منظور پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله از اینکه فرمودند

مؤمن در مسجد مانندِ ماهی در آب است «المُؤمِنُ فِی المَسجدِ کَالسَّمکِ فِی الْماء» چیست؟

انسان موجودی دو بعدی است. مثل حیوانات که بعضی آبزی و بعضی خشکزی هستند. حیوان خشکزی مثل پلنگ، اگر در آب بیفتد، یا ماهی اگر در خشکی انداخته شوند، چون راه نجاتی ندارند، خفه می شوند؛ بنابراین، نه ماهی می تواند در خشکی زندگی کند و نه پلنگ می تواند در دریا زنده بماند.

انسان هم موجودی دوجنبه ای است. قلبش با ذکر خدا آن چنان انس دارد که ماهی با دریا و نفْسش با دنیا آن چنان انس دارد که پلنگ با خشکی. همین دو خصوصیت باعث جنگ در درون انسان می شود؛ دل مانند ماهی به طرف خدا و ذکر معاد و معنویات می رود و نفْس مانند پلنگ می‌خواهد به طرف تملک و شهرت وتمتعات دنیوی.

به ماهی درونی که با آب زنده است « فطرت» می گوییم که در مقابل آن غریزه است و می خواهد همیشه پایش در خشکی باشد. دل می خواهد که همیشه در آب و ذکر خدا باشد تا زنده بماند. پنج وقت نماز، به منزله آب برای ماهی دل است و مسجد منبع آن می باشد.

[صفحه 122]

آداب ورود به خانه پادشاه

روایت در کیفیت خروج از خانه و ورود به مسجد می‌گوید: خارج شواز خانه به سوی مسجد، مانند کسی که از خانه و زندگی و بچه و تعلقات دل کنده باشد و بنای برگشتن ندارد.

امام صادق درباره ورود به مسجد می فرمایند: «وقتی به در مسجد رسیدی بدان که تو درگاه سلطان عظیمی را قصد کرده‌ای» یعنی ورود به مسجد قدم گذاشتن بر بساط پادشاه آسمانها و زمین است و باید هیبت پادشاه به دل انسان وارد شود.

انسان ممکن است هر روز به مسجد رود؛ اما یکی از آن مسجد رفتن‌ها آن‌گونه که ذکر شد نباشد و محتوای انسان سازی نداشته باشد. بحث در تعداد نیست، در شوق رفتن به مسجد و بیزاری از برگشتن به خانه است. یکی ممکن است یک بار به مسجد بیاید و مقداری به خدا نزدیک بشود؛ یکی هم ممکن است چند سال به مسجد برود، اما به اندازه همان یک بار هم به خدا نزدیک نشود.

رسول اکرم صلی الله علیه وآله به علی علیه السلام فرمودند وقتی مردم به کثرت [زیادیِ] عمل مشغول هستند تو عمل خود را خالص کن!

[صفحه 123]

نماز در پارک و سینما کار درستی است؟

اقامه نماز اول وقت در پارک و سینما کار خوبی است. با چنین کاری وجدان بعضی که این منظره را می بینند، بیدار می شود.

فطرتشان به آن ها می گوید: مگر ادعای خوب بودن نداری؟ ببین آنها چگونه با خدای خود راز و نیاز می کنند! خدا که فقط مال آنها نیست، مال همه است. از طرفی دیگر، شیطان وسوسه می کند که ریاکارها را ببین! آمده اند

اینجا نماز می خوانند جا قحط بود مسجد را گذاشته اند برای این کارها. [ اگر شما را به ریاکاری متهم کردن عقب نشینی نکنید و بدانید که این وسوسه شیطان است برای منزوی کردن اهل نماز]

همین‌طور در مسافرت و محافل دیگر [مثل مهمانی ها] نماز اول وقت باعث ترویج و رغبت به نماز می‌شود.

[صفحه 126]

با شکستن خودت نماز را تبلیغ کن

برای اینکه مردم به نماز علاقه پیدا کنند، باید بزرگان را بینند که نماز می خوانند یا اذان می گویند؛ مثلاً کسی که در بازار از همه محترم تر است، شاگردش را به جای خود بگذارد و خودش اذان بگوید؛ در مدرسه ، مدیر اذان بگوید؛ در ادارات، مدیر کل و استاندار اذان بگوید.

ما در چیزهایی که خودمان را می شکنیم، اجر می بریم. وقتی پیش‌خدمت اذان بگوید، ترقی میکند؛ ولی وقتی مدیر کل اذان بگوید، دیگران تعجب می‌کنند و او کمی شکسته می شود؛ اما همین شکسته شدن ها ما را می سازد و در آخرت و در بهشت دری می شود که انسان را از آن داخل می کنند.

چه بهتر که انسان با اذان گفتن کوچک شود، چون این کوچک شمرده شدنها او را بزرگ می کند. مسلمان هر وقت دید که با عبادتی کوچک می شود، آن را به دیگری ندهد؛ بلکه خودش انجام دهد؛ چون او را بزرگ می‌کند و تکبر را از وجود او بیرون می نماید. هرچه عبادت سخت تر باشد، بیشتر انسان را بزرگ می کند و می سازد.

[صفحه 127]