فداییان امام هادی علیه السلام

نگاه‏هاى مجاز

1. نگاه بدون قصد لذت و ترس افتادن به گناه به چهره زن نامحرم.

2. نگاه بدون لذت به زن غير مسلمان.[1]

3. نگاه به زنان كهنسالى كه هيچ گونه رغبتى در ازدواج با آنها نيست (البته جاهايى كه به طور معمول نمى‏پوشانند مانند موها، گردن).[2]

4. نگاه به زن نامحرم به منظور ازدواج باشرايط خاص (به قصد لذت نگاه نكند، احتمال توافق ازدواج را بدهد، با نگاه كردن شناخت به وى افزوده شود، مانعى براى ازدواج نباشد).

5. نگاه به زن نامحرم به هنگام ضرورت.[3]

6. نگاه به عكس زن بدحجاب ناشناس.

7. كودكان مميز مى‏توانند به نامحرمان نگاه كنند ولى بر بانوان است كه بدن و موى خود را از آنان بپوشانند.[4]

البته جواز نگاه‏هاى فوق در صورتى است كه با قصد لذت يا ترس افتادن به گناه همراه نباشد.

دوستى با نامحرم‏

1. اظهار دوستى به جنس مخالف جايز نيست.[5] حتى نبايد كلمات خاصى كه براى محارم به كار مى‏رود در رابطه با آنان مطرح نمود.

2. دوست داشتن شخصيت‏هاى معنوى از جنس مخالف از روى محبت الهى مانعى ندارد.[6]

3. رابطه دوستى زن و مرد نامحرم حرام است.[7] قرآن مى‏فرمايد:

لا مُتَّخِذاتِ أَخْدانٍ‏[8]

و دوست پنهانى نگيرند.

وَ لا مُتَّخِذى أَخْدان‏[9]

و دوست پنهانى و نامشروع نگيريد.

4. دوست يابى زن و مرد نامحرم و نامه نگارى و تماس تلفنى با يكديگر از نظر همه مراجع حرام است.[10]

چند نكته درباره تماس بدنى با نامحرم‏

1. هركسى كه نگاه كردن به او جايز نيست، مس او نيز جايز نيست.[11]

2. لمس بدن نامحرم حتى لمس دست و صورت او حرام است؛ چه با قصد لذت و چه بدون قصد لذت.[12]

3. دست دادن مرد و زن نامحرم حرام است، چه با قصد لذت و چه بدون قصد لذت، چه فاميل باشد يا نباشد، چه رسم باشد و يا رسم نباشد (مگر با مانع مثل دستكش).[13]

4. تماس‏هايى كه در محل‏هاى شلوغ مانند بازار و وسايل نقليه عمومى به طور ناخودآگاه بين زن و مرد ايجاد مى‏شود، اشكال ندارد.

5. تماس با نامحرم در مواقع ضرورت (مثل نجات جان او) مانعى ندارد.[14]

6. دست دادن به زنان كهنسال نامحرم، حرام است.[15]

7. دست دادن به دختران نابالغ مميز جايز نيست.[16]

8. مردان بنا بر احتياط واجب نبايد دختران نامحرم شش سال به بالا را بغل كنند و روى پا بگذارند يا ببوسند.[17]

9. نشستن در كنار نامحرم در تاكسى و وسايل نقليه ديگر اگر به قصد لذت و ريبه نباشد و بر آن مفسده‏اى مترتب نشود، اشكال ندارد.[18]

دو نكته درباره اختلاط با نامحرم‏

1. اختلاط با نامحرم جز براى پيرزنان مكروه است و اگر در معرض فساد باشد، حرام است.[19]

2. اختلاط زن و مرد نامحرم اگر مستلزم نگاه نامحرم در حالى كه پوشش كافى نداشته يا زينت كرده اند باشد يا خوف وقوع در حرام باشد حرام است و بايد از آن اجتناب كرد.[20]

سه نكته درباره شوخى‏

1. شوخى كردن با نامحرم اگر با قصد لذت باشد يا بترسد كه به گناه بيفتد جايز نيست.[21]

2. شوخى كردن در صورت عدم آلودگى به سخن زشت و ناسزا مستحب است.

3. شوخى كردن در مسجد و تشييع جنازه كراهت دارد.[22]

هفت نكته درباره احترام والدين‏

1. رعايت حقوق‏والدين واجب است اگرچه آنها در حق‏اولاد كوتاهى كرده باشند.[23]

2. حفظ احترام پدر و مادر و رعايت ادب در صحبت كردن با آنان لازم است.[24]

3. آنچه در اطاعت پدر و مادر واجب است اين است كه فرزند با آنها معاشرتى نيكو داشته باشد.[25]

4. مسافرت فرزند اگر سبب آزار پدر و مادر باشد حرام است.[26]

5. مسافرتى كه بر فرزند واجب نيست در صورت نهى پدر و مادر و اذيت شدن آنان حرام بوده و نماز در آن تمام است.[27]

6. هديه دادن و بخشيدن چيزى به پدر و مادر مستحب است.[28]

7. مستحب است انسان بر سر قبر پدر و مادر خود از خداوند حاجت بخواهد.[29]

هفت نكته درباره گفتگو با نامحرم‏

1. صحبت‏كردن با نامحرم به غير ضرورت مكروه است، خصوصاً اگر مخاطب جوان باشد.[30]

2. صحبت كردن با هركسى درباره هر چيزى از روى شهوت و لذت جايز نيست (مگر با همسر).[31]

3. گفتگو با نامحرم با شرايط ذيل جايز است:

الف) به قصد لذت و ريبه نباشد.[32]

ب) با صحبت كردن به گناه آلوده نشوند.[33]

ج) خوف افتنان (به فساد افتادن) نباشد.[34]

د) خانم‏ها هنگام صحب كردن صداى خود را نازك و لطيف نكنند.[35] قرآن مى‏فرمايد:

فَلا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيطْمَعَ الَّذى فى قَلْبِهِ مَرَضٌ وَ قُلْنَ قَوْلًا مَعْرُوفا[36]

پس به گونه‏اى هوس‏انگيز سخن نگوييد كه بيماردلان در شما طمع كنند، و سخن شايسته بگوييد.

4. اگر مردى بداند چنانچه با نامحرمى صحبت‏كند به گناه خواهد افتاد نبايد با او صحبت كند خواه زن به گونه‏اى صحبت كند كه مرد را به گناه بيندازد يا درباره مطلبى صحبت كند كه مرد به گناه بيفتد.[37]

5. اگر مردى به قصد به حرام انداختن نامحرمى، با او صحبت كند حرام است.[38]

6. رد و بدل كردن سخنان محرّك از طريق تلفن، موبايل، بلوتوث، اينترت و ... به هر انگيزه‏اى حرام است.[39]

7. سلام كردن مرد و زن نامحرم به يكديگر اگر به قصد لذت نباشد و ترس افتادن به گناه وجود نداشته باشد، اشكال ندارد.[40]

خودنمايى حرام‏

خودنمايى به منظور به گناه انداختن ديگرى حرام است. مثلًا خانمى به گونه‏اى خودنمايى كند كه نگاه مرد نامحرم به او جلب شود. راه رفتن به گونه‏اى خاص، حرف زدن، انجام حركات خاص، لبخند زدن به نامحرم يا شوخى كردن يا نگاه كردن به قصد خودنمايى نمونه‏هايى از خودنمايى‏هاى حرام هستند.

خودنمايى مردان نيز براى به حرام انداختن نامحرم، حرام است. مواردى مثل پوشيدن لباس خاص و يا باز گذاشتن بازو و سينه به منظور جلب نظر نامحرم، انداختن گردن بند، حرف زدن، نگاه كردن و راه رفتن و انجام رفتارهاى شهوانى به منظور جلب نظر نامحرم و ... از اين قبيل خودنمايى‏ها هستند.[41]

جلب توجه نامحرمان‏

يكى از مسائلى كه در رابطه با خانم‏ها در احكام شرعى مطرح است اين است كه نبايد كارى كنند كه موجب جلب توجه شود. قرآن مى‏فرمايد:

وَ لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلِية[42]

و همچون دوران جاهليت نخستين (در ميان مردم) ظاهر نشويد

به چند نمونه از آنها اشاره مى‏شود:[43]

احكام دو دقيقه اى ؛ ص200

آنچه جلب توجه نامحرم مى‏شود حرام است.

2. پوشيدن مانتوهاى كوتاه و تنگ با رنگ‏هاى شاد به نوعى كه جلب توجه نامحرم كند حرام است.[44]

3. عطر زدنى كه موجب جلب توجه نامحرم شود حرام است.[45]

4. پوشيدن لباس نازكى كه موجب جلب توجه نامحرم شود حرام است.[46]

5. پوشيدن كفش‏هاى صدادار و براق براى بانوان اگر باعث جلب توجه نامحرم شود حرام است.[47] قرآن مى‏فرمايد:

وَ لا يضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِن لِيعْلَمَ ما يخْفينَ مِنْ زينَتِهِن‏[48]

و هنگام راه رفتن پاهاى خود را به زمين نزنند تا زينت پنهانيشان دانسته شود.

همچنين مدل راه رفتن، نوع حرف زدن، نوع خوردن در خيابان و ... نيز از اين امور به حساب مى‏آيند.[49]

احكام دو دقيقه اى ؛ ص201

پنج نكته درباره صداى نامحرم‏

1. شنيدن صداى زن نامحرم در صورتى كه به قصد لذت نباشد و سبب افتادن در گناه نشود، اشكال ندارد.[50]

2. گوش دادن به آواز زن نامحرم در هر صورت، اشكال دارد.[51]

3. اگر زن قرآن را به صورت ترتيل و ساده بخواند، گوش دادن به صداى او مانعى ندارد و اگر با صدا بخواند، جايز نيست.[52]

4. شنيدن نوحه خوانى و مرثيه ثرايى زنان اگر مفسده نداشته باشد اشكال ندارد.[53]

5. سخنرانى زن در مجلس مردان، اگر مفسده نداشته باشد اشكال ندارد.[54]

سه نكته درباره دوستى با نامحرم‏

1. دوستى با نامحرم از نظر قرآن حرام است، چه با اطلاع و اجازه پدر باشد و چه بدون اجازه، چه با هدف ازدواج باشد و چه نباشد[55]، چه دوستى با نامحرم فاميل باشد چه غريبه، چه قصد بدى در كار باشد، چه نباشد، چه با انگيزه‏هاى خيرخواهانه باشد همچون راهنمايى ديگران، آموزش علمى، رفع افسردگى يا نباشد، چه در محيط كارى با همكاران باشد و چه در محيطهاى آموزشى و دانشگاهى.

2. وساطت در دوستى‏هاى نامشروع نيز حرام است.

3. وعده و قرار با چنين دوستانى حرام است و سفر به عنوان ديدار آنها سفرمعصيت محسوب مى‏شود و بايد درچنين سفرهايى نماز را كامل خواند. قرآن مى‏فرمايد:

لا تُواعِدُوهُنَّ سِرًّا[56]

پنهانى با آنها قرار نگذاريد.

[1] تحريرالوسيله، ج 2، ص 244، م 27؛ يجوز النظر الى نساء اهل الذمه بل مطلق الكفار مع عدم التلذذ و الريبة ...؛ استفتائات سبحانى، ص 315، س 971.

[2] منهاج الصالحين، ج 3، م 18.

[3] تحريرالوسيله، ج 2، ص 35؛ و منها معارضته كل ما هو اهم فى نظر الشارع ....

[4] توضيح المسائل مراجع، م 2435.

[5] اجوبة الاستفتائات، س 640، 651 و 776؛ جامع الااحكام، ج 2، س 1661.

[6] احكام نگاه و پوشش، نشر معارف، ص 76.

[7] مسائل جديد، ج 5، ص 73.

[8] نساء/ 25.

[9] مائده/ 5.

[10] مسائل جديد، محسن محمودى، ج 5، ص 53.

[11] عروة الوثقى، ج 2، فصل نكاح، م 47؛ تحريرالوسيله، نكاح، ج 2، م 20.

[12] تحريرالوسيله، ج 2، ص 243، م 20.

[13] اجوبة الاستفتائات، س 515؛ استفتائات مكارم، ج 2، س 655؛ تحريرالوسيله، ج 2، نكاح، م 20.

[14] عروة الوثقى، ج 2، نكاح، م 35 و 48.

[15] عروة الوثقى، ج 2، نكاح، م 35؛ صراط النجاة، تبريزى، ج 2، س 1695.

[16] احكام نگاه و پوشش، نشر معارف، ص 79.( برخى از مراجع تقليد همچون آية الله تبريزى و سيستانى فرموده‏اند: اگر بدون قصد لذت و ترس افتادن به گناه باشد اشكال ندارد؛ منهاج الصالحين، ج 3، نكاح، م 23).

[17] عروة الوثقى، نكاح، م 36؛ تحريرالوسيله، نكاح، م 25.

[18] عروة الوثقى، نكاح، م 47.

[19] استفتائات امام، ج 3، س 19؛ جامع الاحكام صافى، ج 2، س 1656؛ عروة الوثقى، ج 2، نكاح، م 49؛ اجوبة الاستفتائات، س 646 و 638؛ استفتائات مكارم، ج 1، س 813 و 805.

[20] احكام روابط زن و مرد، ص 246.

[21] جامع المسائل فاضل، ج 1، س 1720؛ اجوبة المسائل، س 782.

[22] فرهنگ فقه، ج 4، ص 734.

[23] توضيح المسائل آية الله مظاهرى، م 548.

[24] همان، م 551.

[25] همان، م 552.

[26] همان، م 546.

[27] توضيح المسائل مراجع، ج 1، ص 720، م 1295.

[28] توضيح المسائل آية الله مظاهرى، م 43.

[29] همان، م 617 و 1446.

[30] تحريرالوسيله، ج 2، نكاح، ص 245، م؛ عروة الوثقى، نكاح، م 39.

[31] تحريرالوسيله، نكاح، م 29.

[32] استفتائات جديد، مكارم، ج 1، س 819؛ اجوبة الاستفتائات، س 1145؛ عروة الوثقى، ج 2، نكاح، م 3.

[33] تحريرالوسيله، نكاح، م 29؛ عروة الوثقى، نكاح، م 39.

[34] همان، م 29؛ عروة الوثقى، نكاح، م 39.

[35] تحريرالوسيله، ج 2، نكاح، ص 245، م 29؛ اجوبة الاستفتائات، س 678 و 674؛ منهج الصاحين، نكاح، ج 3، م 29.

[36] احزاب/ 32.

[37] عروة الوثقى، ج 2، نكاح، م 39.

[38] تحريرالوسيله، ج 2، با استفاده از مسئله 29.

[39] استفتائات امام خمينى( ره)، ج 3، س 52؛ اجوبة الاستفتائات، س 1145؛ استفتائات بهجت، ج 4، ص 195؛ استفتائات جديد، محسن محمودى، ج 2، ص 33.

[40] عروة الوثقى، ج 2، نكاح، م 39 و 41.

[41] احكام روابط زن و مرد، ص 180.

[42] احزاب/ 33.

[43] اكبرى، محمود، احكام دو دقيقه اى، 1جلد، فتيان - قم، چاپ: دوم، 1391 ه.ش.

[44] مسائل جديد، محسن محمودى، ج 4، ص 84.

[45] اجوبة الاستفتائات، س 967؛ استفتائات جديد مكارم، ج 1، س 797؛ هزار و يك مسأله فقهى، نورى همدانى، س 1032.

[46] استفتائات امام خمينى( ره)، س 27؛ استفتائات جديد مكارم، ج 2، س 152؛ جامع المسائل فاضل، ج 2، س 1329؛ اجوبة الاستفتائات، س 1363.

[47] اجوبة الاستفتائات، س 1362؛ استفتائات امام خمينى( ره)، ج 3، س 66؛ استفتائات جديد مكارم، ج 2، س 1023.

[48] نور/ 31.

[49] اكبرى، محمود، احكام دو دقيقه اى، 1جلد، فتيان - قم، چاپ: دوم، 1391 ه.ش.

[50] احكام خانواده، آية الله مكارم، ص 55، س 126.

[51] احكام خانواده، آية الله مكارم، ص 55، س 127؛ جامع الاحكام صافى، ج 2، ص 161، س 1671.

[52] استفتائات امام خمينى، ج 3، ص 273، س 62؛ احكام خانواده، آية الله مكارم، ص 55، س 129 و 130؛ جامع الاحكام صافى، ج 2، س 1678.

[53] استفتائات آية الله سبحانى، ص 362، س 1124.

[54] استفتائات امام، ج 3، ص 273، س 59.

[55] استفتائات مكارم، ج 2، س 1049 و 1075.

[56] بقره/ 235.