1. عواقب سستی و ترک نماز؛ عذاب قبر از پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله
- عواقب سستی و ترک نماز؛ عذاب قبر
از پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله نقل شده که قبر انسان با انسان سخن می گوید و می گوید: «من خانه تاریکی هستم و تنهایی هستم». «أَوَّلُ مَا يَتَكَلَّمُ ابْنَ آدَمَ حُفْرَتُهُ فَتَقُولُ أَنَا بَيْتُ الدُّودِ وَ بَيْتُ الْوَحْدَةِ وَ بَيْتُ الْغُرْبَةِ وَ بَيْتُ الظُّلْمَةِ هَذَا مَا أَعْدَدْتُ لَكَ فَمَا أَعْدَدْتَ لِي» (مجموعة ورام ؛ ج1 ؛ ص284)
پس انسان بایستی از دنیا بر قبر نور ببرد و طبق فرمایش پیامبر عزیزمان نماز نور است که انسان تهیه می کند و در قبر و قیامت و صراط او را همراهی می کند و نمی گذارد در تاریکی بماند. «الصَّلَاةُ نُور» (إرشاد القلوب ؛ ج1 ؛ ص74)
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: سستی کننده به نماز در قبر به این سه بلا در مبتلا می شود:
- خدا فرشته ای را می گمارد تا بر او سخت بگیرد و او را عذاب کند.
- قبرش تنگ می شود.
- قبرش تاریک می گردد.
«أَمَّا اللَّوَاتِي تُصِيبُهُ فِي قَبْرِهِ فَأُولَاهُنَّ يُوَكِّلُ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يُزْعِجُهُ فِي قَبْرِهِ وَ الثَّانِيَةُ يُضَيَّقُ عَلَيْهِ قَبْرُهُ وَ الثَّالِثَةُ تَكُونُ الظُّلْمَةُ فِي قَبْرِهِ» (بحار الأنوار ؛ ج80 ؛ ص21)
- عواقب سستی و ترک نماز؛ سختی های قیامت 1
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: سستی کننده به نماز در قیامت به این سه بلا در مبتلا می شود:
- فرشته او را با صورت به زمین می کشاند و مردم او را می بینند. (بین گناه و عذاب تناسب دارد. کسی که برای خدا در دنیا به زمین نیفتاد و صورت به خاک نگذاشت در قیامت آن گونه عذای مب شود)
- خدا حسابرسی سختی از اعمال و رفتار او می کند. یعنی با عدالت خود را با رفتار می کند نه با فضل و کَرمش و ما در دعاها از خدا می خواهیم که با فضلش با ما رفتار کند نه با عدالتش. «الهی عاملنا بفضلك ولا تعاملنا بعدلك يا كريم»
- نگاه رحمت به او نمی اندازد و او را از گناهان پاک نمی کند و به عذاب دردناکی گرفتار می شود.
«فَأُولَاهُنَّ أَنْ يُوَكِّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَكاً يَسْحَبُهُ عَلَى وَجْهِهِ وَ الْخَلَائِقُ يَنْظُرُونَ إِلَيْهِ وَ الثَّانِيَةُ يُحَاسَبُ حِسَاباً شَدِيداً وَ الثَّالِثَةُ لَا يَنْظُرُ اللَّهُ إِلَيْهِ وَ لَا يُزَكِّيهِ وَ لَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ» (بحار الأنوار ؛ ج80 ؛ ص21)
- عواقب سستی و ترک نماز؛ سختی های قیامت 2
یکی از عذاب های آخرتی بی نماز این است که کور وارد محشر می شود. از خدا می پرسد چرا مرا نابینا محشور کردی در حالی که در دنیا بینایی داشتم. خداوند در جواب می فرمود: همان گونه كه آيات ما به تو رسيد و تو آنها را فراموش كردى، امروز هم به یاد تو نخواهم بود و مشکل تو را حل نمی کنم.
«وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ نَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَعْمى ـ قالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمى وَ قَدْ كُنْتُ بَصِيراً ـ قالَ كَذلِكَ أَتَتْكَ آياتُنا فَنَسِيتَها وَ كَذلِكَ الْيَوْمَ تُنْسى»
همچنین در قیامت نور نیست و انسان ها بایستی نور را از دنیا با خود ببرند. و نماز نور قبر و قیامت و صراط است «الصَّلَاةُ نُور» (إرشاد القلوب ؛ ج1 ؛ ص74)
آنجا منافقین به مؤمنین می گویند برگردید تا از نور شما استفاده کنیم. آنها می گویند: به دنیا برگردد و از آنجا نور بیاورید. «يَوْمَ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ وَ الْمُنافِقاتُ لِلَّذينَ آمَنُوا انْظُرُونا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ قيلَ ارْجِعُوا وَراءَكُمْ فَالْتَمِسُوا نُوراً» (حديد : 13)
- عواقب سستی و ترک نماز؛ عذاب جهنم 1
بعد از دو عذاب انسان بی نماز (زندگی سخت در دنیا و کور محشور شدن در قیامت) خدا به عذاب جهنم که شدید تر و ماندگار تر است اشاره می کند. «وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي ... وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَشَدُّ وَ أَبْقى» (طه: 127)
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود در جهنّم، درّه اى است كه اهل جهنم، روزى هفتاد هزار بار از عذاب آن به خدا شکایت مىكنند. در آن درّه، اتاقى از آتش است و در آن اتاق، چاهى از آتش و در آن چاه، صندوقى از آتش و در آن صندوق، مارى هزار سر است ... و یکی از کسانی که در آن دره عذاب می شوند، بی نماز ها هستند.
«أَنَ فِي جَهَنَّمَ وَادِياً يَسْتَغِيثُ مِنْهُ أَهْلُ النَّارِ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعِينَ أَلْفَ مَرَّةٍ وَ فِي ذَلِكَ الْوَادِي بَيْتٌ مِنَ النَّارِ وَ فِي ذَلِكَ الْبَيْتِ جُبٌّ مِنَ النَّارِ وَ فِي ذَلِكَ الْجُبِّ تَابُوتٌ مِنَ النَّارِ وَ فِي ذَلِكَ التَّابُوتِ حَيَّةٌ لَهَا أَلْفُ نَابٍ كُلُّ نَابٍ أَلْفُ ذِرَاعٍ قَالَ أَنَسٌ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لِمَنْ يَكُونُ هَذَا الْعَذَابُ قَالَ لِشَارِبِ الْخَمْرِ مِنْ أَهْلِ الْقُرْآنِ وَ تَارِكِ الصَّلَاةِ» (إرشاد القلوب؛ ج1؛ 173)
- عواقب سستی و ترک نماز؛ عذاب جهنم 2
قرآن نتیجه ضایع کردن نماز را ورود در وادی «غَیّ» معرفی می کند. امام کاظم فرمودند: «غَیّ» کوهی از مس آتشین است که در وسط جهنم می چرخد. «هُوَ جَبَلٌ مِن صُفْرٍ يَدورُ في وَسَطِ جَهَنَّمَ» (بحار الانوار؛ 23 ؛ 224)
«فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضاعُوا الصَّلاةَ وَ اتَّبَعُوا الشَّهَواتِ فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا» (مریم:59) آنگاه پس از آنان، جانشينان بد و ناشايستهاى آمدند كه نماز را ضايع كردند و هوسها را پيروى كردند. پس به زودى (كيفر) گمراهى خود را خواهند ديد.
- عواقب سستی و ترک نماز؛ عذاب جهنم 3
«ویل» یکی از عذاب های سستی کنندگان نماز است. آنهایی که فصلی نماز می خوانند مثلاً در خوشی ها نماز نمی خوانند و در گرفتاری ها نماز می خوانند. «فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ ـ الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلاتِهِمْ ساهُونَ ـ الَّذِينَ هُمْ يُراؤُنَ» (ماعون: 4 تا6)
ویل یک وادی و سرزمین عذاب در جهنم است که کافران و کم فروشان نیز در آنجا قرار دارند. «وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفين» (مطففین:1) «فَوَيْلٌ لِلَّذينَ كَفَرُوا مِنَ النَّار» (ص : 27)
- عواقب سستی و ترک نماز؛ عذاب جهنم 4
بهشتیان و جهنمیان در آخرت با هم سخن می گویند: بهشتیان به اهل عذاب می گویند چه شد به جهنم رفتید؟ آنها چهار جواب می دهد که اول آنها این است که نماز نمی خواندیم.
«فِي جَنَّاتٍ يَتَساءَلُونَ عَنِ الْمُجْرِمِينَ. ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ. وَ لَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكِينَ. وَ كُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخائِضِينَ وَ كُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدِّينِ» (مدثر: 42 تا 47)
«سَقَر» به معنای تغییر رنگ بدن و اذیت از تابش خورشید و... و به قسمتی از جهنم می گویند که سوزندگی خاصی دارد.
- عواقب سستی و ترک نماز؛ عذاب جهنم 5
«فِي جَنَّاتٍ يَتَساءَلُونَ عَنِ الْمُجْرِمِينَ. ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ...» (مدثر: 42 تا 47)
قرآن می گوید: در سَقَر بی نماز ها عذاب می شوند. عذابی است که هیچ چیز را باقی نمی گذارد و رها هم نمی کند و پوست صورت را به شدت دگرگون می کند. «سَأُصْلِيهِ سَقَرَ ـ وَ ما أَدْراكَ ما سَقَرُ ـ لا تُبْقِي وَ لا تَذَرُ ـ لَوَّاحَةٌ لِلْبَشَرِ» (مدثر: 26 تا 29)
امام صادق عليه السلام فرمود اين درّه از شدّت گرماى خود به خداوند عَزّ وَ جَلّ شكايت كرد و خواهش نمود كه به وى اجازه دهد تا نَفَسى بكشد. پس نَفَس كشيد و با این نَفَس دوزخ را شعله ور کرد.
«إنّ في جَهنَّمَ لَوادِياً لِلمُتَكبِّرِينَ يقالُ لَهُ سَقَرُ، شَكا إلَى اللَّهِ عَزَّوجلَّ شِدَّةَ حَرِّهِ و سَألَهُ أن يَأذَنَ لَهُ أن يَتَنَفَّسَ، فَتَنَفَّسَ فَأحرَقَ جَهَنَّمَ» (ميزان الحكمة ؛ ج10 ؛ ص 36)
البته در کنار بیان این عذاب های شدید باید به رحمت خدا هم امیداوار بود و دانست که خدا با توبه کنندگان بسیار مهربان است و آنها را از جهنم دور خواهد کرد.
ﭽ گلچین راهبرد های اقامه نماز در بیانات و پیام های امام خامنه ایﭼ
معارف نماز
ستون دین
این که به ما گفتند «الصّلوةُ عمود الدّین» ، باید این حرف را جدّى بگیریم. خیمه دین با نماز برپاست ؛ هم در دین دارى و تدین یک فرد، هم در اقامه یک جامعه دینى و هم در دین دارى یک کشور و یک مجتمع. اگر ما نتوانیم کیفیت تأثیر نماز را در این عرض عریض و وسیع درست تشخیص بدهیم، از کوتاهى دید ماست ؛ و الّا آن کسى که فرموده است : «الصّلوه عمود الّدین» و آیات کریمه قرآن که ناطقِ به اهمیت نماز هستند، آن ها خوب مىدانند که این سازوکار چگونه است و این نقش چگونه است.
بیانات در دیدار شرکت کنندگان در پانزدهمین اجلاس نماز، 27/6/1385.
اقامه نماز یعنی چه؟
قرآن کریم در توصیف قدرتمندانِ مؤمن و در صدر وظایف آنان «اقامه نماز» را نام برده است : «الّذینَ اِن مَکناهُم فِی الاَرضِ أَقآموا الصَّلوة» ؛(سوره حج : آیه 41) همان کسانی که هرگاه در زمین به آن ها قدرت بخشیدیم، نماز را برپا می دارند. این وظیفه، در عمل شخصی، کیفیت بخشیدن به نماز است، و در تلاش اجتماعی، ترویج نماز و همگانی کردن آن.
پیام به بیست و دومین اجلاس نماز
مهمترین دارو
وقتى ما مىبینیم در شرع مقدس اسلام این همه راجع به نماز ـــ چه در قرآن، چه در کلمات نبىّ مکرّم صلی الله علیه و آله، چه در فرمایشات معصومین علیهم السلام ـــ ترغیب و تشویق و اهتمام نشان داده شده، کشف می کنیم که این نماز در بین مجموعه داروهاى درمانگرِ بیمارىهاى جسمى و روحى و فردى و اجتماعى انسان، آن عنصر اصلى یا یکى از اصلىترین عناصر است.
همه واجبات شرعى، اجتناب از همه محرمات، تشکیل دهنده مجموعهاى است از داروى تجویزشده از سوى پروردگار براى تقویت بنیه روحى و اصلاح امور دنیا و آخرت انسان ـــ اصلاح جامعه، اصلاح فرد ـــ منتها در این مجموعه بعضى از عناصر کلیدى هستند که شاید بشود گفت نماز کلیدىترینِ این عناصر است.
بیانات در دیدار شرکت کنندگان هفدهمین اجلاس نماز ؛ 29/8/1387
حقیقت ردّ یا قبول نماز
این که فرموده اند : «اگر نماز در درگاه خداوند مقبول افتد، دیگر خدمات و زحمات نیز پذیرفته شده و اگر نماز، مردود باشد هرچه جز آن نیز مردود گشته است» ، حقیقتی بزرگ را به ما می نمایاند. آن حقیقت این است که اگر در جامعه اسلامی نماز در جایگاه شایسته خود قرار گیرد، همه تلاش های سازنده مادی و معنوی، راه خود را به سمت و سوی آرمان ها می گشاید و جامعه را به نقطه مطلوب آرمانی اسلام می رساند ؛ و اگر از اهمیت نماز غفلت شود و نماز مورد بی اعتنایی قرار گیرد، این مسیر به درستی طی نخواهد شد و تلاش ها و مجاهدت ها تأثیر لازم را در رساندن به قله ای که اسلام برای جامعه بشری ترسیم کرده است، نخواهد داشت.
پیام به بیست و یکمین اجلاس نماز
راه سلامت جامعه
همه بدانند که یکی از مؤثرترین راهها برای کاستن آسیبهای اجتماعی، ترویج نماز است. به این که حتی یک نفر از جوانان و نوجوانان کشور، در نماز سهل انگاری نکند همت گمارید. این یکی از بهترین راهها برای سلامت معنوی و روحی مردم ما و جامعه ما است.
پیام به بیست و چهارمین اجلاس نماز
حیات طیّبه
نماز، رکن اصلی دین است و باید اصلی ترین جایگاه را در زندگی مردم داشته باشد. حیات طیبه انسان، در سایه حاکمیت دین خدا، وقتی حاصل خواهد شد که انسان ها دل خود را با یاد خدا زنده نگه دارند و به کمک آن بتوانند با همه جاذبه های شر و فساد مبارزه کنند و همه بت ها را بشکنند، و دست تطاول همه شیطان های درونی و برونی را از وجود خود قطع کنند.
پیام به اولین اجلاس نماز
سی دقیقه برای نماز
نمازِ با همه این خصوصیات، با همه این فضایل، چقدر از انسان وقت می گیرد؟ نماز واجب ما ــ این هفده رکعت ــ اگر انسان بخواهد با دقت و با قدرى ملاحظه بخواند، فرض کنید 34 دقیقه وقت می گیرد ؛ و الّا کمتر وقت خواهد گرفت. ما گاهى اوقات می شود که پاى تلویزیون در انتظار برنامهاى که مورد علاقه ماست نشستهایم و قبل از آن، دائم تبلیغات، تبلیغات، تبلیغات ــ بیست دقیقه، پانزده دقیقه ــ که هیچ کدام هم به درد ما نمی خورد، مىنشینیم گوش می کنیم و بیست دقیقه وقتمان را از دست می دهیم، براى خاطر آن برنامهاى که می خواهیم.
بیست دقیقههاى زندگى ما این جورى است. منتظر تاکسى می شویم، منتظر اتوبوس می شویم، منتظر رفیقمان می شویم که بیاید برویم، منتظر استاد می شویم که سر کلاس دیر کرده، منتظر منبرى می شویم که دیر به مجلس رسیده ؛ همه این ها ــ ده دقیقه، پانزده دقیقه، بیست دقیقه ــ به هدر می رود. خوب، این بیست دقیقه و 25 دقیقه و سى دقیقه را براى نماز ـــ این عمل راقى، این عمل بزرگ ـــ مصرف کردن مگر چقدر سختی دارد؟
بیانات در دیدار شرکت کنندگان در هفدهمین اجلاس نماز ؛ 29/8/1387
نمازِ نیکو
نیکو به جای آوردن نماز ؛ یعنی توجه به معنی و مفهوم کلمات نماز و همراه با خشوع و حضور ؛ و این روح نماز است که بدون آن، نماز کالبدی است بی جان، و اگرچه ساقط کننده اقلّ تکلیف، ولی نه برآورنده همه هدف ها و مقاصد تشریع. این یک، البته نیازمند آموزش و نیز تمرین است.
پیام به چهارمین اجلاس نماز
بالا بردن کیفیت نماز
کیفیت یافتن نماز بدین معنی است که نماز، با حال و حضور ادا شود ؛ نمازگزار به نماز با چشمِ «میعاد ملاقات با خدا» بنگرد و در آن، با خدای خود سخن بگوید و خود را در حضور او ببیند ؛ نماز را تا می تواند در مسجد و تا می تواند به جماعت بگزارد.
پیام به بیست و دومین اجلاس نماز
عادت به نماز خوب
جوان با نماز دلش روشن می شود، امید پیدا می کند، شادابى روحى پیدا می کند، بهجت پیدا می کند. این حالات بیشتر مال جوان هاست، بیشتر مال موسم جوانى است ؛ می تواند لذت ببرد… جوان ها اگر از حالا عادت کنند به نماز خوب، وقتى به سنّ ماها رسیدند، نماز خوب خواندن برایشان دیگر مشکل نیست. در سنین ما آدمى که عادت نکرده باشد به نماز خوب، نماز خوب خواندن ممکن است ؛ اما مشکل است.
براى آن که از جوانى عادت کرده به این که خوب نماز بخواند ؛ یعنى نماز با توجه ـــ نماز خوب معنایش نماز با صداى خوش و قرائت خوب نیست ؛ یعنى نمازِ با توجه، با حضور قلب ؛ قلبش در محضر پروردگار حاضر باشد ؛ از دل و با دل حرف بزند ــ آن وقت این سجیّه او می شود و دیگر برایش زحمت ندارد ؛ تا آخر عمر همینجور خوب نماز می خواند.
بیانات در دیدار شرکت کنندگان هفدهمین اجلاس نماز ؛ 29/8/1387.
توجه به مفاهیم نماز
همه آحاد نمازگزار باید سعی کنند که نماز را با توجه به معانی کلمات بخوانند، یعنی در نماز با خدای عزیز و رحیم سخن بگویند. این است آن سرچشمه فیضی که جان نمازگزار را سیراب می کند. البته این حقیقت نباید دستاویزی برای نفسِ بهانه گیر باشد که اگر توفیق چنین توجه و حضوری نیافت، نماز را ترک کنند. نماز در هر صورت، واجب و فریضه است، و تارک نماز بزرگ ترین فرصت ارتباط با خداوند سبحان را از دست می دهد.
پیام به هشتمین اجلاس نماز
توجه به روح نماز
نماز قالبى دارد و مضمونى ؛ جسمى دارد و روحى. مواظب باشیم جسم نماز از روح نماز خالى نماند. نمی گوییم جسم بىروح نماز هیچ اثرى ندارد ؛ چرا، بالاخره یک اثرکى دارد ؛ اما آن نمازى که اسلام و قرآن و شرع و پیغمبر و ائمه علیهم السلام این همه روى آن تأکید کردند، نمازى است که جسم و روحش هر دو کامل باشد. این جسم هم متناسب با همان روح فراهم شده ؛ قرائت دارد، رکوع دارد، سجود دارد، به خاک افتادن دارد، دست بلند کردن دارد، بلند حرف زدن دارد، آهسته حرف زدن دارد. این شکل خیلى مهم است ؛ لیکن روح این نماز توجه است ؛ توجه. بدانیم چه کار داریم می کنیم.
بیانات در دیدار شرکت کنندگان هفدهمین اجلاس نماز ؛ 29/8/1387.