فداییان امام هادی علیه السلام

1097. الإمام علی علیه السلام: مِن حَقِّ المَسجِدِ إذا دَخَلتَهُ أن تُصَلِّی فیهِ رَكعَتَینِ، ومِن حَقِّ الرَّكعَتَینِ أن تَقَرَأ فیهِما بِامِّ القُرآنِ، ومِن حَقِّ القُرآنِ أن تَعمَلَ بِما فیهِ.

1097. امام على علیه السلام‏: یكى از حقوق مسجد، این است كه هر گاه وارد آن شدى، در آن، دو ركعت نماز بخوانى، و از حقوق آن دو ركعت، این است كه در آنها، امّ القرآن (سوره حمد) را بخوانى، و از حقوق قرآن هم این است كه به مطالب آن، عمل كنى.

(حق نماز هم این است که به آنچه در نماز می گویی عمل کنی)

1116. عنه صلى الله علیه و آله‏: إنَّ أحَقَّ النّاسِ بِالتَّخَشُّعِ فِی السِّرِّ وَالعَلانِیةِ لَحامِلُ القُرآنِ، وإنَّ أحَقَّ النّاسِ فِی السِّرِّ وَالعَلانِیةِ بِالصَّلاةِ وَالصَّومِ لَحامِلُ القُرآنِ.

1116. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله‏: سزاوارترینِ مردم به فروتنى كردن در نهان و آشكار، حافظ قرآن است، و سزاوارترینِ مردم به نماز خواندن و روزه گرفتن در نهان و آشكار، حافظ قرآن است.

بخش پنجم: تلاوت قرآن‏

فصل یكم: فضیلت تلاوت قرآن و گوش دادن به آن‏

«فَاقْرَؤُا ما تَیسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ».[1]

« [اینك‏] هر چه از قرآن میسّر مى‏شود، بخوانید».

1125. عنه صلى الله علیه و آله‏- مِن وَصِیتِهِ لِعَلِی علیه السلام-: عَلَیكَ بِتَلاوَةِ القُرآنِ عَلى‏ كُلِّ حالٍ.

1125. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله‏- از سفارشش به امام على علیه السلام-: بر تو باد تلاوت قرآن در همه حال!

1126. عنه صلى الله علیه و آله‏: تُفتَحُ أبوابُ السَّماءِ لِخَمسٍ: لِقِراءَةِ القُرآنِ، ولِلِقاءِ الزَّحفَینِ، ولِنُزولِ القَطرِ، ولِدَعوَةِ المَظلومِ، ولِلأَذانِ.[2]

1126. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله‏: درهاى آسمان در پنج هنگام، باز مى‏شوند: هنگام خواندن قرآن، هنگام رویارو شدن دو سپاه [اسلام و كفر]، هنگام بارش باران، هنگام دعاى ستم‏دیده، و هنگام اذان.

1127. عنه صلى الله علیه و آله‏: أفضَلُ الأَعمالِ: الصَّلاةُ، ثُمَّ قِراءَةُ القُرآنِ فی غَیرِ الصَّلاةِ.[3]

1127. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله‏: برترین اعمال، نماز است و سپس خواندن قرآن در غیر نماز. (نماز بالاتر است یا قرآن)

1131. عنه صلى الله علیه و آله‏: عَلیكَ بِتِلاوَةِ القُرآنِ وذِكرِ اللَّهِ كَثیراً؛ فَإِنَّهُ ذِكرٌ لَكَ فِی السَّماءِ ونورٌ لَكَ فِی الأَرضِ.

1131. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله‏: بر تو باد تلاوت قرآن و بسیارىِ یاد خدا؛ زیرا آن براى تو در آسمان، نام است و در زمین، نور.

1133. عنه صلى الله علیه و آله‏: أفضَلُ العِبادَةِ قِراءَةُ القُرآنِ.

1133. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله‏: برترین عبادت، خواندن قرآن است.

1135. الإمام علی علیه السلام‏: لِیكُن كُلُّ كَلامِكُم ذِكرَ اللَّهِ وَ قِراءَةَ القُرآنِ؛ فَإِنَّ رَسولَ اللَّهِ صلى الله علیه و آله سُئِلَ: أی الأَعمالِ أفضَلُ عِندَ اللَّهِ؟ قالَ: قِراءَةُ القُرآنِ، وأنتَ‏ تَموتُ ولِسانُكَ رَطبٌ مِن ذِكرِ اللَّهِ تَعالى‏.

1135. امام على علیه السلام‏: باید همه گفتارتان یاد خدا و خواندن قرآن باشد؛ زیرا از پیامبر خدا صلى الله علیه و آله سؤال شد كه: كدام عمل نزد خدا برتر است؟ و ایشان فرمود: «خواندن قرآن و این كه در حالى بمیرى كه زبانت از یاد خداوند متعال، تر و تازه باشد».

1137. الإمام الباقر علیه السلام‏: قِراءَةُ القُرآنِ أفضَلُ مِنَ الذِّكرِ.

1137. امام باقر: خواندن قرآن، برتر از ذكر گفتن است. (در قیام رکعت اول و دوم نماز قرآن آمده و در رکعت سوم و چهارم تسبیحات اربعه)

فضیلت قارى قرآن‏

1140. رسول اللَّه صلى الله علیه و آله‏: مَن قَرَأَ القُرآنَ فَقَدِ استَدرَجَ النُبُوَّةَ بَینَ جَنبَیهِ، غَیرَ أنَّهُ لا یوحى‏ إلَیهِ.[4]

1140. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله‏: هر كس قرآن بخواند، نبوّت، میان دو پهلویش گنجانده مى‏شود؛ ولى به او وحى نمى‏شود.

1148. عنه صلى الله علیه و آله‏: مَثَلُ المُؤمِنِ الَّذی یقرَأُ القُرآنَ مَثَلُ الاترُجَّةِ ، ریحُها طَیبٌ وطَعمُها طَیبٌ، ومَثَلُ المُؤمِنِ الَّذی لا یقرَأُ القُرآنَ مَثَلُ التَّمرَةِ، لا ریحَ لَها وطَعمُها حُلوٌ، ومَثَلُ المُنافِقِ الَّذی یقرَأُ القُرآنَ مَثَلُ الرَّیحانَةِ، ریحُها طَیبٌ وطَعمُها مُرٌّ، ومَثَلُ المُنافِقِ الَّذی لا یقرَأُ القُرآنَ كَمَثَلِ الحَنظَلَةِ لَیسَ لَها ریحٌ وطَعمُها مُرٌّ.[5]

1148. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله‏: مَثَل مؤمنى كه قرآن مى‏خواند، مَثَل تُرنج است كه هم خوش‏بوست و هم خوش‏طعم، و مَثَل مؤمنى كه قرآن نمى‏خواند، مَثَل خرماست كه بو ندارد؛ امّا طعمش شیرین است، و مَثَل منافقى كه قرآن مى‏خواند، مَثَل ریحان است كه بوى خوشى دارد؛ امّا مزه‏اش تلخ [و تند] است، و مَثَل منافقى كه قرآن نمى‏خواند، مَثَل هندوانه بو جهل است كه هم بو ندارد و هم مزه‏اش تلخ است.

1149. الإمام الصادق علیه السلام‏: مَن قَرَأَ القُرآنَ وهُوَ شابٌّ مُؤمِنٌ اختَلَطَ القُرآنُ بِلَحمِهِ ودَمِهِ، وجَعَلَهُ اللَّهُ عز و جل مَعَ السَّفَرَةِ الكِرامِ البَرَرَةِ، وكانَ القُرآنُ حَجیزاً عَنهُ یومَ القِیامَةِ.

1149. امام صادق علیه السلام‏: هر كس در حال جوانى و با ایمان، قرآن بخواند، قرآن با گوشت و خون او مى‏آمیزد و خداوند عز و جل وى را با فرشتگان پیام‏رسانِ ارجمند و نیك، دمخور مى‏سازد و در روز رستاخیز، قرآن، مانعى براى او [در برابر آتش‏] خواهد بود.

1152. الكافی عن أبی عبیدة: سَأَلتُ أبا عَبدِاللَّهِ علیه السلام عَنِ القَومِ مِن أصحابِنا یجتَمِعونَ فَتَحضُرُ الصَّلاةُ، فَیقولُ بَعضُهُم لِبَعضٍ: تَقَدَّم یا فُلانُ، فَقالَ: إنَّ رَسولَ اللَّهِ صلى الله علیه و آله قالَ: یتَقَدَّمُ القَومَ أقرَؤُهُم لِلقُرآنِ.

1152. الكافى- به نقل از ابو عبیده‏-: از امام صادق علیه السلام در باره گروهى از یارانمان پرسیدم كه دور هم جمع اند و [چون‏] وقت نماز مى‏رسد، هر یك به دیگرى تعارف مى‏كند كه امامتِ نماز را بر عهده گیرد.

امام صادق علیه السلام فرمود: «پیامبر خدا صلى الله علیه و آله فرمود: آن كه قرآن بهتر مى‏خواند، امامتِ جمع را بر عهده گیرد».

فرود آمدن آرامش با خواندن قرآن‏

1154. رسول اللَّه صلى الله علیه و آله‏: مَا اجتَمَعَ قَومٌ فی بَیتٍ مِن بُیوتِ اللَّهِ، یتلونَ كِتابَ اللَّهِ ویتَدارَسونَهُ بَینَهُم، إلّا نَزَلَت عَلَیهِمُ السَّكینَةُ، وغَشِیتهُمُ الرَّحمَةُ، وحَفَّتهُمُ المَلائِكَةُ، وذَكَرَهُمُ اللَّهُ فیمَن‏عِندَهُ.[6]

1154. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله‏: هیچ گروهى در خانه‏اى از خانه‏هاى خدا جمع نمى‏شوند كه كتاب خدا را بخوانند و آن را با هم مطالعه كنند، مگر آن كه بر ایشان آرامش فرود مى‏آید، و رحمت، آنان را فرا مى‏گیرد، و فرشتگان، آنان را احاطه مى‏كنند، و خدا از ایشان در جمع كسانى كه نزد او هستند، یاد مى‏كند.

مجسّم شدن قرآن در روز قیامت‏

1160. الإمام الصادق علیه السلام‏: إذا جَمَعَ اللَّهُ عز و جل الأَوَّلینَ وَالآخِرینَ، إذا هُم بِشَخصٍ قَد أقبَلَ، لَم یرَ قَطُّ أحسَنُ صورَةً مِنهُ، فَإِذا نَظَرَ إلَیهِ المُؤمِنونَ- وهُوَ القُرآنُ- قالوا: هذا مِنّا، هذا أحسَنُ شَی‏ءٍ رَأَینا، فَإِذَا انتَهى‏ إلَیهِم جازَهُم، ثُمَّ ینظُرُ إلَیهِ الشُّهَداءُ حَتّى‏ إذَا انتَهى‏ إلى‏ آخِرِهِم جازَهُم، فَیقولونَ: هذَا القُرآنُ فَیجوزُهُم كُلَّهُم، حَتّى‏ إذَا انتَهى‏ إلَى المُرسَلینَ فَیقولونَ: هذَا القُرآنُ فَیجوزُهُم، حَتّى‏ ینتَهِىَ إلَى المَلائِكَةِ فَیقولونَ: هذَا القُرآنُ فَیجوزُهُم، ثُمَّ ینتَهی حَتّى‏ یقِفَ عَن یمینِ العَرشِ، فَیقولُ الجَبّارُ: وعِزَّتی وجَلالی وَارتِفاعِ مَكانی، لَاكرِمَنَّ الیومَ مَن أكرَمَكَ، ولَاهینَنَّ منَ أهانَكَ.

1160. امام صادق علیه السلام‏: چون خداوند عز و جل اوّلین و آخرینِ خلایق را [در محشر] گرد آورْد، ناگاه شخصى را- كه زیباروتر از او هرگز دیده نشده است- مى‏ببینند كه مى‏آید. مؤمنان با دیدن او- كه همان قرآن است- مى‏گویند: این از ماست. او زیباترین موجودى است كه دیده‏ایم.

قرآن چون به مؤمنان مى‏رسد، از ایشان مى‏گذرد. سپس شهدا به او مى‏نگرند، تا این كه به آخرین نفر ایشان مى‏رسد و از آنها نیز مى‏گذرد. شهدا مى‏گویند: این، قرآن است. قرآن از آنها نیز مى‏گذرد تا به پیامبران مُرسَل مى‏رسد. آنها نیز مى‏گویند: این، قرآن است. قرآن از آنها هم مى‏گذرد و به فرشتگان مى‏رسد. فرشتگان مى‏گویند: این، قرآن است. قرآن از ایشان هم مى‏گذرد تا به سمت راست عرش مى‏رسد و در آن جا قرار مى‏گیرد. خداوندِ جبّار مى‏فرماید: «به عزّت و جلالم و بلندىِ جایگاهم، سوگند كه هر كس تو را [در دنیا] گرامى داشته است، امروز گرامى‏اش مى‏دارم و هر كس تو را خوار داشته است، خوارش مى‏دارم».

فضیلت مجالس قرآن‏

ثواب خواندن قرآن‏

«إِنَّ الَّذِینَ یتْلُونَ كِتابَ اللَّهِ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ أَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْناهُمْ سِرًّا وَ عَلانِیةً یرْجُونَ تِجارَةً لَنْ تَبُورَ* لِیوَفِّیهُمْ أُجُورَهُمْ وَ یزِیدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّهُ غَفُورٌ شَكُورٌ».[7]

«در حقیقت، كسانى كه كتاب خدا را مى‏خوانند و نماز بر پا مى‏دارند و از آنچه بِدیشان روزى داده‏ایم، نهان و آشكارا انفاق مى‏كنند، امید به تجارتى بسته‏اند كه هرگز زوال نمى‏پذیرد. تا پاداششان را تمام بِدیشان عطا كند و از فزون‏بخشىِ خود در حقّ آنان بیفزاید كه او آمرزنده حق‏شناس است».

1168. عنه صلى الله علیه و آله‏: قِراءَةُ القُرآنِ فی غَیرِ الصَّلاةِ أفضَلُ مِنَ التَّكبیرِ وَالتَّسبیحِ.[8]

1168. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله‏: خواندن قرآن در غیر نماز، فضیلتش بیشتر از ذكر «اللَّه أكبر» و «سبحان اللَّه» است.

1169. عنه صلى الله علیه و آله‏- لِسَلمانَ-: یا سَلمانُ، عَلَیكَ بِقِراءَةِ القُرآنِ، فَإِنَّ قِراءَتَهُ كَفّارَةٌ لِلذُّنوبِ، وَ سُترَةٌ مِنَ النّارِ، وأمانٌ مِنَ العَذابِ.

1169. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله‏- به سلمان-: اى سلمان! بر تو باد خواندن قرآن؛ زیرا خواندن آن، كفّاره گناهان، پوششى در برابر آتش دوزخ، و مایه ایمنى از عذاب است.

1170. عنه صلى الله علیه و آله‏- أیضاً-: یا سَلمانُ، المُؤمِنُ إذا قَرَأَ القُرآنَ فَتَحَ اللَّهُ عَلَیهِ أبوابَ الرَّحمَةِ.

1170. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله‏- به سلمان-: اى سلمان! مؤمن هر زمان كه قرآن بخواند، خداوند، درهاى رحمت را برایش مى‏گشاید.

1175. الإمام الباقر علیه السلام‏: مَن قَرَأَ القُرآنَ قائِماً فی صَلاتِهِ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِكُلِّ حَرفٍ مِئَةَ حَسَنَةٍ، ومَن قَرَأَهُ فی صَلاتِهِ جالِساً كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِكُلِّ حَرفٍ خَمسینَ حَسَنَةً، ومَن قَرَأَهُ فی‏ غَیرِ صَلاتِهِ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِكُلِّ حَرفٍ عَشرَ حَسَناتٍ.

1175. امام باقر: هر كس قرآن را در نمازش در حالت ایستاده بخواند، خداوند به ازاى هر حرفى، صد حَسَنه (پاداش) براى او مى‏نویسد و هر كس آن را در نمازش در حالت نشسته بخواند، خداوند به ازاى هر حرفى، پنجاه حسنه برایش مى‏نویسد و هر كس‏ آن را در غیر نمازش بخواند، خداوند به ازاى هر حرفى، ده حسنه براى او مى‏نویسد.

خواندن قرآن در شب، بویژه در شب جمعه

1184. الإمام علی علیه السلام‏: لِیكُن سَمیرُكَ القُرآنَ.

1184. امام على علیه السلام‏: هم‏صحبت شبانه‏ات را قرآن قرار ده.

1185. تأویل الآیات الظاهرة عن زید الشحّام‏: كُنتُ عِندَ أبی عَبدِ اللَّهِ علیه السلام لَیلَةُ جُمُعَةٍ، فَقالَ لی:

اقرَأ، فَقَرَأتُ، ثُمَّ قالَ لی: اقرَأ فَقَرَأتُ، ثُمَّ قالَ لی: یا شَحّامُ، اقرَأ فَإِنَّها لَیلَةُ قُرآنٍ.

1185. تأویل الآیات- به نقل از زید شَحّام-: شب جمعه‏اى نزد امام صادق علیه السلام بودم كه به من فرمود: «قرآن بخوان». من خواندم. دوباره فرمود: «بخوان»، و من خواندم. سه باره فرمود: «اى شحّام! بخوان؛ زیرا امشب، شب قرآن است».

بهار قرآن‏خوانى‏

1189. الإمام الباقر علیه السلام‏: لِكُلِّ شَی‏ءٍ رَبیعٌ، و رَبیعُ القُرآنِ شَهرُ رَمَضانَ.

1189. امام باقر: هر چیزى بهارى دارد و بهار قرآن، ماه رمضان است.

1192. الإقبال عن علی بن المغیرة عن أبی الحسن علیه السلام‏ ، قال: قُلتُ لَهُ: إنَّ أبی سَأَلَ جَدَّكَ علیه السلام عَن خَتمِ القُرآنِ فی كُلِّ لَیلَةٍ، فَقالَ لَهُ: «فی شَهرِ رَمَضانَ،- قالَ:- افعَل فیهِ مَا استَطَعتَ». فَكانَ أبی یختِمُهُ أربَعینَ خَتمَةً فی شَهرِ رَمَضانَ، ثُمَّ خَتَمتُهُ بَعدَ أبی فَرُبَّما زِدتُ ورُبَّما نَقَصتُ، وإنَّما یكونُ ذلِكَ عَلى‏ قَدرِ فَراغی وشُغلی ونَشاطی وكَسَلی، فَإِذا كانَ یومُ الفِطرِ جَعَلتُ لِرَسولِ اللَّهِ صلى الله علیه و آله خَتمَةً ولِفاطِمَةَ علیها السلام خَتمَةً ولِلأَئِمَّةِ علیهم السلام خَتمَةً حَتَّى انتَهَیتُ إلَیكَ‏ فَصَیرتُ لَكَ واحِدَةً مُنذُ صِرتُ فی هذِهِ الحالِ، فَأَی شَی‏ءٍ لی بِذلِكَ؟

قالَ: «لَكَ بِذلِكَ أن تَكونَ مَعَهُم یومَ القِیامَةِ».

قُلتُ: اللَّهُ أكبَرُ! فَلی بِذلِكَ؟ قالَ: «نَعَم»- ثَلاثَ مَرّاتٍ-.

1192. الإقبال- به نقل از على بن مغیره‏-: به ابو الحسن علیه السلام‏[9] گفتم: پدرم از جدّ تو درباره ختم قرآن در هر شب پرسید و وى به او فرمود: «در ماه رمضان، هر چه مى‏توانى، ختم كن». از این رو پدرم در ماه رمضان، چهل قرآن ختم مى‏كرد. من نیز پس از پدرم، قرآن ختم مى‏كنم؛ گاهى بیشتر و گاهى كمتر. این، به خاطر فراغت یا گرفتارى، نشاط و یا بى‏حالى من است. پس چون عید فطر مى‏شود، یك ختم براى پیامبر خدا، یك ختم براى فاطمه علیها السلام و یك ختم هم براى امامان علیهم السلام قرار مى‏دهم تا به شما برسم و یك ختم هم براى شما قرار مى‏دهم، از وقتى كه در این حال قرار گرفته‏ام.

من در مقابل این، چه پاداشى دارم؟

فرمود: «پاداش تو براى این كار، آن است كه در قیامت با آنان باشى».

گفتم: اللَّه أكبر! من چنین پاداشى دارم؟ سه بار فرمود: «آرى».

فصل دوم: گوش دادن به قرآن:

ثواب گوش دادن به قرآن‏

1199. عنه صلى الله علیه و آله‏: قارِئُ القُرآنِ وَالمُستَمِعُ فِی الأَجرِ سَواءٌ.

1199. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله‏: قارى قرآن و شنونده، پاداش یكسان دارند.

1201. عنه صلى الله علیه و آله‏: یدفَعُ اللَّهُ عَن مُستَمِعِ القُرآنِ بَلاءَ الدُّنیا، ویدفَعُ عَن قارِئِ القُرآنِ بَلاءَ الآخِرَةِ.

1201. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله‏: خداوند، از شنونده قرآن، بلاى دنیا را دور مى‏كند و از قارى قرآن، بلاى آخرت را.

1204. الإمام زین العابدین والإمام الصادق علیهما السلام‏: مَنِ استَمَعَ حَرفاً مِن كِتابِ اللَّهِ عز و جل مِن غَیرِ قِراءَةٍ، كَتَبَ اللَّهُ لَهُ حَسَنَةً ومَحا عَنهُ سَیئَةً ورَفَعَ لَهُ دَرَجَةً.

1204. امام زین العابدین و امام صادق علیهما السلام‏: هر كس یك حرف از كتاب خداوند عز و جل را بدون آن كه بخواند، گوش كند، خداوند براى او یك نیكى مى‏نویسد و یك بدى را از او مى‏زداید و او را یك درجه بالا مى‏برد.

آداب گوش دادن به قرآن‏

«وَ إِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ».[10]

«و چون قرآن خوانده مى‏شود، بدان گوش فرا دارید و خاموش باشید، شاید مشمول رحمت خدا شوید».

1210. الإمام الصادق علیه السلام‏: یجِبُ الإِنصاتُ لِلقُرآنِ فِی الصَّلاةِ وفی غَیرِها، وإذا قُرِئَ عِندَكَ القُرآنُ وَجَبَ عَلَیكَ الإِنصاتُ وَالاستِماعُ.

1210. امام صادق علیه السلام‏: سكوت كردن براى قرآن در نماز و غیر نماز، واجب است و هر گاه در حضور تو قرآن خوانده شد، لازم است كه خاموش بمانى و گوش دهى.[11]

فصل سوم: آداب تلاوت قرآن:

الف- داشتن طهارت‏

1212. الإمام علی علیه السلام‏: لا یقرَأُ العَبدُ القُرآنَ إذا كانَ عَلى‏ غَیرِ طَهورٍ حَتّى‏ یتَطَهَّرَ.

1212. امام على علیه السلام‏: بنده، زمانى كه طهارت ندارد، نباید قرآن بخواند تا با طهارت شود. (این حدیث اشاره به استحباب دارد به وجوب)

ب- مسواك زدن‏

1218. رسول اللَّه صلى الله علیه و آله‏: إنَّ أفواهَكُم طُرُقُ القُرآنِ؛ فَطَهِّروها بِالسِّواكِ.

1218. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله‏: دهان‏هاى شما راه‏هاى قرآن اند. پس، آنها را با مسواك زدن، پاكیزه كنید.

(قبل از نماز مسواک بزن یکی از علت های آن این است که چون می خواهی قرآن بخوانی)

1220. عنه: إنّی لَاحِبُّ لِلرَّجُلِ إذا قامَ بِاللَّیلِ أن یستاكَ و أن یشُمَّ الطَّیبَ؛ فَإِنَّ المَلَكَ‏ یأتِی الرَّجُلَ إذا قامَ بِاللَّیلِ حَتّى‏ یضَعُ فاهُ عَلى‏ فیهِ، فَما خَرَجَ مِنَ القُرآنِ مِن شَی‏ءٍ دَخَلَ جَوفَ ذلِكَ المَلَكِ.

1220. امام صادق علیه السلام‏: من دوست دارم كه شخص هر گاه شب [براى نماز و عبادت‏] بر مى‏خیزد، مسواك بزند و بوى خوش استعمال كند؛ زیرا زمانى كه انسان بر مى‏خیزد، فرشته نزد او مى‏آید تا دهانش را بر دهان او بگذارد. پس آنچه از قرآن [از دهان او] خارج شود، به درون آن فرشته وارد مى‏شود.

د- پناه بردن به خدا (با گفتن أعوذ باللَّه من الشیطان الرجیم)

‏«فَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیطانِ الرَّجِیمِ».[12]

«هر گاه قرآن خواندى، از شیطانِ رانده شده، به خدا پناه ببر».

ه- خواندن از رو

1226. عنه صلى الله علیه و آله‏: النَّظَرُ فی ثَلاثَةِ أشیاءَ عِبادَةٌ: النَّظَرُ فی وَجهِ الوالِدَینِ، وفِی المُصحَفِ، و فِی البَحرِ.

1226. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله‏: نگاه كردن به سه چیز، عبادت است: نگاه كردن به چهره پدر و مادر، و به قرآن، و به دریا.

1230. عنه صلى الله علیه و آله‏: لَیسَ شَی‏ءٌ أشَدَّ عَلَى الشَّیطانِ مِنَ القَراءَةِ فِی المُصحَفِ نَظَراً.

1230. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله‏: براى شیطان، هیچ چیزى كوبنده‏تر از این نیست كه قرآن از رو، خوانده شود.

1235. الإمام زین العابدین والإمام الصادق علیهما السلام‏: مَن قَرَأَ نَظَراً مِن غَیرِ صَوت، كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِكُلِّ حَرفٍ حَسَنَةً، ومَحا عَنهُ سَیئَةً، ورَفَعَ لَهُ دَرَجَةً.

1235. امام زین العابدین و امام صادق علیهما السلام‏: هر كس [قرآن را] با چشم و بدون صدا [آهسته در دل‏] بخواند، خداوند برایش به ازاى هر حرفى، یك حسنه مى‏نویسد، (و اگر با زبان بخوانی ده حسنه پاداش دریافت می کنی) و یك گناه از او پاك مى‏كند، و او را یك درجه بالا مى‏برد.

1236. الإمام الصادق علیه السلام‏: مَن قَرَأَ القُرآنَ فِی المُصحَفِ مُتِّعَ بِبَصَرِهِ، وخُفِّفَ عَن والِدَیهِ وإن كانا كافِرَینِ.

1236. امام صادق علیه السلام‏: هر كس قرآن را از روى آن بخواند، با چشمش بهره‏مند مى‏شود و عذاب والدینش تخفیف مى‏یابد، اگرچه كافر باشند.

1237 الكافی عن إسحاق بن عمّار عن الإمام الصادق علیه السلام‏، قال: قُلتُ لَهُ علیه السلام: جُعِلتُ فِداكَ! إنّی أحفَظُ القُرآنَ عَلى‏ ظَهرِ قَلبی، فَأَقرَؤُهُ عَلى‏ ظَهرِ قَلبی أفضَلُ، أو أنظُرُ فِی المُصحَفِ؟

فَقالَ علیه السلام لی: بَلِ اقرَأهُ وَانظُر فِی المُصحَفِ، فَهُوَ أفضَلُ، أما عَلِمتَ أنَّ النَّظَرَ فِی المُصحَفِ عِبادَةٌ؟[13]

1237. الكافى- به نقل از اسحاق بن عمّار-: به امام صادق علیه السلام گفتم: قربانت گردم! من قرآن را در قلبم حفظ دارم. آن را از حفظ بخوانم، بهتر است، یا از رو بخوانم؟

به من فرمود: «نه! آن را از رو بخوان، كه فضیلتش بیشتر است. مگر نمى‏دانى كه نگاه كردن در قرآن، عبادت است؟».

[1] المزّمّل: 20.

[2] المعجم الأوسط: ج 4 ص 64.

[3] كنز العمّال: ج 15 ص 950 ح 43650 نقلًا عن الدیلمی عن عائشة.

[4] المستدرك على الصحیحین: ج 1 ص 738.

[5] صحیح مسلم: ج 1 ص 549 ح 243، سنن النسائی: ج 8 ص 125، سنن الدارمی: ج 2 ص 900 ح 3240، مسند ابن حنبل: ج 7 ص 148 ح 19633 كلّها عن أبی موسى الأشعری، سنن أبی داوود: ج 4 ص 259 ص 4829 عن أنس وفیهما« الفاجر» بدل« المنافق» فی كلا الموضعین، كنز العمّال: ج 1 ص 522 ح 2338.

[6] صحیح مسلم: ج 4 ص 2074.

[7] فاطر: 29 و 30.

[8] شعب الإیمان: ج 2 ص 413 ح 2243 عن عائشة.

[9] ظاهراً مقصود، امام كاظم علیه السلام است؛ چون على بن مغیره- كه در روایت، از او یاد شده- از اصحاب امام‏صادق علیه السلام است‏[ و مى‏توانسته از امام هفتم روایت كند].

[10] الأعراف: 204.

[11] مقتضاى جمع بین ادلّه شرعى در این مسئله، حمل لفظ« وجب»- كه در متن عربى حدیث آمده- بر معناى لغوى آن( یعنى لزوم) است كه مراد از آن در این‏جا تأكید استحباب است، نه وجوب اصطلاحى فقهى.

[12] النحل: 98.

[13] الكافی: ج 2 ص 614 ح 5، عدّة الداعی: ص 272، عوالی اللآلی: ج 4 ص 23 ح 71، بحار الأنوار: ج 92 ص 196 ح 4.