فداییان امام هادی علیه السلام

20. توسل به اولياء الهى‏

وهابيون برخى از كارهاى ما شيعيان مانند توسل به امامان و زيارت قبور و استمداد از آنان و انتظار شفاعت از آن بزرگواران را شرك مى‏دانند و ما را مشرك مى‏نامند و به برخى از آيات استناد مى‏كنند

مانند: وَ لَا تَدْعُ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَنْفَعُكَ وَ لَا يَضُرُّكَ فَإِنْ فَعَلْتَ فَإِنَّكَ إِذاً مِنَ الظَّالِمِينَ يونس، 106

اکبر دهقان ؛ پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى، ص: 47

إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ عِبَادٌ أَمْثَالُكُمْ فَادْعُوهُمْ فَلْيَسْتَجِيبُوا لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ الأعراف، 194

إِنْ تَدْعُوهُمْ لَا يَسْمَعُوا دُعَاءَكُمْ وَ لَوْ سَمِعُوا مَا اسْتَجَابُوا لَكُمْ وَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ وَ لَا يُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبِيرٍ فاطر، 14

وَ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لَا يَسْتَطِيعُونَ نَصْرَكُمْ وَ لَا أَنْفُسَهُمْ يَنْصُرُونَ الأعراف، 197

در پاسخ مى‏گوييم: اولًا اينگونه از آيات در رابطه با بت‏پرستان است كه بت‏ها را به‏عنوان معبود پرستش مى‏كردند، نه درباره ما موحدان و شيعيان.

ثانياً ما شيعيان هرگز امامان معصوم (عليهم السلام) را به عنوان معبود نمى‏خوانيم بلكه آنها را واسطه فيض خداوند مى‏دانيم، دعا و خواندن به معناى پرستش نيست.

زيرا كلمه «دعا» در قرآن كريم در مواردى بيان شده است كه به معناى خواستن است نه پرستش مانند سخن‏

اکبر دهقان ؛ پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى، ص: 48

پيغمبر اكرم (صلی الله علیه و آله) در مباهله با نصاراى نجران كه فرمود: ما فرزندان خود را مى خوانيم شما هم فرزندان خود را بخوانيد

(فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَ أَبْنَاءَكُمْ وَ نِسَاءَنَا وَ نِسَاءَكُمْ وَ أَنْفُسَنَا وَ أَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ‏آل‏عمران، 61) و مانند سخن حضرت نوح كه مى گويد: من قوم خود را شب و روز (به دين الهى) دعوت كردم‏ (قَالَ رَبِّ إِنِّي دَعَوْتُ قَوْمِي لَيْلًا وَ نَهَاراً نوح، 5)

و مانند سخن دخترحضرت شعيب كه به حضرت موسى گفت: پدرم از تو درخواست مى كند تا نزد او بيايى تا پاداش آبرسانى را به تو بدهد (... قَالَتْ إِنَّ أَبِي يَدْعُوكَ لِيَجْزِيَكَ أَجْرَ مَا سَقَيْتَ لَنَا ... القصص، 25)

ثالثاً هرگونه انتظار شفاعتى كه ما از آنها داريم به خاطر وجاهت و آبرويى است كه در نزد خداوند دارند

اکبر دهقان ؛ پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى، ص: 49

و به اذن او از گنهكاران شفاعت مى‏كنند (... مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ ... البقرة، 255)

رابعاً از اينها بايد پرسيد اگر در چاه متروكى فرو افتاديد و زنده مانديد، اگر بر اثر زلزله سقف بر سر شما فروريخت ولى زير ستون‏هاى سقف زنده مانديد، آيا فرياد نمى‏زنيد؟ آيا مردم را به كمك خود فرانمى‏خوانيد؟ آيا اگر فرياد زديد و ديگران را به كمك خواستيد، خود را مشرك مى‏دانيد؟

بنابراين عبادت غير خدا با خواندن غير خدا فرق دارد. يك فرد مسلمان در چنين شرايطى فريضه عبادت خود را براى خدا انجام مى‏دهد اما در عين حال مردم را نيز به كمك مى‏طلبد.

خامسا: توسل به اولياء الهى همانند توسل جستن به امور مادى در نظام طبيعت است آرى نيازمند نور را از خورشيد طلب مى كند و يا شخص تشنه و گرسنه و مريض رفع تشنگى و گرسنگى و شفاى مرض خود را در

اکبر دهقان ؛ پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى، ص: 50

آب و غذا و دوا جست و جو مى كند اما تنها خداوند متعال را در اين امور مؤثر مى داند

(وَ الَّذِي هُوَ يُطْعِمُنِي وَ يَسْقِينِ* وَ إِذَا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ الشعراء 79، 80) پس همانگونه كه بهره گيرى از نور و آب و غذا و دارو به معناى معبود قرار دادن اينگونه امور نيست، توسل به انسان هايى كه نه تنها از خورشيد، بلكه از مجموعه نظام هستى بالاتر هستند، تقاضا و درخواست از آنان مستلزم ربوبيت آنها نيست.

21. جواز توسل به اولياء الهى‏

از ديدگاه قرآن كريم تقرب به خداوند متعال با وسايل مختلفى ممكن است از جمله با اسماء حسنى الهى كه در آيه «180 اعراف» (وَ لِلَّهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى فَادْعُوهُ بِهَا ...) به آن اشاره شده است و همچنين از آيه «103 آل عمران» (وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً ...) استفاده مى شود كه توسل به حبل الله نيز

اکبر دهقان ؛ پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى، ص: 51

جايز است كه در برخى از تفاسير حبل الله به قرآن، اهل بيت و طاعت تفسير شده است‏

مانند تفسير ابن ابى حاتم جلد 3 صفحه 723؛ الدر المنثور جلد 2 صفحه 60؛ شواهد التنزيل جلد 1 صفحه 168- 169؛ مجمع البيان جلد 2 صفحه 805 چنانكه در آيه «16 آل عمران» (الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا إِنَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَ قِنَا عَذَابَ النَّارِ) ايمان وسيله درخواست بخشش گناهان از ناحيه مومنان معرفى شده است‏

22. توسل در قرآن‏

واژه «وسيله» در قرآن كريم در دو آيه مطرح شده است:

الف- قرآن كريم در «سوره مباركه اسراء آيه 56 و 57» در خطاب به مشركان مى فرمايد: معبود هايى كه غير از خدا مى پرستيد آن ها نه قدرت دارند مشكلات را از شما برطرف سازند و نه دگرگونى در آن ايجاد كنند بعد مى فرمايد: جهت اينكه آن ها قادر نيستند براى آن است كه‏

اکبر دهقان ؛ پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى، ص: 52

خودشان براى حل مشكلات به در خانه خدا مى روند و سعى دارند به ذات پاك او تقرب بجويند و هر چه مى خواهند از او بخواهند، آن ها كسانى هستند كه خدا را مى خوانند و براى تقرب به او به اطاعتش متوسل مى شوند و نزدكترين وسيله را مى طلبند و به رحمت او اميدوار و از عذاب او مى ترسند، چرا كه عذاب پروردگارت چنان شديد است‏

كه بايد از آن دورى جست. (قُلِ ادْعُوا الَّذِينَ زَعَمْتُمْ مِنْ دُونِهِ فَلَا يَمْلِكُونَ كَشْفَ الضُّرِّ عَنْكُمْ وَ لَا تَحْوِيلًا* أُولئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمُ الْوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ وَ يَرْجُونَ رَحْمَتَهُ وَ يَخَافُونَ عَذَابَهُ إِنَّ عَذَابَ رَبِّكَ كَانَ مَحْذُوراً)

ب- قرآن كريم به مؤمنان دستور ميدهد كه تقوا پيشه كنيد و براى رسيدن به خداوند توسل بجوييد، و در راه او جهاد كنيد، باشد كه رستگار شويد (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ وَ جَاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَالمائدة، 35)

آيه شريفه فوق ما را به حكم عقل راهنمايى مى كند و مى گويد بشر براى تحصيل مقاصد

اکبر دهقان ؛ پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى، ص: 53

معنوى مانند تقرب به خداوند همانند تحصيل مقاصد دنيوى بايد از اسباب بهره گيرى كند نكته اى كه هست وسيله بودن اشياء در امور معنوى را بايد شرع مقدس بيان كند كه در بعضى از آيات و روايات به آن اشاره شده است‏

23. استفاده از وسائل در نظام هستى‏

نظام هستى بر اساس استفاده از وسائل اداره مى شود، اين حقيقت به خوبى در آيات قرآن كريم منعكس شده است، از اين رو خداوند:

به وسيله يك كلاغ مراسم دفن را به انسان ياد مى دهد

فَبَعَثَ اللَّهُ غُرَاباً يَبْحَثُ فِي الْأَرْضِ لِيُرِيَهُ كَيْفَ يُوَارِي سَوْأَةَ أَخِيهِ قَالَ يَا وَيْلَتَا أَ عَجَزْتُ أَنْ أَكُونَ مِثْلَ هذَا الْغُرَابِ فَأُوَارِيَ سَوْأَةَ أَخِي فَأَصْبَحَ مِنَ النَّادِمِينَ المائدة، 31

به وسيله يك مورچه، مورچگان ديگر را از پايمال شدن نجات مى دهد

حَتَّى إِذَا أَتَوْا عَلَى وَادِي‏

اکبر دهقان ؛ پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى، ص: 54

النَّمْلِ قَالَتْ نَمْلَةٌ يَا أَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَسَاكِنَكُمْ لَا يَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمَانُ وَ جُنُودُهُ وَ هُمْ لَا يَشْعُرُونَ النمل، 18

به وسيله گواهى يك كودك، تهمت را از حضرت يوسف بر مى دارد

قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِي عَنْ نَفْسِي وَ شَهِدَ شَاهِدٌ مِنْ أَهْلِهَا إِنْ كَانَ قَمِيصُهُ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَ هُوَ مِنَ الْكَاذِبِينَ* وَ إِنْ كَانَ قَمِيصُهُ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَ هُوَ مِنَ الصَّادِقِينَ يوسف 26، 27

به وسيله سخن گفتن حضرت عيسى (علیه السلام) كه كودكى در گهواره است، تهمت را از مادرش برطرف مى سازد

فَأَشَارَتْ إِلَيْهِ قَالُوا كَيْفَ نُكَلِّمُ مَنْ كَانَ فِي الْمَهْدِ صَبِيّاً* قَالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتَانِيَ الْكِتَابَ وَ جَعَلَنِي نَبِيّاً مريم 29، 30

اکبر دهقان ؛ پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى، ص: 55

به وسيله تار عنكبوت، پيامبر اكرم (صلی الله علیه و آله) را در غار حفظ مى كند

إِلَّا تَنْصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللَّهُ إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُوا ثَانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ ... التوبة، 40

قرآن كريم مى فرمايد: پرندگان را در آسمان فقط خداوند نگه مى دارد

أَ وَ لَمْ يَرَوْا إِلَى الطَّيْرِ فَوْقَهُمْ صَافَّاتٍ وَ يَقْبِضْنَ مَا يُمْسِكُهُنَّ إِلَّا الرَّحْمنُ إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْ‏ءٍ بَصِيرٌ الملك، 19

در عين حال در آيه ديگر مى فرمايد: پرندگان به وسيله دو بال خود پرواز مى كنند ... وَ لَا طَائِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ ... الأنعام، 38 از اينجا روشن مى شود با اينكه نگه دار پرندگان در آسمان خدا است، اما اين پرندگان به وسيله بال هاى خود بايد حركت كنند.

به وسيله پرندگانى، فيل سواران را كه به قصد نابودى كعبه آمده بودند، منهدم مى سازد

أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ‏

اکبر دهقان ؛ پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى، ص: 56

فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحَابِ الْفِيلِ* أَ لَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِي تَضْلِيلٍ* وَ أَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْراً أَبَابِيلَ* تَرْمِيهِمْ بِحِجَارَةٍ مِنْ سِجِّيلٍ* فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ الفيل‏

به وسيله مؤمنين، پيامبر اكرم (صلی الله علیه و آله) را تأييد مى كند

وَ إِنْ يُرِيدُوا أَنْ يَخْدَعُوكَ فَإِنَّ حَسْبَكَ اللَّهُ هُوَ الَّذِي أَيَّدَكَ بِنَصْرِهِ وَ بِالْمُؤْمِنِينَ الأنفال، 62

به وسيله ثروت و فرزند بعضى از منافقان را عذاب مى كند

فَلَا تُعْجِبْكَ أَمْوَالُهُمْ وَ لَا أَوْلَادُهُمْ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ بِهَا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَ تَزْهَقَ أَنْفُسُهُمْ وَ هُمْ كَافِرُونَ التوبة، 55

به وسيله اهل ايمان، كفار و مشركان را در دنيا عذاب مى كند

قَاتِلُوهُمْ يُعَذِّبْهُمُ اللَّهُ بِأَيْدِيكُمْ وَ يُخْزِهِمْ وَ يَنْصُرْكُمْ عَلَيْهِمْ وَ يَشْفِ صُدُورَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ التوبة، 14

اکبر دهقان ؛ پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى، ص: 57

24. وجاهت و آبرومندى اولياء الهى‏

ما شيعيان معتقديم خداوندى كه به وسيله امور فوق كارهاى مختلفى را انجام مى دهد، به وسيله پيامبر اكرم (صلی الله علیه و آله) و امامان معصوم (عليهم السلام) دعاى ما را مستجاب مى كند به جهت اينكه آن ها مقرب در درگاه الهى هستند.

همانطورى كه حضرت موسى (علیه السلام) در نزد خداوند وجيه و آبرومند است‏ (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ آذَوْا مُوسَى فَبَرَّأَهُ اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَ كَانَ عِنْدَ اللَّهِ وَجِيهاً الأحزاب، 69)

و همانطورى كه حضرت عيسى (علیه السلام) در نزد خداوند وجيه و آبرومند است‏ (إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيهاً فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ وَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ آل‏عمران، 45)

پيامبر اكرم (صلی الله علیه و آله) و ائمه معصومين نيز داراى وجاهت و آبروى ويژه اى در نزد خداوند هستند

اکبر دهقان ؛ پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى، ص: 58

در سنن ترمذى، كتاب الدعوات باب 118 آمده است كه پيامبر (صلی الله علیه و آله) به شخص اعرابى چنين تعليم داد كه بگو: «يا محمد انى توجهت بك الى الله» اى محمد همانا من براى رسيدن به خدا به تو توجه مى كنم‏

و در سنن ترمذى كتاب الدعوات باب 119 حديث 3587 آمده است كه عثمان بن حنيف نقل مى كند مرد نابينايى نزد پيامبر آمد و از آن حضرت درخواست كرد كه از خداوند بخواهد تا او عافيت پيدا كند، حضرت فرمود اگر صبر كنى براى تو بهتر است و اگر خواستى براى تو دعا مى كنم، آن مرد عرض كرد براى بينايى من دعا كن، حضرت به او دستور داد كه تا وضو گرفته و اين دعا را بخواند «اللهم انى اسئلك و أتوجه اليك بنبيّك محمد نبىّ الرحمة، يا محمد! انّى أتوجه بك الى ربّى فى حاجتى ليقضيها، اللهم شفّعه فىّ»

اکبر دهقان ؛ پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى، ص: 59

25. انواع توسل‏

1. توسل به دعاى پيامبر اكرم‏

(... وَ لَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّاباً رَحِيماً النساء، 64)

قرطبى از دانشمندان اهل سنت در جامع الاحكام جلد 10 صفحه 49 از پيامبر اكرم نقل مى كند كه آن حضرت فرمود: به من شفاعت داده شده است‏ (اوتيت الشفاعة)

و نيز گويد: پيامبر اكرم فرمود: كسى كه مرا به عنوان وسيله قرار دهد شفاعت براى او روا خواهد

بود (فمن سأل لى الوسيله حلّت له الشّفاعة)[1]

2. توسل به امامان معصوم:

چنان كه در دعاى توسل ما شيعيان به جهت وجاهت و آبرويى كه ائمه معصومين در نزد خداوند دارند از

اکبر دهقان ؛ پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى، ص: 60

آن ها درخواست مى كنيم براى ما در نزد خداوند شفاعت و وساطت كنند (يا وجيها عند الله اشفع لنا عند الله)

3. توسل به عمل صالح:

چنانكه حضرت ابراهيم وقتى پايه هاى خانه خدا را بالا برد دعا كرد كه خداوندا اين عمل شايسته را از ما بپذير

(وَ إِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَ إِسْمَاعِيلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ البقرة، 127) بعد از آن چند درخواست مى كند (رَبَّنَا وَ اجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ وَ أَرِنَا مَنَاسِكَنَا وَ تُبْ عَلَيْنَا إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ البقرة، 128)

و نيز امير المومنين (علیه السلام) برخى از امور را وسيله اى براى قرب به پروردگار معرفى كرده است، مانند ايمان به خدا و پيامبر و جهاد در راه او، و نماز و زكات و روزه و حج و صله رحم و صدقه پنهانى و آشكار و به طور كلى كارهاى خير

اکبر دهقان ؛ پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى، ص: 61

(إِنَّ أَفْضَلَ مَا تَوَسَّلَ بِهِ الْمُتَوَسِّلُونَ إِلَى اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى الْإِيمَانُ بِهِ وَ بِ رَسُولِهِ وَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِهِ فَإِنَّهُ ذِرْوَةُ الْإِسْلَامِ وَ كَلِمَةُ الْإِخْلَاصِ فَإِنَّهَا الْفِطْرَةُ وَ إِقَامُ الصَّلَاةِ فَإِنَّهَا الْمِلَّةُ وَ إِيتَاءُ الزَّكَاةِ فَإِنَّهَا فَرِيضَةٌ وَاجِبَةٌ وَ صَوْمُ شَهْرِ رَمَضَانَ فَإِنَّهُ جُنَّةٌ مِنَ الْعِقَابِ وَ حَجُّ الْبَيْتِ وَ اعْتِمَارُهُ فَإِنَّهُمَا يَنْفِيَانِ الْفَقْرَ وَ يَرْحَضَانِ الذَّنْبَ وَ صِلَةُ الرَّحِمِ فَإِنَّهَا مَثْرَاةٌ فِي الْمَالِ وَ مَنْسَأَةٌ فِي الْأَجَلِ وَ صَدَقَةُ السِّرِّ

فَإِنَّهَا تُكَفِّرُ الْخَطِيئَةَ وَ صَدَقَةُ الْعَلَانِيَةِ فَإِنَّهَا تَدْفَعُ مِيتَةَ السُّوءِ وَ صَنَائِعُ الْمَعْرُوفِ فَإِنَّهَا تَقِي مَصَارِعَ الْهَوَان ...)[2]

4. توسل به اسماء و صفات خداوند

ترمذى در سنن خود از بريده نقل مى كند، پيامبر اكرم شنيد مردى چنين مى گويد: «اللهم انى اسألك بانى اشهد انك انت الله لا اله الا انت،

اکبر دهقان ؛ پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى، ص: 62

الاحد، الصمد، الذى لم يلد و لم يولد، و لم يكن له كفوا احد» (خدايا من از تو درخواست مى كنم به گواهيم بر اينكه تو آن خدايى هستى كه جز تو خدايى نيست، تو احد و صمد هستى كه نه مى زايد و نه زاييده شده است و نه براى او مانندى يافت مى شود)

فقال النبى:

«لقد سألت الله باسمه الاعظم الذى اذا دعى به أجاب، و اذا سئل له أعطى.[3]

(پيامبر اكرم فرمود: تو خدا با به وسيله اسم اعظم او خواندى كه اگر او به آن اسم خوانده شود اجابت مى كند و اگر از او چيزى خواسته شود عطا مى نمايد.

5. توسل به قرآن كريم‏

احمد بن حنبل از عمران بن حصين نقل مى كند كه از پيامبر شنيدم: قرآن را بخوانيد و از خدا بوسيله آن سوال كنيد، پيش از آن كه گروهى بيايند به وسيله آن از مردم سوال كنند

(إقرأوا القرآن و اسألوا الله تبارك و تعالى به قبل أن يجيئ قوم يسئلون به الناس)[4]

اکبر دهقان ؛ پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى، ص: 63

26. توسل آل فرعون به حضرت موسى (علیه السلام)

قرآن كريم مى فرمايد: وقتى بلا و سختى بر آل فرعون واقع شد، به نزد حضرت موسى (علیه السلام) آمدند و گفتند: اى موسى براى ما نزد پروردگارت به خاطر عهدى كه نزد تو دارد (و دعاى تو را مستجاب مى كند) دعا كن اگر اين بلا را از ما برگردانى قطعا به تو ايمان مى آوريم، و حتما بنى اسرائيل را آزاد كرده و با تو روانه مى كنيم‏ (وَ لَمَّا وَقَعَ عَلَيْهِمُ الرِّجْزُ قَالُوا يَا مُوسَى ادْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِنْدَكَ لَئِنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَ لَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَنِي إِسْرَائِيلَ الأعراف، 134)

منظور از عهد يا استجابت دعاى موسى است يا مقام نبوت و رسالت اوست از اين آيه استفاده مى شود كه توسل به رهبر دينى و پيشواى معصوم يك امرى جايز و شايسته است و قرآن كريم آن را نقل كرده و رد نكرده است‏

اکبر دهقان ؛ پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى، ص: 64

27. درخواست بنى اسرائيل از حضرت موسى (علیه السلام)

قرآن كريم از قول بنى اسرائيل نقل مى كند كه آن ها به حضرت موسى (علیه السلام) گفتند: ما بر يك طعام حاضر نيستيم صبر كنيم پس از پروردگار خود بخواه كه آنچه از زمين مى روياند، از سبزيجات، خيار و سير و عدس و پيازش براى ما فراهم سازد.

وَ إِذْ قُلْتُمْ يَا مُوسَى لَنْ نَصْبِرَ عَلَى طَعَامٍ وَاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِهَا وَ قِثَّائِهَا وَ فُومِهَا وَ عَدَسِهَا وَ بَصَلِهَا ... البقرة، 61

از اين آيه استفاده مى شود كه بنى اسرائيل براى نجات از مضيقه اقتصادى به پيامبرشان حضرت موسى (علیه السلام)، توسل پيدا كردند و از او درخواست كردند تا ايشان از پروردگار بخواهد تا در رفاه قرار بگيرند (فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ ...)

28. طلب آب از پيامبر يا از خداوند

صرف درخواست امرى از يك انسان از نظر قرآن كريم شرك محسوب نمى شود، از اينرو گرچه‏

اکبر دهقان ؛ پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى، ص: 65

حضرت موسى (علیه السلام) از خداوند براى قوم خود آب طلب كرد (وَ إِذِ اسْتَسْقَى مُوسَى لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ ... البقرة، 60) لكن در آيه ديگر مى فرمايد: قوم موسى از آن حضرت طلب آب كردند (... أَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ ... الأعراف، 160)[5]

پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى ؛ ص65

29. حاجت خواستن غير از پرستش‏

يكى از سوالات وهابيون آن است كه چرا شما شيعيان در مقابل قبر امام مى ايستيد و از آن ها حاجت مى خواهيد، پاسخ آنكه شيعيان حاجت را كه از امام مى خواهند، غير از پرستش آن هاست، همين شيعيان به هنگام نماز در حرم حضرت رضا (علیه السلام) پشت به حرم كرده و رو به قبله مى ايستند و نماز مى خوانند، و نماز كه عبادت است براى خدا انجام مى دهند نه براى امام، و اصولا تمام عبادت هاى انسان (امام و ماموم، معصوم و غير معصوم) مخصوص خداوند است و همه به اين آيه شريفه‏

اکبر دهقان ؛ پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى، ص: 66

اعتقاد دارند: قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَ نُسُكِي وَ مَحْيَايَ وَ مَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ الأنعام، 162

چون از پيامبر (صلی الله علیه و آله) و امام (علیه السلام) به طور مستقل حاجت نمى خواهيم بلكه به امر خداوند آنان را واسطه قرار مى دهيم اين كار شرك نمى باشد.

[1] ( 1) الجامع الاحكام القرآن ج 6 ص 110.

[2] ( 1) نهج البلاغه خطبه 110.

[3] ( 1) سنن ترمذى ج 5 ص 515

[4] ( 2) مسند احمد بن حنبل ج 4 ص 445.

[5] دهقان، اكبر، پرسش هاى اعتقادى پاسخ هاى قرآنى، 1جلد، حوزه نمايندگى ولى فقيه در امور حج و زيارات - تهران - ايران، چاپ: 1، 1393 ه.ش.