#تاریخچه_نماز جلسه 14 ؛ نماز پیامبر قبل و بعد از بعثت 3

در این جلسه دو نکته دیگر از نماز پیامبر را با هم مرور می‌کنیم.

یک. سوره علق اولین سوره‌ای است که بر پیامبر صلّی الله علیه و آله نازل شده و آیات این سوره همه با هم نازل شده در این سوره آمده « أَ رَأَيْتَ الَّذِي يَنْهى‏ * عَبْداً إِذا صَلَّى‏ » [1] آیا ندیدی کسی را که مانع نماز شخص دیگر می‌شد ؟

مفسّرین فرمودند که این آیات در رابطه با ابوجهل است که مانع نماز پیامبر می‌شدند.

پیامبر عزیزمان بارها در مسجدالحرام رو به کعبه می‌ایستادند به گونه‌ای که هم‌زمان هم رو به کعبه بودند و هم رو به مسجد الاقصی که قبله‌گاه اول مسلمان‌ها بود. [2]

ابوجهل از نماز پیامبر و سجده‌های طولانی حضرت به شدّت نفرت داشتند یک بار که حضرت در داخل مسجد بودند رفتند شکمبه ی شتر را که پر از کثافات است آورد و بر کمر پیامبر گذاشت و لباس حضرت را آلوده کردند. [3]

یک بار دیگر گفتند اگر من این بار پیامبر را در حال سجده ببینم با پایم گردن او را خُرد می‌کنم.

ابوجهل درشت هیکل بود و چهارشانه و قوی هیکل بود. وقتی پیامبر عزیزمان صلّی الله علیه و آله در سجده قرار گرفتند ابوجهل به سمت پیامبر رفت ولی انگار که از چیزی به شدت ترسیده باشد به عقب می‌آمد و وحشت زده بود به او گفتند : «چرا به قولی که دادی عمل نکردی ؟» گفت : من گودالی از آتش دیدم و موجوداتی را دیدم که پَر داشتند . . . ترسیدم عقب آمدم!.

پیامبر عزیزمان فرمودند : آن موجودات فرشتگان بودند و اگر ابوجهل به من نزدیک می‌شد او را تکّه تکّه می‌کردند. [4]

پس طبق این آیات ، پیامبر عزیزمان نماز را اقامه می‌کردند و مردم هم با مفهوم نماز آشنا بودند که در این سوره که اولین سوره قرآن است صحبت از نماز شده و این نماز پیامبر یا در روزهای اول بعثت پیامبر بوده یا طبق نظر بسیاری از مفسرین قبل از بعثت پیامبر بوده که حضرت نماز می‌خواندند.

و در آیه آخر این سوره خدا به پیامبر صلّی الله علیه و آله می‌فرماید : « كَلاَّ لا تُطِعْهُ وَ اسْجُدْ وَ اقْتَرِب‏ » سجده کن و این سجده‌ات را هم طولانی کن ما از تو حفاظت می‌کنیم. تو به واسطه سجده به ما نزدیک خواهی شد.

دو. در ابتدای سوره مزّمل که سومین سوره ایی است که بر پیامبر نازل شده یعنی در همان هفته‌ها و ماه‌های اول بر پیامبر نازل شده آمده : « يا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلا » ای پیامبر مقداری از شب را بیدار باش و به نماز مشغول شو که طبق این آیه نماز شب بر شخص پیامبر واجب شده بود.

و در آیه آخر سوره مزّمل آمده که « إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنَىٰ مِنْ ثُلُثَيِ اللَّيْلِ وَنِصْفَهُ وَثُلُثَهُ » ما می‌دانیم که تو یک سوم یا نصف یا دو سوم شب ها را بیدار می‌مانی و به نماز مشغول می‌شوی. ! پس غیر از نمازهای روزانه ، نماز شب هم در همان اوایلِ بعثت ، بر پیامبر عزیزمان واجب شد.

[1] سوره علق ، آیه 9.

[2] امام حسن عسکری علیه السلام : لَمَّا کَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلّی الله علیه و آله بِمَکَّةَ أَمَرَهُ اللَّهُ تَعَالَی أَنْ یَتَوَجَّهَ نَحْوَ الْبَیْتِ الْمُقَدَّسِ فِی صَلَاتِهِ وَ یَجْعَلَ الْکَعْبَةَ بَیْنَهُ وَ بَیْنَهَا إِذَا أَمْکَنَ وَ إِذَا لَمْ یَتَمَکَّنِ اسْتَقْبَلَ الْبَیْتَ الْمُقَدَّسَ کَیْفَ کَانَ وَ کَانَ رَسُولُ اللَّهِ یَفْعَلُ ذَلِکَ.

امام عسکری علیه السلام هنگامی که رسول‌خدا در مکّه بود ، خداوند به او امر فرمود که به‌سوی بیت‌المقدّس نماز بخواند و تا جایی که می‌تواند ، کعبه را بین خود و بیت‌المقدّس قرار دهد و اگر نتوانست ، فقط باید جهت بیت‌المقدّس را در نظر بگیرد. ( بحارالأنوار ، ج ۴ ، ص۱۰۴ )

[3] ابن مسعود : كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلّی الله علیه و آله فَصَلَّى فِي ظِلِّ الْكَعْبَةِ وَ نَاسٌ مِنْ قُرَيْشٍ وَ أَبُو جَهْلٍ نَحَرُوا جَزُوراً فِي نَاحِيَةِ مَكَّةَ فَبَعَثُوا وَ جَاءُوا بِسَلَاهَا فَطَرَحُوهُ بَيْنَ كَتِفَيْه‏. ( بحار الأنوار ، ج‏ 18 ، ص 57 )

[4] قَالَ [ابوجهل] إِنَّ بَیْنِی وَ بَیْنَهُ خَنْدَقاً مِنْ نَارٍ مَهُولًا وَ رَأَیْتُ مَلَائِکَةً ذَوِی أَجْنِحَةً فَقَالَ النَّبِیُّ لَوْ دَنَا مِنِّی لَاخْتَطَفَتْهُ الْمَلَائِکَةً عُضْواً عُضْواً ( بحارالأنوار ، ج۱۸ ، ص۶۰ )