۴) بی اعتنایی فقرا در برابر اغنیا

مورد چهارم که تکبر پسندیده است، این است که فقرا در برابر اغنیا سر توضع فرود نیاورند. این هم مورد زیبایی است، مولا امیر المؤمنین علیه السلام فرمودند:

مَا أَحسَنَ تَوَاضُعَ الأَغنِیَاءِ لِلفُقَرَاءِ طَلَباً لمِا عِندَ اللهِ وَ أَحسَنُ مِنهُ تِیهُ الفُقَرَاءِ عَلشی الأَغنِیَاءِ اتَّکالاً عَلَی اللهِ سُبحانَهُ؛ [۱] چه نیکوست فروتنی و تواضع ثروتمندان در برابر فقرا، به خاطر به دست آوردن پاداشی که در نزد خداوند است. و نیکوتر از آن بی اعتنایی و سرفرازی فقرا در برابر ثروتمندان است، به خاطر اعتماد به خدای سبحان. می‌فرماید: چقدر زیباست که اغنیا برای فقرا تواضع کنند. انسان باید برای همه تواضع کند، اما انسانی که ثروتمند است، پول و مقام دارد، برای فامیل فقیر، همسایه فقیر، ارباب رجوع فقیر دست پایین بگیرد، متواضع و افتاده باشد که سیره پیغمبر و اهل بیت همین طور بوده است.

تواضع همه جا خوب است، ولی خوب تر از آن در برابر فقر است. این

تواضع خالصانه است؛ چون چشمداشتی از طرف نداریم. از این زیباتر این است که فقرا هم خود را در مقابل اغنیا کوچک نکنند و عزت نفس خود را حفظ کنند. یعنی یک طور وانمود کنند که ما خدا داریم، همه چیز داریم، وضع ما خوب است، مشکلی نداریم.

عزت نفس و کرامتی و غروری که فقرا در مقابل اغنیا از خود به نمایش می‌گذارند و خود را بی نیاز نشان می‌دهند، بسیار زیباست! می‌گویند: ما به خدا احتیاج داریم، به شما احتیاج نداریم. این را خدای متعال دوست دارد.

یکی از علما می‌فرمودند: من در زمان طلبگی یک موقعی گرفتاری شدید پیدا کردم. خدمت حاج آقا رحیم ارباب رفتم. یک خیر ثروتمندی آمده بود آنجا. فهمید که من نیازمندم. گفت: من مبلغی به ایشان کمک می‌کنم.

مرحوم حاج آقا رحیم ارباب رو به آن ثروتمند کردند و فرمودند: عنایت و تفضل این سید اولاد پیغمبر را نسبت به شما قبول کردم. نگفت که شما پول دادید، من قبول کردم. گفت: این که این آقا هدیه شما را پذیرفته است و در حق شما لطف و عنایت کرد، من قبول کردم. یعنی هم عزت نفس این شخص را حفظ کرد و هم حرمت آن طرف را هم گرفت. گفت: در واقع باید منت پذیر فقرا باشیم. پیغمبر خدا صلی الله علیه وآله فرمودند:

اَکرِمُوا الضُّعَفاءَ فَإِنَّمَا تُرزَقُونَ بِضُعَفَائِکُم؛ [۱] ضعیفان را گرامی بدارید که بی تردید شما به برکت ناتوانان خود روزی میخورید. خداوند همه ما را از خطر تکبر و غرور حفظ کند!

----------

[۱]: نهج البلاغه، حکمت ۴۰۶؛ تصنیف غرر الحکم، ص ۳۶۶؛ بحارالانوار، ج ۷۲، ص ۱۲۳.

[۱]: مجموعة ورام، ج ۲، ص ۲۲۱.

[یک گام تا خدا : مباحثی پیرامون تکبر و خودخواهی - صفحه ۴۴۸]