#همنشین_خدا 27 ؛ لذت نماز

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

دعا‌‌ می‌کنم لحظه لحظه زندگی ما با یاد خداوند شیرین باشد.

همه ما شیرینی عسل را چشیده‌ایم شیرینیِ نماز را چطور؟

لذّت عروسی و عشق را درک کرده‌ایم ! لذّت نماز را درک کرده‌ایم؟

آیت الله بهجت رضوان الله علیه اعتقاد داشتند : بالاترین لذتی که یک انسان می‌تواند طول زندگی‌اش ببرد ، لذتِ گفتگو با خداست. می‌فرمودند : اگر سلاطین عالم که همه جور لذتی برایشان فراهم است ، لذت نماز را بچشند ، لذت‌های مادی را طلاق می‌دهند و به دنبال آن لذت‌ها نمی‌روند. [1]

خود ایشان این لذت‌ها را چشیده بود. نشانه‌اش این بود که تا سن نود و چهار سالگی ، یک ساعت و نیم قبل از اذان صبح بلند می‌شد برای نماز شب ، دعا ، استغفار. از اذانِ صبح تا طلوع ِآفتاب مشغول نماز قرآن و دعا بود. [2]

چهار راهکاری که باعث می‌شود ما هم لذّت عبادت را بچشیم با هم دوره می‌کنیم :

یک. توجه به کسی که داریم با او صحبت می‌کنیم. یعنی خداشناسی ما را بالا ببریم. توجه کنیم به نعمت‌هایی که خداوند به ما داده است. این توجه سبب می‌شود که ما محبّتِ خداوند در دلمان بیاید و انسان از گفتگو با کسی که به او محبّت دارد لذّت می‌برد. [3]

دو. از خود خداوند بخواهیم تا لذت عبادت را به ما بدهد ؛ آن خدایی که اگر بنده چیزی از او بخواهد و به خیرش باشد به او عطا می‌کند. « یا مَنْ إِذَا سَأَلَهُ عَبْدٌ أَعْطَاه‏ »[4]

ما در قنوتِ نماز و در سجده این دو دعای امام زین العابدین علیه السلام را یاد بگیریم و از خداوند بخواهیم « اَللَّهُمَّ مَتِّعْنَا بِلَذِیذِ مُنَاجَاتِک‏ »[5] خدایا لذت مناجات خودت را به من بچشان.

« اِلهی اَذِقْنِی حَلَاوَةَ ذِکرِک »[6] خدایا شیرینی یادِ خودت را به من بچشان.

و می‌دانیم بالاترین یادِ خداوند ، نماز است.

سه. گناه را ترک کنیم.

امیرالمؤمنین علیه السلام با تعجب پرسیدند : « مگر می‌شود کسی لذّت عبادت را ببرد بدون ترک گناه؟ ! »[7] یعنی لذّت گناه با لذتِ عبادت با هم جمع نمی‌شود.

جوانی به حضرت موسی علیه السلام گفت : برو به خدایت بگو ؛ نافرمانیت را کردم ، گناه کردم اما من را عذاب نکردی ! سلامتی من و ثروت و قدرت من سر جایش است !

خدا به حضرت موسی علیه السلام گفت ؛ برو به او بگو ، بدترین عذاب را برایت فرستادم ! از گفتگوی با من لذت نمی‌بری ! [8]

دو دقیقه می‌خواهد مناجات کند انگار زهرِ هلاهِل داخل گلویش ریخته‌اند ؛ این قدر برایش تلخ است !

یکی از آن گناهانی که گفته‌اند اگر ترک شود ، خداوند لذت عبادت را به ما می‌چشاند ، ترک نگاهِ حرام است.

یک موقع من نگاهِ حرام نمی‌کنم چون می‌ترسم آبرویم برود اما پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند هر کسی نگاه به نامحرم را ترک کند برای رضای خداوند ، خداوند مزّه‌ی عبادت را به گونه‌ای به او می‌چشاند که خشنود شود. [9]

چهار. شیخ رجبعلی خیاط که یکی از عُرفا هست فرمودند : خداوند لذت در عبادت را به کسی می‌دهد که بیشتر به بندگان او خدمت و احسان کرده باشد. [10]

خدا وقتی می‌بیند کسی به بندگانش « نَفع » می‌رساند ، در نماز ، بیشتر تحویلش می‌گیرد. شیرینی عبادت را بیشتر به او می‌چشاند.

[1] اگر سلاطین عالم می دانستند که انسان ، در حال نماز ، چه لذت هایی می برد ، هیچ گاه دنبال لذایذ مادی نمی رفتند.

همچنین استاد اخلاق در نجف [علامه قاضی] می فرمود: « اگر [مردم] لذت نماز را بدانند ، می دانند که در دنیا ، لذتی بالاتر از نماز نیست». ( زمزم عرفان ؛ محمدی ری شهری ؛ ص 90 )

[2] ( زمزم عرفان ؛ محمدی ری شهری ؛ ص 278 ؛ توصیف نماز ایشان از زبان پسرشان)

[3] امام باقر علیه السلام : قَالَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ یا مُوسَى أَحِبَّنِی وَ أَحْبِبْنِی إِلَى خَلْقِی قَالَ یا رَبِّ إِنَّک لَتَعْلَمُ أَنَّهُ لَیسَ شَیءٌ أَحَبَّ إِلَی مِنْک فَکیفَ لِی بِقُلُوبِ اَلْعِبَادِ قَالَ ذَکرْهُمْ نعمای نَعْمَائِی وَ آلاَئِی فَإِنَّهُمْ لاَ یذْکرُونَ مِنِّی إِلاَّ حَسَنا.

خداوند فرمود : «اى موسى مرا دوست بدارو مردم را با من دوست گردان» ، عرض کرد: پروردگارا تو مى دانى که هیچ چیز از تو برایم محبوب تر نیست ، پس چگونه دلهاى بندگان را متوجه تو سازم ؟ فرمود : «نعمتهاى مرا به آنان یاد آورى کن ، زیرا آنان جز نیکى از من یادشان نمى ماند».

[4] مفاتیح الجنان ؛ مناجات الراجین امام سجاد علیه السلام.

[5] مفاتیح الجنان ؛ مناجات المطیعین امام سجاد علیه السلام.

[6] دعای امام باقر علیه السلام : [اِلهی] أَذِقْنِی بَرْدَ عَفْوِک‏ وَ حَلَاوَةَ ذِکرِک. (مصباح المتهجد و سلاح المتعبد ، ج ‏2 ، ص 835)

[7] کیفَ‏ یجِدُ لَذَّةَ الْعِبَادَةِ مَنْ لَا یصُومُ عَنِ الْهَوَى ؟ (عیون الحکم و المواعظ (للیثی) ، ص 384)

[8] این داستان در سخنرانی استاد انصاریان آمده است و شبیه این مطلب را در روایت کتاب شریف بحارالانور یافتم.

أَوْحَى اللَّهُ تَبَارَک وَ تَعَالَى إِلَى دَاوُدَ علیه السلام أَنَّ أَهْوَنَ مَا أَنَا صَانِعٌ بِعَالِمٍ غَیرِ عَامِلٍ بِعِلْمِهِ أَشَدُّ مِنْ سَبْعِینَ عُقُوبَةً أَنْ أُخْرِجَ مِنْ قَلْبِهِ حَلَاوَةَ ذِکرِی‏. ( بحار الأنوار ، ج‏2، ص 32)

همچنین امام صادق فرمودند : «طَلَبْتُ حَلَاوَةَ الْعِبَادَةِ فَوَجَدْتُهَا فِی تَرْک الْمَعْصِیة » و شیرینى عبادت را جستجو نمودم ، پس آن را در ترک گناه یافتم. (مستدرک الوسائل ، ج‏12 ، ص 173)

[9] پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله : النَّظَرُ إِلَى مَحَاسِنِ‏ النِّسَاءِ سَهْمٌ مِنْ سِهَامِ إِبْلِیسَ فَمَنْ تَرَکهُ أَذَاقَهُ‏ اللَّهُ‏ طَعْمَ‏ عِبَادَةٍ تَسُرُّه‏. (مستدرک الوسائل ؛ ج‏ 14 ؛ ص 270)

[10] «اگر می‌خواهی از خدا بهره‌مند شوی و از اُنس و مناجاتش حظّی [نسیبی] داشته باشی احسان به خلق کن». کیمیای محبت ؛ شرح حال شیخ رجبعلی خیاط ؛ ص 200.