یک نصحیت به اهل نماز و یک نصیحت به بی نماز

نصیحت امیرالمؤمنین به اهل نماز این است که «خَفِ اللهَ حَتّی کَأنَّکَ لَم تُطِعهُ قَطُّ » از خداوند آن گونه بیم داشته باش که گویا از او هیچ اطاعت نکرده ای. [و در طول عمرت هیچ نماز نخوانده ای، تا عبادات تو سبب غرور و عُجب نگردد و خودت را از خدا طلبکار ندانی]

و نصیحت ایشان به بی نماز این است که «وَ ارجُ اللهَ حَتی کَأنَّکَ لَم تُعِصهُ قَطُّ» ؛ [شرح نهج البلاغه، ج ۲۰، ص ۳۱۵] به خداوند آن قدر امید داشته باش که گویا هرگز او را معصیت نکرده ای. [و همه نمازها و واجبات را انجام داده ای، این سبب می شود که به گناه بزرگ یأس از رحمت خدا دچار نشوی، البته این برای بی نمازی است که قصد توبه و بازگشت دارد ، وگرنه آنکه می گوید باز هم نماز نمی خوانم و به رحمت خدا امید دارم به مکر و حیله شیطان مبتلا شده است و در قیامت به او گفته می شود ، يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ‏ ما غَرَّكَ‏ بِرَبِّكَ‏ الْكَرِيمِ‏؛ اى انسان! چه چيزى تو را درباره کَرم پروردگارت فریب داد؟]

همچنین امام صادق علیه السلام : اُرْجُ اللَّهَ رَجَاءً لَايُجَرِّئُكَ عَلَى مَعْصِيَتِهِ، وَ خَفِ‏ اللَّهَ‏ خَوْفاً لَايُؤْيِسُكَ مِنْ رَحْمَتِهِ‏. (بحار الأنوار، ج 67، ص 384) به خدا چنين اميدوار باش كه تو را بر انجام دادن گناهان، بى‏پروا نكند، و از خدا چنان بترس كه تو را از رحمت او، نوميد نسازد.

[جلد 2 ، صفحه ۱۶۸]

رفتن به سوی نماز با سرعت ، خواندن نماز با فرصت

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: بر شما باد به آرامش و نرمش. شتاب سلاح شیطان هاست، چیزی نزد خدا از آرامی و نرمش محبوب تر نیست.

عَلَيْكُمْ بِالْأَنَاةِ وَ اللِّينِ وَ التَّسَرُّعِ‏ مِنْ‏ سِلَاحِ‏ الشَّيَاطِينِ‏ وَ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَحَبَّ إِلَى اللَّهِ مِنْ أَنَاةٍ وَ اللِّينِ. (علل الشرائع، ج ۲، ص ۲۱۰)

کارهایی که در آرامش انجام می‌گیرد، معمولاً بهتر به نتیجه می‌رسد و کارهای عجله ای معمولا خوب از آب در نمی آید. معروف است که می گویند: کار عجله ای بهتر از این نمی شود. یا می‌گویند: عجله کار شیطان است. این برگرفته از همین فرمایش است.

البته این مربوط به امور دنیوی است. در انجام امور خیر و آخرتی باید به آن سرعت بخشید. مثلا در انجام فرایض الهی [مثل نماز] باید شتاب کرد و در اولین فرصت آن را به جا آورد. یا در توبه و استغفار باید عجله کرد و آن را به تأخیر نینداخت. مراد از عجله در اینجا زود انجام دادن است، نه عجله در کیفیت انجام آن. در حقیقت باید هم زود انجام داد و هم خوب و با کیفیت.

[جلد 2 ، صفحه ۱۸۸]

چقدر به نمازت امید داری، چقدر به رحمت خدا؟

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: خدای بزرگ و والا فرمود:

لَا يَتَّكِلِ الْعَامِلُونَ عَلَى أَعْمَالِهِمُ الَّتِي يَعْمَلُونَهَا لِثَوَابِي فَإِنَّهُمْ لَوِ اجْتَهَدُوا وَ أَتْعَبُوا أَنْفُسَهُمْ وَ أَفْنَوْا أَعْمَارَهُمْ فِي عِبَادَتِي كَانُوا مُقَصِّرِينَ غَيْرَ بَالِغِينَ فِي عِبَادَتِهِمْ كُنْهَ عِبَادَتِي فِيمَا يَطْلُبُونَ عِنْدِي مِنْ كَرَامَتِي‏ وَ النَّعِيمِ‏ فِي‏ جَنَّاتِي‏ وَ رَفِيعِ دَرَجَاتِيَ الْعُلَى فِي جِوَارِي وَ لَكِنْ فَبِرَحْمَتِي فَلْيَثِقُوا وَ بِفَضْلِي فَلْيَفْرَحُوا وَ إِلَى حُسْنِ الظَّنِّ بِي فَلْيَطْمَئِنُّوا فَإِنَّ رَحْمَتِي عِنْدَ ذَلِكَ تَدَارَكُهُمْ وَ مَنِّي يُبَلِّغُهُمْ رِضْوَانِي وَ مَغْفِرَتِي تُلْبِسُهُمْ عَفْوِي فَإِنِّي أَنَا اللَّهُ الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ وَ بِذَلِكَ تَسَمَّيْتُ. [بحارالأنوار، ج ۷۰، ص ۳۸۵]

آنان که برای پاداش من کار می‌کنند، نباید به کردارهای خویش تکیه کنند؛ زیرا اگر همه عمرشان را در عبادت من بکوشند و خویشتن را به زحمت اندازند، باز تقصیر کرده اند و در عبادتشان به عمق بندگی من، و کرامت من و نعمتهای باغهای بهشتم و درجات بلند در جوارم که از من می طلبند، نمی رسند؛ بلکه تنها به رحمت من باید اعتماد کنند و به فضل من امید داشته باشند و به گمان نیک داشتن به من، دل ببندند در این صورت است که رحمتم به ایشان می‌رسد، و لطفم، آنان را به خشنودی‌ام می‌رساند، و آمرزشم جامه گذشتم را بر ایشان می‌پوشاند؛ چرا که من خدای بخشده مهربانم و به آن نامیده شده ام.

[جلد 2 ، صفحه ۲۳۳]

زشت ر از ترک نماز چیست؟

امیر المؤمنین علیه السلام فرمودند: التَّبَجُّحُ‏ بِالْمَعَاصِي‏ أَقْبَحُ مِنْ رُكُوبِهَا ؛ (غُرَرُالحِکَم، حدیث ۲۰۴۵) شاد شدن و بالیدن به گناهان، زشت تر از انجام گناه است. [برخی از قضا شدن نماز صبح ناراحت می شوند، برخی بی تفاوت هستند و برخی از اینکه به جای نماز به خواب خود ادامه دادند، خوشحال می شوند]

[جلد 2 ، صفحه ۲۵۱]

رمز قبولی نماز

مرحوم آیت الله بهاء الدینی می‌فرمودند: اگر می‌خواهید بدانید «نماز شما مورد قبول است یا نه؟» ببینید اگر نماز شما جلو دروغ و فساد و منکرات را می‌گیرد، بدانید نماز شما مقبول است. کار نماز این است. همان طور که آتش می‌سوزاند و آب خاموش می‌کند، نماز هم انسان را از منکرات نجات می‌دهد.

آن زمانی که انسان به فکر منکر افتاد، اگر دید نمازش مانع دروغ گفتن اوست؛ به او گفت: تو که نماز می‌خوانی و عبادت خدا را می‌کنی، این کار را نکن! و او این کار را نکرد، بداند نمازش مورد قبول است.

[جلد 2 ، صفحه ۲۲]