فداییان امام هادی علیه السلام

137 ـ من فرزندانم را فقط با زبان و جمله های خوب تشویق می کنم. آیا همین کافی است یا حتماً باید تشویق مادی هم وجود داشته باشد؟

تشویق انواعی دارد که بهتر است از همه آن ها استفاده کنید:

1. گفتاری: از واژگانی چون« آفرین، به به، جالبه، خیلی خوبه و...» و جمله هایی چون « کاری که انجام دادی خیلی خوبه»، « از کارت خیلی خوشم آمد»، « خوشحالم از این که چنین توفیقی به دست آوردی» و... استفاده کنید. بکوشید در واژگان و جمله ها تنوع ایجاد کنید و همیشه از تعابیر کلیشه ای بهره نبرید.

2. رفتاری: گاهی نگاهی محبت آمیز، تکان دادن سر و تغییر حالت چهره به نشانه خشنودی، بوسیدن، در آغوش گرفتن و... می تواند اثر شگفت انگیزی داشته باشد.

3. نوشتاری: نوع دیگر تشویق، استفاده از نوشتار است به این صورت که رفتارهای خوب و پسندیده فرزندان را بنویسید و در پایان هفته به آن ها نشان دهید یا به مناسبت هایی، کارت پستال تهیه کنید و در آن ها جمله هایی محبت آمیز بنویسید.

4. مادی: فهرستی تهیه و انواع تشویق های مادی روزانه، هفتگی و ماهانه را در آن ثبت کنید و با توجه به فعالیت فرزند و میزان اهمیت رفتار او از آن ها بهره ببرید.

تشویق های مادی روزانه مشتمل بر خوردنی های ارزان قیمت، تشویق های مادی هفتگی مشتمل بر پارک، سینما، منزل دوستان و نزدیکان، و تشویق های مادی ماهانه، اسباب بازی ها یا وسایل مورد علاقه او است. بکوشید در خرید خوردنی ها یا اسباب بازی ها تنوع ایجاد کنید و ارزش غذایی خوردنی ها و بعد فرهنگی اسباب بازی ها را از نظر دور ندارید.

برای استفاده درست از تشویق، به پیشرفت های جزئی فرزندان توجه داشته باشید و با استفاده از نمودارهای درختی، جدول، امضای کارت و... پیشرفت ها را ثبت کنید.

کودکان، دست کم روزی 3 بار و نوجوانان روزی یک بار به تشویق نیاز دارند. نقص بزرگ برخی والدین این است که نقاط مثبت فرزندان خود را نمی بینند و متأسفانه فقط نقاط منفی را می بینند. بکوشیم آیینه صفت باشیم و تمام نقاط مثبت و منفی را با هم ببینیم. مگس صفتی، ویژگی بسیار ناپسندی است.

138 ـ دوست دارم فرزندانم را تشویق کنم؛ اما شرایط آن را نمی دانم. لطفاً راهنمایی ام کنید.

اگر بخواهید تشویق شما اثر داشته باشد، باید شرایط ذیل را در آن رعایت کنید:

1. با سن فرزند تناسب داشته باشد؛ برای مثال، نوازش، بوسیدن و در آغوش گرفتن برای خردسالان، و تشویق گفتاری(ر.ک: پرسش 137) و رفع نیازهای مادی برای نوجوانان مناسب تر است؛ البته نوجوانان نیز به تماس فیزیکی( نوازش، بوسیدن، و در آغوش گرفتن) نیاز دارند.

2. به اندازه رفتار و میزان پیشرفت فرزند باشد. تشویق های بزرگ برای پیشرفت های جزئی، راه را برای پیشرفت های بزرگ تر می بندد و دیگر وسیله ای برای تشویق باقی نمی ماند. (ر.ک: پرسش 136 و 137)

3. واقعی باشد. تشویق فرزندی که هوش بهر پایینی دارد، با جمله « تو از هوش سرشاری بهره مندی»، درست نیست؛ زیرا خود از وضعیت هوشی خود آگاه است و والدینی را که این گونه تشویقش می کنند یا کودن یا دروغگو می پندارد.

4. مستقیم باشد. به فرزندتان مستقیم بگویید:« از کاری که کردی خوشحالم.» به همسرتان نگویید:« از کاری که فرزندمان کرد، خوشحالم.»

5. تشویق در حضور دیگران، به ویژه در مورد کودکان معجزه می کند. در مورد نوجوانان باید اندک و بسیار حساب شده( طبیعی و به مناسبت) باشد؛ برخی نوجوانان از تعریف ها و تمجیدهای والدین از آن ها در حضور دیگران خرسند نمی شوند.

6. تشویق ها باید جزئی و مصداقی باشد، نه کلی؛ برای مثال،« تو کارت را خوب انجام می دهی» یا « آفرین عزیزم» کلی است. بهتر است بگویید:« از این که اتاقت را مرتب کردی» یا «از این که تکالیفت را به موقع انجام دادی»، خوشحالم.

7. تشویق باید به صورت قدردانی یا وصفی باشد، نه ارزیابی. تشویق قدردانی یا وصفی آن است که « رفتار» فرزند تحسین می شود ( کاری که کردی، خوب بود. از این که راست گفتی ممنونم و...)؛ اما در تشویق ارزیابی، « خود فرزند» ستوده می شود ( تو بی نظیری، تو خوبی، تو قهرمانی، تو راستگویی، و مسؤولیت پذیری و...). تشویق ارزیابی، جلو پیشرفت فرزند را می گیرد. علی در میدان بسکتبال توپی را به زیبایی داخل سبد انداخت و مربی به او گفت: تو قهرمان بسکتبالی. از همان لحظه، علی به بهانه دل درد، میدان را ترک کرد و دیگر سراغ بسکتبال نرفت تا مقام قهرمانی! را از دست ندهد.

تشویق ارزیابی، عُجب و غرور می آورد و افزون بر آن، فرزند را دچار اضطراب می کند. احمد، در مقابل پرسش پدر راست گفته و پدر او را با جمله « تو راستگویی» تشویق می کند و از آن لحظه به بعد، اضطراب تمام وجود احمد را فرا می گیرد؛ زیرا پیش تر به پدر دروغ گفته و نگران است که نکند دروغش آشکار شود و تشویق پدر ( تو راستگویی) از بین برود.

139 ـ آیا والدین می توانند در تعیین جنسیت فرزند دخالت کنند؟

تعیین جنسیت فرزند، از قدرت بشر خارج است و به دست توانای خداوند بزرگ انجام می شود. یک جفت کروموزوم جنسی در زن، یکسان (xx)، و در مرد متفاوت (xy) است. زن در هر صورت، کروموزوم x را به فرزندش می دهد؛ ولی مرد ممکن است کروموزوم x یا y را به او اهدا کند که در صورت اول، فرزند، دختر می شود و در صورت دوم، پسر خواهد شد؛ پس شما نمی توانید در تعیین جنس فرزند خود دخالت کنید؛ اما با رعایت نکاتی می توانید بر احتمال پسر یا دختر بودن فرزند بیفزایید.