برای پیشگیری از اضطراب شدید و نامطلوب کودکان چه کنیم؟

1. آگاهی دادن: یکی از علل مهم اضطراب شدید کودکان، عدم آگاهی از ماهیت اضطراب است. اگر در سنی قرار دارد که می‏تواند «سیستم عصبی سمپاتیک» (ر.ک: پرسش 7) را درک کند، او را از آن آگاه کنید.

2. تقویت روحیه‏ی دینی: به طور معمول، کودکانی که دارای اعتقادات دینی و مذهبی قوی‏تری هستند، اضطراب کمتری دارند. استرس‏ها و فشارهای روحی در جوامع دینی، بسیار کمتر از جوامع غیر دینی است. این نتیجه‏ای است که امیل دورکیم (Emil Durkheim) در کتاب خودکشی بدان دست یافته است.

باید به کودک، یاد خدا را بیاموزیم (الا بذکر الله تطمئن القلوب) [1] و برای او تبیین کنیم که یاد خدا، دل را آرام می‏کند. یونگ (Unge)، روان‏شناس شهیر غربی معتقد است که اعتقاد به مذهب، جلو نگرانی‏ها را می‏گیرد. دلهره، زهر، و پادزهر آن، اعتقاد به خدا است.

3. ارتباط گسترده‏ی فامیلی: ارتباط گسترده‏ی فامیلی، سبب ایجاد امنیت روحی ـ روانی می‏شود؛ زیرا کودک احساس می‏کند در تنگناهای زندگی، نزدیکانش به او کمک خواهند کرد و پشتیبان او خواهند بود. به طور معمول کسانی که با نزدیکان خود ارتباط بیشتری دارند، شاداب‏ترند. تنهایی و غربت، نشاط انسان را از بین می‏برد؛ پس بی‏علت نیست که امامان معصوم : به مسأله‏ی «صله‏ی رحم» توجه بسیاری داشته‏اند.

یکی از مهم‏ترین عوامل کمرنگ شدن روابط خویشاوندی، تشریفات و تکلف‏هایی است که گریبان مردم را گرفته که با کاستن از آن‏ها می‏توان روابط را بیشتر کرد. ارتباط خویشاوندی لازم نیست دراز مدت باشد؛ بلکه نفس ارتباط، گرچه کوتاه مدت، مهم است.

در روایات آمده است: صلوا ارحامکم ولو بالتسلیم. [2] با نزدیکان خود ارتباط برقرار کنید؛ اگر چه با سلام باشد.

نکته‏ی مهم در ایجاد ارتباط با نزدیکان، بدآموزی‏هایی است که پدید می‏آید؛ پس توصیه می‏کنم با نزدیکانی ارتباط داشته باشید که در دیانت آنان و سلامت روحی و معنوی فرزندانشان تردیدی ندارید.

4. تقویت جسم: به طور معمول، کودکانی که بدنی قوی و سالم دارند، در برابر عوامل اضطراب مقاوم‏ترند.


[1] ـ رعد ، 28.

[2] ـ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج 21، ص 539.