ج) آرامش در حال احتضار و ناراحتی های پس از آن

لحظات جان دادن و خروج روح از بدن جسمانی (كه اصطلاحاً به آن احتضار گفته می شود) از سخت ترین لحظاتی است که انسان تجربه می کند. اقامة نماز و اهتمام به آن از مهمترین عواملی است که باعث آرامش در این لحظات سرنوشت ساز می شود. پیامبر گرامي اسلام صلی الله علیه وآله فرمودند:

"مَا مِنْ عَبْدٍ اهْتَمَّ بِمَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ وَمَوَاضِعِ الشَّمْسِ إِلَّا ضَمِنْتُ لَهُ الرَّوْحَ عِنْدَ الْمَوْتِ وَانْقِطَاعَ الْهُمُومِ وَالْأَحْزَانِ وَالنَّجَاةَ مِنَ النَّارِ"؛ (بحارالانوار، ج80، ص9.) هیچ بنده ای نیست که نسبت به اوقات نماز اهتمام ورزد، مگر اینکه آرامش روح او هنگام مرگ و همچنین رهايی اش از ناراحتی ها و آتش جهنم را تضمین می کنم.

ج) آرامش در قبر

ورود به عالم جدید و ناشناخته پس از مرگ باعث وحشت هر انسان غیر معصومی خواهد شد. در این هنگام (که اصطلاحاً به آن سکرات موت گفته می شود) صورت مثالی اعمال خیر باعث آرامش انسان های مؤمن خواهند بود. پیامبر صلی الله علیه وآله فرمودند:

"إنّ الصّلاة تأتی إلى الميّت فی قبره بصورة شخص أنور اللّون يؤنسه فی قبره ويدفع عنه أهوال البرزخ"؛ (الحکم الزاهره، ص275.) نماز به صورت شخصی با چهرة نورانی در کنار میت خواهد بود که همنشین او بوده و او را از هول و هراس برزخ رهايی می بخشد.

د) ثواب عظیم نماز

طبق برخی روایات نماز واجب معادل هزار حج و هزار عمرة مقبول است. ابو کهمس می گوید از امام صادق علیه السلام پرسیدم:

"أَیُّ الْأَعْمَالِ هُوَ أَفْضَلُ بَعْدَ الْمَعْرِفَةِ قَالَ مَا مِنْ شَیْ ءٍ بَعْدَ الْمَعْرِفَةِ یَعْدِلُ هَذِهِ الصَّلَاةَ ... وَصَلَاةٌ فَرِیضَةٌ تَعْدِلُ عِنْدَ اللَّهِ أَلْفَ حَجَّةٍ وَأَلْفَ عُمْرَةٍ مَبْرُورَاتٍ مُتَقَبَّلَات"؛ (بحارالانوار، ج‏66، ص405.) با ارج ترین طاعتی که انسان را به خدا نزدیک کند و هیچ طاعتی به درگاه خدا محبوب تر از آن نباشد چیست؟ حضرت در جواب فرمودند: بعد از معرفت خداوند، (یعنی اعتراف به توحید، نبوت و امامت) هیچ طاعتی را باارج تر و پربهاتر از نماز نمی شناسم... یک نماز واجب در نزد خداوند با هزار حج و هزار عمره ای که به خوبی انجام شده و مقبول درگاه الاهی واقع شود، برابر است.

پیامبر خاتم صلی الله علیه وآله در بیان مفصل و زیبایی، نگاه لطف خداوند به بندة نمازگزار را تشریح می فرماید:

رسول خدا صلی الله علیه وآله از خداوند متعال، نقل کرده که حضرت حق فرمود: من سوره فاتحةالکتاب را میان خود و بندگانم تقسیم کرده ام که نصفش مال من و نصفش مال بندگانم است؛ هر چه بنده ام از من درخواست کند، اجابت می كنم. وقتی بنده ای بگوید: "بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ"، خداوند متعال می فرماید: بنده ام مرا حمد کرد و می داند نعمت هایی که دارد از من است و بلاهایی که از او دفع شده، با عنایت و احسان من دفع شده است. شما فرشتگان را شاهد می گیرم که من نعمت های آخرت را هم به نعمت های دنیای بنده ام، اضافه می کنم و از او بلاها را دفع می کنم؛ همان طور که بلاهای آخرت را از او دفع کردم.

وقتی بنده می خواند: "الرحمن الرحیم"، خداوند می فرماید: بنده ام شهادت به رحمان و رحیم بودن من داد، من هم شما را شاهد می گیرم که رحمت خود را دربارة او زیادتر کنم و از عطاهای خود به وی ببخشم.

وقتی بنده بگوید: "مالِکِ یَوْمِ الدِّین"، خداوند متعال می فرماید: من شما را شاهد می گیرم، چون او اعتراف کرد که من صاحب روز پاداش هستم، من هم در آن روز، حساب او را آسان تر می کنم، حسنات وی را قبول می کنم و از گناهانش در می گذرم.

و وقتی بنده در نماز می گوید: "إِیَّاکَ نَعْبُدُ"، خداوند می فرماید: بنده ام راست گفت، او فقط مرا عبادت می کند. من شما را شاهد می گیرم که برای عبادت این بنده ام، چنان ثوابی بدهم که مخالفان عبادت او به آن ثواب غبطه بخورند.

و وقتی بنده می گوید: "وَ إِیَّاکَ نَسْتَعِینُ"، خداوند می فرماید: این بنده از من یاری خواست و به من پناه آورد. من شما را شاهد می گیرم که در کارهایش به وی یاری دهم و در سختی ها او را حمایت کنم و روز قیامت هم دست او را بگیرم و داخل بهشت کنم.

و وقتی بنده می گوید: "اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِیمَ" تا آخر سوره حمد، خداوند می فرماید: این صراط مستقیم برای بندۀ من است. آنچه را از من خواست، به وی می دهم و او را از هر چه می ترسید، امان داد.

"قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ قَسَمْتُ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ بَیْنِی وَ بَیْنَ عَبْدِی فَنِصْفُهَا لِی وَ نصف ها لِعَبْدِی، وَ لِعَبْدِی مَا سَأَلَ إِذَا قَالَ الْعَبْدُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ قَالَ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ بَدَأَ عَبْدِی بِاسْمِی وَ حَقٌّ عَلَیَّ أَنْ أُتَمِّمَ لَهُ أُمُورَهُ وَ أُبَارِکَ لَهُ فِی أَحْوَالِهِ فَإِذَا قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ قَالَ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ حَمِدَنِی عَبْدِی وَ عَلِمَ أَنَّ النِّعَمَ الَّتِی لَهُ مِنْ عِنْدِی وَ أَنَّ الْبَلَایَا الَّتِی دَفَعْتُ عَنْهُ فَبِطَوْلِی أُشْهِدُکُمْ أَنِّی أُضِیفُ لَهُ إِلَی نِعَمِ الدُّنْیَا نِعَمَ الْآخِرَةِ وَ أَدْفَعُ عَنْهُ بَلَایَا الْآخِرَةِ کَمَا دَفَعْتُ عَنْهُ بَلَایَا الدُّنْیَا فَإِذَا قَالَ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ قَالَ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ شَهِدَ لِی عَبْدِی أَنِّی الرَّحْمَنُ الرَّحِیمُ أُشْهِدُکُمْ لَأُوَفِّرَنَّ مِنْ رَحْمَتِی حَظَّهُ وَ لَأُجْزِلَنَّ مِنْ عَطَائِی نَصِیبَهُ فَإِذَا قَالَ مالِکِ یَوْمِ الدِّینِ قَالَ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ أُشْهِدُکُمْ کَمَا اعْتَرَفَ أَنِّی أَنَا مَالِکُ یَوْمِ الدِّینِ لَأُسَهِّلَنَّ یَوْمَ الْحِسَابِ حِسَابَهُ وَ لَأَتَجَاوَزَنَّ عَنْ سَیِّئَاتِهِ فَإِذَا قَالَ إِیَّاکَ نَعْبُدُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ صَدَقَ عَبْدِی إِیَّایَ یَعْبُدُ أُشْهِدُکُمْ لَأُثِیبَنَّهُ عَلَی عِبَادَتِهِ ثَوَاباً یَغْبِطُهُ کُلُّ مَنْ خَالَفَهُ فِی عِبَادَتِهِ لِی فَإِذَا قَالَ وَ إِیَّاکَ نَسْتَعِینُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِیَ اسْتَعَانَ عَبْدِی وَ الْتَجَأَ إِلَیَّ أُشْهِدُکُمْ لَأُعِینَنَّهُ عَلَی أَمْرِهِ وَ لَأُغِیثَنَّهُ فِی شَدَائِدِهِ وَ لَآخُذَنَّ بِیَدِهِ یَوْمَ نَوَائِبِهِ فَإِذَا قَالَ اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِیمَ إِلَی آخِرِ السُّورَةِ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ هَذَا لِعَبْدِی وَ لِعَبْدِی مَا سَأَلَ فَقَدِ اسْتَجَبْتُ لِعَبْدِی وَ أَعْطَیْتُهُ مَا أَمَّلَ وَ آمَنْتُهُ مِمَّا مِنْهُ وَجِلَ "عیون أخبار الرضا علیه السلام ، ج‏1، ص301، الجواهر السنية فی الاحاديث القدسية، (كليات حديث قدسى)، ص270.