چگونگی برخورد با نوجوان بزهکار

با سلام و تشكر بابت سايت مفيدتان. من برادري نوجوان دارم كه به مسايل اعتقادي خيلي پايبند نيست و چند ماه پيش گرفتار دوستان ناباب شد.به طوري كه با آنها به دزدي مي پرداخت. من و خانواده ام از اين مسايل اطلاعي نداشتيم و فقط به ديرآمدن هاي او و درس نخواندن او اعتراض مي كرديم. اين اواخر ديدم كه نماز مي خواند و گفت كه توبه كرده است و به من چند مورد از اشتباهاتش را گفت و من هم به خانواده ام چيزي نگفتم. اما چند روز پيش دستگير شد و مطلع شديم همان چند ماه پيش با چند نفر دزدی کرده بودند و از او شكايت شده. نمي دانم بايد چه كنم.اگر جرمش ثابت نشود و آزاد شود، نمي دانم چه برخوردي با او بكنم. نمي دانم جامعه و خانواده و آشنايان با او چگونه برخورد مي كنند و اصلا چه برخوردي صحيح است. لطفا راهنمايي كنيد.

دانشجوي گرامي؛ از اينكه چنين مسأله اي براي شما و خانواده گراميتان رخ داده بسيار متأسفيم؛ اميدواريم با پيگيري ها و ظرافتي كه انشاء الله در برخورد با برادرتان به خرج خواهيد داد، بتوانيد زمينه ساز مناسبي براي اصلاح رفتار وي باشيد؛ زيرا به نظر مي رسد الحمدلله توانسته ايد اطمينان وي را به خود جلب نماييد كه به خود جرأت داده چنين مسائلي را با شما در ميان بگذارد.
در جواب سؤال شما گفتني است كه نمي دانيم به چه دليلي از فرض عدم اثبات جرم برادرتان پرسش نموده ايد؛ ولي به هر حال شايسته است بدانيد كه حتّي اگر خداي نخواسته جرمي هم براي وي اثبات گردد و او بتواند از شاكي خود رضايت بگيرد و يا در بدترين شرايط بخواهد تاوان اشتباهي را كه مرتكب شده، بپردازد، بر شما و اطرافيانتان با توجّه به اينكه عنوان نموديد وي حتّي قبل از دستگيري توبه نموده، لازم است نه تنها او را از خود نرانيد، بلكه بيش از گذشته او را تحويل گرفته و به هيچ وجه اجازه ندهيد اين ماجرا بين اطرافيانتان نيز پخش گردد.
در يك كلمه از هر نوع برخوردي كه باعث مي گردد شخصيّت وي هتك شود، خودداري نماييد؛ زيرا انشاء الله اين نحوه از برخورد اخلاقي تأثير به سزايي در بازسازي فكري و اخلاقي برادرتان داشته و سبب مي شود كه جايگاه اجتماعي او به خاطر ماجراي مذكور تخريب نگردد تا از اين طريق امكان بازگشت او به خانواده و جامعه فراهم گردد.
مطمئن باشيد توصيه فوق، سيره بزرگان ديني ما بوده و پيشوايان بزرگ ديني ما نيز در برابر چنين افرادي جز اين رفتار نمي نمودند. به عنوان مثال وقتي جمعى از گناهكاران نزد پيامبر اكرم صلّي الله عليه و آله آمدند و اظهار داشتند ما گناهان زيادى كرده ايم، ايشان سكوت كردند تا آيه 54 سوره مباركه انعام [1] نازل شد كه به ايشان دستور داد تمام افراد با ايمان را هر چند گناهكار باشند نه تنها طرد نكند، بلكه نزد خود بپذيرد.
خلاصه آن كه با گناهكارى كه توبه كرده، بايد برخوردى بزرگوارانه داشت؛ زيرا فرد تائب مورد علاقه و محبت خداوند است.[2]
نجيب الدين در مورد توبه جوان گناهكار نقل فرموده است : يك شب در قبرستان بودم، ديدم چهار نفر مى آيند و يك جنازه روى دوش دارند. من جلو رفتم و به آوردن جنازه در آن وقت شب اعتراض كردم و گفتم به نظر مى رسد كه شما انسانى را كشته ايد و نيمه شب قصد دفن آن جنازه را داريد تا كسى از اسرارتان سر در نياورد. گفتند: آى، گمان بد نكن؛ زيرا مادرش با ماست. ديدم پيرزنى جلو آمد، گفتم اى مادر، چرا نيمه شب جوانت را به قبرستان آورده اى؟
گفت : چون جوان من معصيت كار بود و خودش چند وصيت كرده است :
اول : چون من از دنيا رفتم طنابى به گردنم بيانداز و مرا در خانه بكش و بگو: خدايا اين همان بنده گريز پا و گناهكارى است كه به دست سلطان اجل گرفتار شده، او را بسته نزد تو آورده ام به او رحم كن .
دوم : جنازه ام را شبانه دفن كن تا كسى بدن مرا نبيند واز جنايات من ياد نكند تا عذاب شوم .
سوم : اينكه بدنم را خودت دفن كن و در لحد بگذار كه خداوند موهاى سفيد تو را ببيند و به من عنايتى فرمايد و مرا بيامرزد، درست است كه من توبه كرده ام واز كرده هايم پشيمانم ولى تو اين وصيتهاى مرا انجام بده . وقتى كه جوانم از دنيا رفت ، ريسمانى به گردنش بستم و او را كشيدم . ناگهان صدايى بلند شد و گفت : الا ان اولياء الله هم الفائزون ، با بنده گنه كار ما اين طور رفتار نكن ما خود مى دانيم با او چه كنيم. . خوشحال شدم كه توبه اش پذيرفته شده و او را به طرف قبرستان آوردم . من از پيرزن خواهش كردم كه دفن پسرش را به من واگذار كند. او هم اجازه داد بدن را در قبر گذاشتيم همين كه خواستم لحد را بچينم ، آيه اى را شنيدم كه : (الا ان اولياء الله هم الفائزون ) از اين جريان نتيجه گرفتم كه توبه جوان گناهكار مورد قبول واقع شده است و خداوند دوست ندارد بنده گناهكارش كه توبه كرده ، مورد اهانت قرار گيرد.[3]
نكات نهايي :
دانشجوي گرامي؛ در مورد پايبندي برادرتان نسبت به مسائل ديني نيز توجّه داشته باشيد كه وجود چنين حالتي در وي با توجّه به سنّي كه در آن قرار گرفته، مي تواند معلول عوامل متعدّدي از جمله سستي و ضعف پايه هاي اعتقادي وي، دوستان و ... باشد كه جهت تأثيرگذاري مؤثّر شايسته است. بيش از پيش با او همراه و همگام گشته و زمينه هاي مثبتي همچون دوستان مذهبي و ... برايش فراهم آوريد كه انشاء الله انگيزه انجام كارهاي عبادي در وي تقويت گردد.
صحبت راندن از مقام توبه كاران نزد خداوند و هديه كتابي نظير آنچه از آن صحبت به ميان آورديم (کتاب در آغوش خدا (توبه))، تشرّف به اماكن مذهبي و ... نيز در زمينه سازي تغييرات مثبت در برادرتان بسيار تأثيرگذار است كه شايسته است از آن غفلت نورزيد.
موفق باشید. منتظر مکاتبات بعدی شما هستیم.
پی نوشت ها :
[1] هرگاه كسانى كه به آيات ما ايمان دارند نزد تو آيند به آنها بگو: سلام بر شما، پروردگارتان رحمت را بر خود واجب كرده، هر كس از شما كار بدى از روى نادانى كند و سپس توبه و اصلاح نمايد، او آمرزنده مهربان است .
[2] ان الله تعالى اشد فرحا بتوبه عبده من رجل اضل راحلته و زاده فى ليله ظلماء فوجدها فالله اشد فرحا بتوبة عبده من ذلك الرجل براحلته حين وجدها؛ همانا خداوند به توبه بنده خود خوشحال تر از مردى است كه در تاريكى ،شتر و توشه خود را گم كرده باشد و آنها را بيابد پس خداوند به توبه بنده اش از چنين مردى در آن حال كه راحله گم شده را پيدا كند ،شادتر است. اصول كافى ،ج 4،ص 167.
[3] خرمى مشگانى، ابراهيم، در آغوش خدا (توبه).
نویسنده : رضا وظیفه مند