314 ـ پسر 8 سالهام هیچ مشكلى جسمى ندارد؛
314 ـ پسر 8 سالهام هیچ مشكلى جسمى ندارد؛ اما شبها رختخواب خود را خیس مىكند. علت چیست و چه باید كرد؟
در صورت منتفى بودن علت جسمانى (پزشكى) شب ادرارى (ر.ک: پرسش 313)، علت آن مىتواند اضطراب ناشى از فشار روحى دراز مدت باشد كه بیش از چند ماه طول كشیده است.
علل اضطراب كودك ممكن است فشارهاى روحى ناشى از مرگ یكى از اعضاى خانواده، جدایى والدین، اختلاف والدین، توجه بسیار آنان به برادر یا خواهر كوچكتر، تنبیه بدنى، تبعیض بین فرزندان و مقایسه آنان، كمبود محبت، [1] نقص عضو، آزار همكلاسى، آزار قلدر محله یا برادر و خواهر بزرگتر و احساس حقارت ناشى از ضعف اعتماد به نفس باشد.
شما باید براى رفع مشكل شب ادرارى فرزندتان، اولا زمینهها و علل اضطراب او را از بین ببرید و ثانیا از برخوردهایى كه باعث تشدید اضطراب و در نتیجه شب ادرارى افزونتر او مىشود بپرهیزید:
1. او را تنبیه بدنى نكنید و حتى از تهدید به كتك نیز بپرهیزید.
2. مسأله را بزرگ نكنید. جملههایى مثل «ما از خجالت نمىتوانیم سرمان را بلند كنیم»، مسأله را بزرگ و مشكل او را دو چندان مىكند. به گونهاى برخورد كنید كه احساس كند از این مسأله نگران نیستید و به او اطمینان دهید كه این مشكل موقتى است و از بین مىرود.
اگر شما یا عضو دیگرى از خانواده، در كودكى به شب ادرارى دچار بودهاید، آن را به كودك خود بگویید. این مطلب به طور جدى از بار فشار روحى او مىكاهد. اگر كودك بداند كه برخى از همكلاسىهایش یا كودكان برخى از نزدیكان نیز چنین مشكلى دارند، خاطرش آسودهتر مىشود.
3. از تحقیر و سرزنش او بپرهیزید. جملههایى چون «تو مایه ننگ خانواده ما هستى» و «تو آبروى خانواده را بردهاى» بسیار ناروا است.
4. او را هرگز به رسوا كردن و آبروریزى نزد دیگران تهدید نكنید.
5. او را به بىقیدى و تنبلى و بىحالى متهم نسازید.
6. مراقب خواهر یا برادرش باشید كه او را به جهت بوى نامطبوع تشك یا بدنش مسخره نكنند.
7. او را با همسالانش مقایسه نكنید و شب ادرارى نداشتن آنان را به رخش نكشید.
8. هر شب در حمام، سبدى با شلوارى خشك قرار دهید و به او بیاموزید كه خودش پس از تطهیر بدن، شلوارش را تعویض كند. تعویض شلوار او به وسیله شما، باعث احساس حقارتش و در نتیجه فشار روحى بیشتر خواهد شد و....
9. او را نیمه شب به حمام نبرید؛ اعصابش را به هم مىریزد.
10. اگر براى روى تشك او از روكش پلاستیكى استفاده مىكنید، حتما از نوح نرم و بىصداى آن باشد.
11. در مهمانىها بهتر است شب را در منزل میزبان نمانید و براى خواب به منزل خود بروید و در صورت ضرورت یا در مسافرتها، سعى كنید كسى متوجه مشكل او نشود.
توجه داشته باشید كه تمام موارد پیش گفته، فشار روحى او را بیشتر مىكند و اگر گمان مىكنید با این گونه رفتارها مشكل او حل خواهد شد، به طور قطع اشتباه مىكنید. شب ادرارى فرزند شما، اختلال یا عادتى عصبى است و عادت عصبى با این رفتارها درمان نمىشود.
این رفتارها دقیقا مثل این است كه جایى آتش گرفته باشد و شما به جاى آب، روى آن بنزین بریزید.
در صورتى كه با راهكارهاى پیش گفته، اضطراب و فشارهاى روحى فرزندتان از بین نرفت، روانشناس مىتواند با روش ایجاد آرامش (Relaxation therapy) یعنى شل كردن عضلات و كششهاى عضلانى، و روش اشباع (Saturation) یعنى خارج كردن ذهن از ابهام مطلب به كمك تكرار و روشنگرى، و روان پزشك با درمان دارویى (ر.ک: پرسش 315) به فرزند شما كمك كند.
[1] ـ برخى از كودكان شب ادرار، شبهایى كه از محیط خانه خود دورند، بستر خود را خیس نمىكنند. این مسأله نشان مىدهد كه محیط خانه براى آنان آرام و امن نیست.