برای تعقیبات نماز چه بخوانیم؟
برای تعقیبات نماز چه بخوانیم؟
در پاسخ به این پرسش چند مورد از تعقیبات وارد شده را بیان میکنیم:
1. تکبیر؛
اميرالمؤمنينＡفرمود: "… وقتی كه سلام [نماز را] دادي دو دستت را بالا ببر و سه مرتبه تكبير بگو".[1]
2. تسبيح حضرت زهراＣ؛
امام صادقＡفرمود: "تسبیح حضرت زهراＣمصداق ذکر کثیر است که خداوند دستور داد و فرموده:"و اذکروا الله ذکراً کثیراً؛ (فراوان ذکر خدا بگویید)".[2]
امام باقرＡمیفرمایند: "خدای تعالی با چیزی بهتر از تسبیح حضرت زهراＣتمجید و عبادت نشده است؛ زیرا اگر بهتر از آن چیزی بود، رسول خدا آن را به فاطمهＣمیآموخت".[3]
امام صادقＡفرمود: "تسبیح حضرت فاطمهＣدر هر روز، به دنبال هر نماز، نزد من از هزار رکعت نماز (مستحبى) در هر روز، محبوبتر است".[4]
امام صادقＡفرمود: "اى ابا هارون! ما بچههاى خود را همانطور که به نماز امر مىکنيم به تسبيحات حضرت فاطمهＣنيز امر مىکنيم. تو نيز بر آن مداومت کن؛ زيرا بندهاي که بر آن مداومت نموده است، هرگز به شقاوت نيفتاده است".[5]
امام صادقＡمیفرمایند: "تسبیح زهراＣصد ذکر است ولی در میزان سنجش اعمال، هزار ذکر محسوب میگردد، شیطان را دور و خدای تعالی را راضی میکند".[6]
- تسبيح حضرت زهراＣدر همه حال مطلوب است، خصوصاً بعد از نماز و قبل از خواب؛ کسی که با تسبیح فاطمهＣبخوابد، از مردان و زنانی است که خدا را فراوان یاد میکنند.[7]
3. تسبیحات اربعه؛
تسبيحات اربعه سی مرتبه يا چهل مرتبه از مصاديق "باقيات صالحات"[8] و "ذكر كثير"[9] شمرده شده و موجب آمرزش گناهان است و نیز موجب استجابت دعا.[10]
كسي كه پس از نماز واجب، چهل بار سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَكبَرُ بگويد هر چه بخواهد، به او داده مىشود.[11]
امام صادقＡفرمودند: "هر كس پس از بهجا آوردن نماز واجب، سی مرتبه تسبیح بگوید، همه گناهانش فرو میریزد [آمرزیده میشود]".[12]
پیامبرＢفرمودند: "وقتی من را به آسمانها بردند، وارد بهشت شدم. دیدم کاخی آنجاست از یاقوت سرخ، آنقدر شفاف بود که داخل آن دیده میشد. در آن دو گنبد بود، یکی از دُرّ و دیگری از زبرجد. از جبرئیل سؤال کردم این قصر برای چه کسی است؟ گفت: کسی که سخنش را پاکیزه کند، دائم روزه بگیرد، به دیگران غذا بدهد، شب به پا خیزد در حالی که مردم خوابند. علی گفت که من پرسیدم: ای فرستادۀ خدا! چه کسی از امتت قادر است چنین باشد؟ فرمود: میدانی پاک کردن کلام چیست؟ گفتم: خدا و رسولش داناترند. فرمود: کسی که بگوید: "قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ و الْحَمْدُ لِلَّهِ و لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ و اللَّهُ أَكْبَرُ…".[13]
خواندن سی مرتبه تسبيحات بعد از نماز شكسته، فضيلت دو ركعت باقيمانده را دارد. امام رضاＡهر نمازى را كه در سفر ميگذارد و شکسته میخواند، بعد از اتمام آن سی بار ميگفتند "سبحان الله و الحمدلله و لا اله الا الله و الله اكبر" و ميفرمود كه اين تکمیلکنندۀ نماز شکسته است.[14]
4. لعن أعداء دين؛
هر گاه نماز واجب را تمام كردى، جز با لعن بنى اميّه، از جاى خود حركت نكن.[15]
5. خواندن سورۀ توحید؛
حضرت صادقＡفرمودند: "هر كه به خدا و روز قيامت ايمان داشته باشد بايد بعد از نماز واجب، خواندن قل هو الله احد را ترك نكند؛ زیرا هر كس پس از هر نماز واجب، [سورۀ] قل هو الله احد بخواند، خدا به او خير دنيا و آخرت كرامت فرمايد و گناه او و پدر و مادر او و فرزندان پدر و مادر او را بيامرزد".[16]
و در روايتی ديگر آمده که خواندن آن بعد از هر نماز، موجب نزول رحمت از آسمان بر سر خواننده و نزول سكينه و نظر رحمت خدا به او و آمرزش گناهان و برآورده شدن حاجاتش و در امان خدا بودن، دانسته شده است.[17]
6. قرائت حمد، آيۀ شهد الله، آيهالكرسي، آيه ملك، بعد از هر نماز واجب؛
امام صادقＡفرمود: "هنگامی که خداوند عزّ و جلّ به این آیات امر کردند که به سوی زمین هبوط کنند، به عرش آویزان شدند و گفتند: ای پروردگار! ما را به کجا میفرستی؟ به سوی اهل خطاها و گناهان؟
خداوند عزّ و جلّ به سوی آنها وحی کرد که هبوط کنید. به عزّت و جلالم سوگند که هیچ کس از آل محمد و شیعیان آنها، پس ازهر نماز واجب شما را نمیخواند مگر این که با چشم پنهانم در هر روز، هفتاد نظر [ ِ رحمت] به او میکنم و در هر نظر، هفتاد حاجت او را برآورده میکنم و گناهان او را میبخشم. [18][آن آیات عبارتاند از: اُمّ الکتاب [سورۀ حمد]، شهد الله انّه لا اله الّا هو (آیۀ 18 آل عمران)، آیهالکرسی (آیۀ 255 بقره)،آیه الملک (آیۀ 26 آل عمران) ]".
7. خواندن ذکر پیامبرＢپس از فتح مکه؛
از مفضلبنعمر نقل شده است که به امام صادقＡعرض کردم چرا بايد نمازگزار بعد از سلام دادن سه مرتبه در حالي که دو دستش را بالا ميبرد تکبير بگويد؟ حضرت فرمود: "چون نبي اکرمＢزماني که مکه را فتح کردند نماز ظهر را با اصحابشان کنار حجرالاسود اقامه کردند و پس از سلام نماز سه مرتبه دو دست خود را بالا آوردند و تکبير گفتند و فرمود: "لا إله إلا الله وحده وحده أنجز وعده ونصر عبده وأعز جنده و غلب الأحزاب وحده فله الملک و له الحمد يحيي و يميت و هو علي کل شئ قدير" سپس رو به اصحابشان کردند و فرمودند: اين تکبير را و اين دعا را بعد از هر نماز واجب ترک نکنيد پس اگر کسي اين کار را بعد از سلام نماز انجام دهد، آن شکري را که بر عهده اوست نسبت به خداي متعال، برای تقویت اسلام و لشکر اسلام بهجا آورده است".[19]
8. خواندن دعاهاي وارد شده.
در باب سیزدهم و باب بیستم ارشادالقلوب دیلمی در حدیثی قدسی آمده است که:
هرکس محدث شود و وضو نگيرد، به من جفا[20] کرده است و اگر کسي وضو بگيرد و پس از وضو دو رکعت نماز نخواند، به من جفا کرده است. همچنين اگر کسي وضو بگيرد و دو رکعت نماز هم بخواند، امّا دعا نکند، به من جفا کرده است. سپس ميفرمايد: امّا اگر کسي وضو بگيرد و بعد از آن دو رکعت نماز بخواند و سپس دعا کند و از خدا چيزي بخواهد، ولي خدا به او عنايت نفرمايد، خداوند به او جفا کرده است و مسلّماً خداوند رحمان به کسي جفا نميکند.[21][در نتيجه دعاي او مستجاب است.]
[1]. شیخ صدوق، من لايحخره الفقيه، ج 1، ص 320.
[2]. کلینی، الكافي، ج4، ص 368، ح 22.
[3]. همان، ج3، ص 343.
[4]. همان.
[5]. همان.
[6]. حر عاملی، وسائلالشيعة، ج6، ص442.
[7]. همان، ج6، ص447.
[8]. كهف: 46.
[9]. احزاب: 41.
[10]. همان، ج6، ص454.
[11]. همان، ج6، ص455.
[12]. مجلسی، بحارالأنوار، ج83، ص 21.
[13]. همان، ج 18، ص342.
[14]. حر عاملی، وسائل الشيعه، ج 5، ص495.
[15]. همان، ج6، ص 462، ح 19.
[16]. همان، ج 92، ص 345.
[17]. همان، ج ۹۱، ص ۳۸۴.
[18]. کلینی، الكافي، ج2، ص620.
[19]. شیخ صدوق، علل الشرائع، ج2، ص360.
[20]. بیمهری کردن، بیوفایی کردن (ر.ک: فرهنگ معین).
[21]. دیلمی، ارشاد القلوب، ج 1، ص 60.