندارد از او نپرسیم : «نمازت را خوانده ای یا نه؟» چون در این صورت او را به دروغگویی مجبور کرده ایم.

۴. مثل امام خمینی رضوان‌الله‌علیه رفتار کنیم. همسر ایشان می‌گوید : «امام نسبت به نماز بچه‌ها بسیار مقید بود و می‌پرسیدند؛ اما همین که بچه‌ها می‌گفتند «خواندم» قبول می‌کردند و کنجکاوی نمی‌کردند.

۵. کارهای کوچک و پیشرفت‌های کم کودک را بزرگنمایی و تشویق کنیم تا با سرعت و اعتماد بیشتری به رفتار مورد نظر ما ادامه دهد.

۶. هرگز در مقام سرزنش کودکمان را با دیگران مقایسه نکنیم مثلاً با بچه ای که هم‌سال او که حافظ قرآن است یا صدای زیبایی برای گفتن اذان یا خواندن نوحه دارد و... .

خلاصه ای از صفحه ۴۷ تا ۵۱.