27 ـ پسری 4 ساله دارم که من و پدرش را به ویژه در حضور دیگران کتک می‏زند و پرخاشگری می‏کند.

پرخاشگری، رفتار خصمانه‏ای است که در قالب کتک زدن، لگد زدن، دعوا کردن، آزار دادن، داد و فریاد و از بین بردن وسایل دیگری جلوه می‏کند؛ بنابراین، گریه کردن و اخم کردن، پرخاشگری نیست.

علل پرخاشگری کودکان حدود چهار سال عبارتند از:

1. گرسنگی: هرگاه زمان غذای کودک بگذرد، پرخاشگر می‏شود و در موارد بسیاری، گرسنگی خود را به مادر نمی‏گوید.

به مادران عزیز توصیه می‏کنم به ویژه در مهمانی‏ها و زمانی که مهمان دارند، از غذای کودک خود غافل نشوند.

2. خستگی: اگر فعالیت کودک بیش از حد باشد و در پیاده‏روی و بازی زیاده‏روی کند، با کوچک‏ترین بهانه‏ها به مرحله‏ی فروپاشی می‏رسد و پرخاشگری خواهد کرد.

اعتدال در فعالیت‏های جسمی برای کودک مطلوب است.

3. بی‏خوابی: طبیعی است که هرگاه زمان خواب کودک به تأخیر افتد، پرخاشگر می‏شود. این مشکل بیشتر در مهمانی‏ها و زمانی که مادر و پدر مشغول پذیرایی از مهمان‏ها هستند، پیش می‏آید.

4. بی‏توجهی به کودک: وقتی کودک چهار ساله‏ی شما، خواسته‏ای دارد، به خواسته‏ی او توجه کنید. در صورت بی‏توجهی (به ویژه در حضور دیگران)، ممکن است با کتک و داد و فریاد، نظر شما را به خود جلب کند.

برخی والدین، هنگام صحبت با دوستان و نزدیکان، از پاسخگویی به کودک خود غافل می‏شوند.

5. بیماری: یکی دیگر از عوامل پرخاشگری کودک، بیماری (تب) است. در این حالت باید با او مدارا کرد.

6. انگل: برخی انگل‏ها روی اعصاب کودک اثر می‏گذارند. در این صورت باید به پزشک مراجعه کرد.

7. در تنگنا قرار دادن کودک: کودکان در این سنین، دوست داشتنی‏اند؛ به همین جهت، نزدیکان و دوستان خانواده، به رغم میل کودکان، آنان را در آغوش می‏گیرند؛ می‏فشارند و می‏بوسند. با این گونه اعمال، کودک در تنگنا قرار می‏گیرد و پرخاشگری می‏کند؛ به ویژه اگر بزرگسالی او را به زور بگیرد و با لب‏های خیس ببوسد. [1]

بزرگسالانی که می‏خواهند با کودکان ارتباط برقرار کنند، به هیچ وجه نباید از زور استفاده کنند. نرمی، آغاز ارتباط با بازی، شعر، قصه و... می‏تواند زمینه‏ی ارتباط عاطفی بعدی را فراهم سازد.

درصد کمی از کودکان وجود دارند که در برابر رفتارهای خشن بزرگسالان، مقاومت چندانی از خود نشان نمی‏دهند؛ اما اگر کودکی، هنگام حرکت بزرگسال به سویش، خود را پشت سر پدر یا مادر پنهان می‏کند؛ وحشت زده می‏شود و اخم می‏کند، نشان می‏دهد که تجربه‏ی ناخوشایندی از بزرگسالان دارد که در این صورت باید از راه‏های پیش گفته با او ارتباط برقرار کرد.

[1] ـ می‏گویند مردی زشت رو، کودکی را در آغوش گرفته بود و می‏بوسید و آن کودک فریاد می‏زد و گریه می‏کرد. آن مرد می‏گفت: عزیزم! گریه نکن؛ از چی می‏ترسی؟ خودم این جا هستم!! لطیفی گفت: آقای عزیز! مشکل آن کودک، خود شما هستید. او را رها کنید، مشکلش حل می‏شود.