حضور در نماز اللّه اكبر خدا برتر و
حضور در نماز
اللّه اكبر
خدا برتر و بزرگتر از فكر و خيال ما و برتر از توصيف با قلم و بيان ماست. عظمت او، فراتر از درك و شناخت تصوّر ماست.
پديده ها و انسان را از نيستى به وجود آورده، همه را روزى داده، هدايت كرده، بازگشت همه به سوى اوست و جان و هستى همه جانداران و جمادات، در دست قدرت اوست. اوست كه عزّت مىبخشد و ذليل مى كند، بى نياز است و همه به او محتاجند.
انسانها را در رحم مادران، تصويرگرى مى كند، غرائز هدايتگر را در فطرت آنها به وديعت مىگذارد، بيمارىها را شفا مى دهد، ناتوانان را توان مىبخشد، همه چيز مردنى و فانى است مگر ذات او. در قيامت، حساب و كتاب و پاداش و كيفر همه، با اوست. آن روز معلوم خواهد شد كه همه كاره اوست و ديگران را كارى ساخته نيست و آنانكه به درگاه غير او روى آوردهاند، باخته و زيان كرده اند ...
نمازمان با نام چنين خداى عظيمى شروع مى شود.
(صفحه 144)
«اللّهاكبر!»
اين شعار، در طول نمازها تكرار مى شود و رمز رشد و تربيت ما در ابعاد معنوى، در سايه همين تكرارهاست.
اگر خدا در نظر ما بزرگتر باشد و «اللّه اكبر» از عمق جانمان و از روى ايمان و باور، برآيد، ديگر دنيا و جاذبه هايش، قدرتها و جلوه هايشان، در نظر ما كوچك و بى جلوه خواهد شد و مثل رهبر انقلاب (قدس سرّه) حتى به آمريكا هم مىگويد: هيچ غلطى نمى تواند بكند. یعنی رضاى او، در نظر ما از هر چيزى برتر خواهد بود.
امام صادق عليه السلام مى فرمايد: همين كه در شروع نماز، تكبير مىگويى، بايد تمام هستى نزد تو كوچك باشد، جز «او». وگرنه، خطاب مى شود: تو دروغگويى!
اگر در فكر نمازگزار، چيز ديگرى بزرگ باشد، دروغگو به حساب مى آيد، همآن گونه كه منافقان به زبان، به پيامبرى رسول خدا صلى الله عليه و آله گواهى مى دادند، ولى به حرف خود ايمان نداشتند. خداوند آنان را دروغگو ناميد: «وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّ الْمُنفِقِينَ لَكذِبُونَ» «منافقون، آيه 1» چرا كه اين گونه دوگانگى زبان و عقيده، نوعى نفاق است.
از اين رو، امام صادق عليه السلام مى فرمايد: خداوند به چنين نمازگزاران خطاب مى كند: «اتَخْدَعُنى؟ وَ عِزَّتى وَ جَلالى لاحْرِمَنّكَ حَلاوَةَ ذِكرى لاحْجَبنَّكَ عَنْ قُربى وَالْمَسَرَّةَ بمناجاتى» «محجةالبيضاء، ج 1، ص 385» آيا با من حيله و نيرنگ مىكنى؟ سوگند به عزّت و جلال خودم، شيرينى ذكر و ياد خود را از تو مىگيرم و تو را از مقام قرب خويش و لذّت مناجاتم، محروم مىكنم.
مرحوم فيض كاشانى پس از نقل اين حديث، مىگويد: هرگاه در نماز، حلاوت و شيرينى مناجات را يافتيد، بدانيد كه تكبير شما مورد قبول و تصديق خداوند متعال است، و اگر چنين نبود، بدانيد كه خداوند شما را از درگاه خويش رانده و گفته شما را تصديق نكرده و ما را دروغگو مىداند. «محجةالبيضاء، ج 1، ص 385»
(صفحه 151)
سوره حمد
«بِسْمِ اللَّه الْرَّحْمنِ الْرَّحِيمِ»
با نام و يارى خداى بخشنده و مهربان، خدايى كه لطفش همگانى و هميشگى است.
ديگران، يا لطفى ندارند، يا هميشه ندارند، يا به همه ندارند، يا هدفشان مهربانى نيست. ولى خداوند، حتى آفريدنش بر اساس لطف و مهربانى است: «إِلَّا مَن رَّحِمَ رَبُّكَ وَلِذلِكَ خَلَقَهُمْ» «هود، آيه 119»
اگر آب دريا به توپى نفوذ نكرد، دريا تقصيرى ندارد، توپ، دربسته است. اگر نور خورشيد، از ديوراى عبور نكرد، بخاطر عدم قابليّت ديوار است نه نور. رحمت الهى گسترده است، ولى گاهى كسانى با كار و فكر باطل خود، رحمت را به روى خود مىبندند.
بسم الله، در رأس تمام كتابهاى آسمانى بوده، «تفسير صافى، ج 1، ص 51» و پيامبران نيز، شروع كارشان به نام اللّه بوده است مثل حضرت نوح در به حركت در آوردن كشتى که گفت «بسم اللّه مجريها و مُرسيها» اين كار، انسان را در پناه و حفاظت خدا قرار مى دهد.
امام صادق عليه السلام فرمود: بسم الله، تاج سوره هاست. «تفسير قرطبى، ج 1، تفسير بسمالله» و نشانه امان و رحمت است. و در اوّل سوره برائت كه بسم الله نيامده، چون برائت و بيزارى از كفّار است و اين نبايد همراه با رحمت باشد. «تفسير مجمع البيان، ج 1، در تفسير بسم اللّه» در حديث است كه هر كار را، حتى نوشتن يك بيعت شعر را با بسم الله انجام دهيد، و اينكه: هر كارى با ياد خدا نباشد، به اتمام نمى رسد. «تفسير صافى، ج 1، ص 52»
(صفحه 153)
«الْحَمْدُ للَّهِ رَبِّ الْعلَمِينَ»
حمد و ستايش، مخصوص خداوندى است كه همه جهانيان را پرورش مى دهد.
براى پرورش جسم، نظام آفرينش و حركت زمين و خورشيد و هوا و گياه و دريا و نعمتهاى مادى را قرار داده است و براى پرورش روح، انبياء و كتابهاى آسمانى و حوادث عبرتآموز تلخ و شيرين و ... را قرار داده است.
نظام استوار و متقن خلقت، در كوه ها و گياهان و اتم وكهكشان وآب وخاك و فصول سال وشب و روز، و دستگاه هاى بدن و غرائز گوناگون و هدايتهاى مختلف، همه مظاهر ربوبيّت او براى عالميان است.
هر يك از اجزاء بدن و اعضاى پيكر ما، چنان دقت و پيچيدگى و نظم شگفتى دارد كه بهت آور است. كيفيّت چشم و گوش و قلب و دستگاه تنفس و رگها و اعصاب و حوّاس پنجگانه و ... چنان است كه تدبير عجيب الهى را نشان مى دهد.
جمله «الحمدللّه ربّ العالمين»، غفلتها را از بين مى برد، نعمتها را به ياد مىآورد و ما را متوجّه و متذّكر ربوبيّت الهى مى كند.
خدا، ربّ عالمين است. پروردگار تمام هستى، تمام مخلوقات، و همه چيز: «وَ هُوَ رَبُّ كُلِّ شَىْء» «انعام، آيه 164»
ربّ همه چيز است، نه آن گونه كه در جاهليّت مى پنداشتند و براى هر چيزى، يك «ربّ النوع» مى شناختند. خدا، همه موجودات و حيوانات و پديده ها را تحت پرورش دارد، مالك و مدير و مدبّر همه است، هم مى آفريند، هم اداره و تربيت مى كند.
(صفحه 155)