متن کتاب احکام دو دقیقه ای
تفاوت كفاره افطار عمدى روزهرمضان با كفارهغير عمد
كفاره افطار عمدى روزه ماه رمضان با كفاره افطار غيرعمد دو تفاوت دارد:
1. در مقدار: در كفاره افطار عمدى، بايد براى هر روز شصت فقير را سير كند يا به هر كدام يك مد طعام بدهد. و يا دو ماه روزه بگيرد اما در كفاره مريض بايد براى هر روز يك مد طعام به فقير بدهد.[1]
2. در مصرف كفاره: در كفارهعمدى اگر به شصت فقير دسترسى دارد، نمىتواند به هر كدام از آنها بيشتر از يك مد طعام بدهد، ولى در كفاره غير عمد اين امر لازم نيست.[2]
رؤيت هلال شوال
از پنج راه رؤيت هلال ثابت مىشود:
1. خود انسان رؤيت هلال كند.
2. دو عادل به رؤيت هلال شهادت بدهند.
3. عدهاى كه از گفتن آنها يقين پيدا مىشود بگويند ماه را ديده ايم.
4. سى روز از اول ماه بگذرد.
5. حاكم شرع حكم به ديده شدن هلال ماه كند.[3]
چند نكته درباره فطريه
1. زكات دو گونه است، زكات مال و زكات بدن.[4]
2. زكات فطره بر هر كسى كه توانايى دارد واجب است.[5]
3. مقدار فطريه سه كيلو گندم يا ... و يا قيمت آنهاست.[6]
4. فطريه را بايد به فقير داد و فقير كسى است كه مخارج سال خود را نمىتواند تأمين كند.[7]
5. مالى كه به عنوان فطريه كنار گذاشته مىشود، نمىتوان از آن استفاده نمود.[8]
6. كسىكه فطريه چند نفر را مىدهد لازمنيست همه را از يك جنس بدهد.[9]
7. كسى كه فطريه او بر ديگرى واجب است اگر خودش بدهد از ديگرى ساقط نمىشود.[10]
8. اگر فطريه انسان بركسى واجب باشد و ندهد برخود انسان واجب نمىشود.[11]
موارد عدم وجوب فطريه
در موارد زير فطريه بر ميزبان واجب نيست:
1. بعد از اذان شب عيد فطر ميهمان بر ميزبان وارد شود.[12]
2. اگر ميهمان با اجازه ميزبان خودش فطريه را بدهد.[13]
3. در جايى كه ميهمان نان خور ميزبان محسوب نشود.
4. كسى كه مخارج سال خود و عيالاتش را ندارد و كسبى هم ندارد كه بتواند مخارج سال خود را تأمين نمايد دادن زكات فطره بر او واجب نيست.[14]
به موارد زير نمىتوان فطريه داد
1. به پدر و مادر.
2. فرزند و نوه فقير.
3. متجاهر به فسق.[15]
4. غير سيد به سيد.[16]
5. به كسى كه فقير نيست.
6. كسى كه فطريه را در جهت معصيت مصرف مىكند.[17]
مواردى كه روزه واجب نيست
بر چند دسته روزه واجب نيست:
1. پيرمرد و پيرزنى كه گرفتن روزه براى آنان مشقت دارد.
2. زن باردارى كه گرفتن روزه براى حمل يا خودش ضرر دارد.
3. زن شيردهى كه روزه گرفتن براى طفل او ضرر دارد.
4. بيمارى كه گرفتن روزه براى او ضرر دارد.
5. كسى كه بيمارىاى دارد كه زياد تشنه مىشود و نمىتواند تشنگى را تحمل كند.
6. كسى كه به سن بلوغ نرسيده است.
7. زنى كه خون حيض و نفاس مىبيند.
8. مسافرى كه بيش از حد مسافت شرعى مىرود و قصد اقامت ده روز نمىكند.
9. دخترىكه به جهت ضعف بنيه، گرفتن روزه براى او مشقت و ضرر دارد.
10. كسى كه بىهوش است و يا در كُما به سر مىبرد.
11. ديوانگان.[18]
نماز قبل از افطار
مستحب است روزهدار نماز مغرب و عشا را پيش از افطار كردن بخواند، ولى اگركسى منتظر اوست يا ميلزيادى به غذا دارد كه نمىتواند
با حضور قلب نماز بخواند بهتر است اول افطار كند ولى به قدرى كه ممكن است نماز را در وقت فضيلت آن بجا آورد.[19]
احكام شادى
پرسش: آيا مىتوان در ولادت امامانمعصوم (ع) در مسجد نوار آهنگ مذهبى غير حرام گذاشت؟
پاسخ: آية الله مكارم: گذاشتن آهنگ مذهبى در مساجد و حسينيهها مناسب نيست، از آن اجتناب كنيد.[20]
پرسش: آيا پخش موسيقى شاد به مناسبت ميلاد ائمه معصومين (ع) در مسجد اشكال دارد؟
پاسخ: آية الله خامنه اى: مسجد جايگاه خاصى دارد و حتى اگر موسيقى غير مطرب باشد حرام است.[21]
پرسش: دست زدن همراه با مداحى در مجالس شادى ائمه و روزهاى تولد آنها از نظر شرعى چه حكمى دارد؟
پاسخ: آيات عظام مكارم و فاضل: دست زدن اگر با امور حرام مقرون نباشد حرام نيست، ولى در مساجد و حسينيهها از آن پرهيز كنيد.[22]
پرسش: برخى مداحان مىگويند كف زدن داراى ثواب است و هرچه بهتر و محكمتر كف بزنيد ثواب بيشترى مىبريد، آيا اين گونه اعمال اگر براى اهل بيت (ع) انجام شود ثواب دارد؟
پاسخ: آية الله فاضل: كف زدن در مساجد و حسينيهها و اماكن مقدس به هر عنوان كه باشد جايز نيست و در غير آن هم با توجه به اين كه در طول تاريخ شعار مسلمانان صلوات بوده است خصوصاً در مجالسى كه به نام و ياد ائمه تشكيل شده باشد مناسب است، مسلمانان احساسات مذهبى خويش را با فرستادن صلوات ابراز كنند.[23][24]
احكام دو دقيقه اى ؛ ص88
حضرت على (ع) و مسجد
مسأله: از مسائلىكه متناسب با حضرت على (ع) است، مساجدى است كه به نوعى حضرت على (ع) با آنها در ارتباط بوده است: همچون مسجد الحرام، مسجد النبى و مسجد كوفه. در اين سه مسجد مسافر مىتواند نمازش را شكسته و يا تمام بخواند و نيز اعتكاف در اين مساجد فضيلت خاصّى دارد و نماز گزاردن در آنها ثواب ويژهاى دارد.[25]
مىتوان در مناسبتهايى كه به حضرت على (ع) مربوط مىشود، از احكام ولايت، احكام شهادت، شهادت در اذان و اقامه، نمازهاى حضرت و ويژگىهاى ائمه (ع) در احكام شرعى ياد نمود. همچون لزوم معرفت و شناخت آنها، لزوم حفظ حرمت و شأن آنها، حرمت نسبت دروغ به آنها و ...
[1] توضيح المسائل مراجع، ج 1، ص 947، م 1703.
[2] همان، م 1660 و 1703 و 1686 و 1708.
[3] همان، ص 959، م 1730.
[4] توضيح المسائل مراجع، ج 2، م 1853 و 1991.
[5] همان، م 1991.
[6] همان.
[7] همان، م 2014.
[8] همان، م 2032.
[9] همان، م 2028.
[10] همان، م 2007.
[11] همان، م 2006.
[12] توضيح المسائل مراجع، ج 2، ص 172، م 1997.
[13] همان، ج 2، م 2006؛ جامع المسائل فاضل، ج 1، ص 637.
[14] همان، م 1992.
[15] همان، م 2016.
[16] همان، م 2009.
[17] همان، م 2017.
[18] توضيح المسائل مراجع، م 1729 و 1725.
[19] توضيح المسائل مراجع، م 1750.
[20] استفتائات مكارم، ج 1، ص 486، س 1736.
[21] اجوبة الاستفتائات، ج 1، ص 122، س 410.
[22] استفتائات جديد مكارم، ج 1، ص 149؛ جامع المسائل فاضل، ج 1، ص 95، س 307.
[23] جامع المسائل فاضل، ج 1، ص 486.
[24] اكبرى، محمود، احكام دو دقيقه اى، 1جلد، فتيان - قم، چاپ: دوم، 1391 ه.ش.
[25] توضيح المسائل مراجع، ج 1، ص 728، م 1356.