#تاریخچه_نماز جلسه 23 ؛ افزایش رکعات نماز 2

در جلسات قبل بیان شد که در سفر معراج ، خداوند پنج تا نماز دو رکعتی بر امت واجب کرد یعنی ده رکعت در هر شبانه روز.

بعد از چندین سال پیامبر عزیزمان صلّی الله علیه و آله هفت رکعت به تعداد رکعات نمازهای روزانه اضافه کرد.

در این جلسه می خواهیم به دو سؤال پاسخ بدهیم.

یک. چرا پیامبر عزیزمان به نماز مغرب یک رکعت اضافه کردند ؟

جواب : وقتی حضرت آدم علیه السلام در بهشت بودند و از آن درختی که نباید به آن نزدیک می‌شدند ، نزدیک شدند و از میوه آن خوردند ؛ خداوند حضرت آدم و همسرش را از بهشت اخراج کرد.

آنها وارد زمین شدند و حضرت آدم چندین سال اشک می‌ریختند ، توبه کردند و درخواست بخشش داشتند ، که خدایا خطایِ من را نادیده بگیر!

در هنگام مغربِ یک روز ، جبرئیل نازل شد و به حضرتِ آدم این مژده را داد : خداوند توبه تو را پذیرفت! [1]

حضرت آدم علیه السلام فرمودند : من در این لحظه سه رکعت نماز می خوانم یک رکعت برای جبران خطای خودم یک رکعت برای جبران خطای همسرم و یک رکعت هم به شکرانه اینکه خداوند توبه من را پذیرفته ! « رَكَعةً لِخَطيئَتِهِ ، ورَكعَةً لِخَطيئَةِ حَوّاءَ ، وَ رَكعَةً لِتَوبَتِه‏ » [2]

پیامبر عزیزمان صلّی الله علیه و آله به فرمان خدا ، به یادِ پدر عزیزشان حضرت آدم علیه السلام و برای اینکه این ماجرا در ذهن‌ها ماندگار شود ، تعداد رکعاتِ نماز مغرب را سه رکعت قرار دادند و فرمودند : در حَضر و سفر ـ یعنی در وطن و هنگام مسافرت ـ به تعداد رکعات نماز مغرب دست زده نشود و همان سه رکعت خوانده شود.

دو. چرا پیامبر عزیزمان به تعداد رکعات نماز صبح چیزی اضافه نکردند ؟

ما انسان‌ها دو تا فرشته داریم که در طول روز ، مأمور نوشتن اعمال خوب و بد ما هستند و دو تا فرشته داریم در شب ، که مأمور نوشتن اعمال خوب و بد است.

فرشتگانِ روز از اذان صبح تا اذان مغرب همراه ما هستند و فرشتگانِ شب از اذان مغرب تا اذان صبحِ فردا با ما همراهی می‌کنند.

در هنگام اذان صبح به علت اینکه نماز صبح بسیار با فضیلت است فرشتگانِ شب از خداوند درخواست می‌کنند که آیا می شود به ما اجازه بدهی ما بمانیم و نماز صبح بنده‌ات رو هم ببینیم و بنویسیم و بعد به آسمان برویم ؟ خداوند با آنها اجازه می‌دهد.

در حقیقت انسانها برای نماز صبح دو رکعت نماز می‌خوانند ولی چهار رکعت برای آن‌ها نوشته می‌شود. دو رکعت را فرشتگانِ شب می‌نویسند و دو رکعت را فرشتگانِ روز!

در سوره إسرا این مطلب آمده که « إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كانَ مَشْهُودا » [3] نماز صبح شهود می‌شود.

از امام سجاد علیه السلام سؤال پرسیدند : مگر نمازهای دیگر انسان شهود نمی‌شود که در قرآن آمده نماز صبحِ شهود می‌شود ؟!

حضرت فرمودند : منظور از شهود در این آیه شهود فرشتگان روز و فرشتگان شب است و فقط نماز صبح هست که هر دو گروه فرشتگانِ روز و فرشتگانِ شب آن را می بینند و می نویسند. «يَشْهَدُهُ مَلَائِكَةُ النَّهَارِ وَ مَلَائِكَةُ اللَّيْل‏» [4]

پیامبر عزیزمان صلّی الله علیه و آله به خاطر اینکه این لحظه ، لحظه ی صعود فرشتگان شب به آسمان بود بر تعدادِ رکعات نماز صبح چیزی را اضافه نکردند.

برخی از علما فرمودند : اگر انسان نمازِ صبحش را اول وقت بخواند یعنی آن زمانی که هوا هنوز تاریک است و ستارگان هنوز پیدا هستند ـ هوا روشن نشده ـ این توفیق را پیدا می‌کند که دو رکعت نماز او چهار رکعت نوشته شود.

[1] لحظه مغرب لحظه اجابت دعا و درخواست بندگان است و توبه حضرت آدم در این لحظه پذیرفته شد و از ما خواسته اند در این لحظه دعا کنیم. .

هِيَ السَّاعَةُ الَّتِي يُسْتَجَابُ فِيهَا الدُّعَاءُ فَوَعَدَنِي رَبِّي عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ يَسْتَجِيبَ لِمَنْ دَعَاهُ فِيهَا. ( وسائل الشيعة ، ج‏ 4 ، ص 15 )

[2] صَلَّى آدَمُ علیه السلام ثَلَاثَ رَكَعَاتٍ رَكْعَةً لِخَطِيئَتِهِ وَ رَكْعَةً لِخَطِيئَةِ حَوَّاءَ وَ رَكْعَةً لِتَوْبَتِهِ فَفَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ هَذِهِ الثَّلَاثَ رَكَعَاتٍ عَلَى أُمَّتِي‏. ( وسائل الشيعة ، ج‏ 4 ، ص 15 )

[3] سوره اسراء ، آیه 78.

[4] الكافي ، دارالحدیث ، ج‏ 15 ، ص 755.