سخنرانی سه دقیقه ای نماز
#همنشین_خدا 87 ؛ عبادت فرشتگان
یا مَنْ هُوَ صَمدٌ بلا عَیب
به نام خدایی که بینیازاست و هیچ نقصی ندارد.
سلام به شما معلم عزیز
برای اینکه پاسخ بدهیم به این سؤال که آیا خداوند به نماز ما نیاز داشته که آن را واجب کرده یا علت دیگری داشته است، لازم است مقداری دربارهی عظمت کهکشانها و آسمانها با هم گفتگو کنیم.
وقتی به قلّه دماوند نگاه میکنیم فکر میکنیم خیلی بزرگ است. در حالی که قسمت کوچکی از زمین بزرگ ماست.
خورشید یک میلیون و ۳۰۰ هزار برابر زمینِ بزرگ ماست. زمین و خورشید دور کهکشان راه شیری میچرخند.
برای اینکه عظمت این کهکشان را درک کنیم باید بدانیم خورشید که در هر ثانیه دویست و پنجاه کیلومتر حرکت میکند ۲۲۵ میلیون سال زمان لازم دارد تا یک دور، دور این کهکشان بچرخد.
فکر میکنید کهکشان راه شیری چند تا ستاره دارد؟ بیش از ۱۰۰ میلیارد ستاره !
فکر میکنید تا الان چند تا کهکشان کشف کردند؟ در سال ۱۳۹۵ ستاره شناسان گفتند ؛ ما اعتقاد داریم بیش از دو هزار میلیارد کهکشان وجود دارد.
تازه همه اینها آسمان اول است ! چون خداوند در قرآن فرموده: ما ستارهها را فقط در آسمانِ اول قرار دادیم « إِنَّا زَینَّا السَّمَاءَ الدُّنْیا بِزِینَةٍ الْکوَاکبِ ». [1]
امام صادق علیه السلام فرمودند: آسمانها مثل پوست پیاز تو در تو هست. آسمان اول نسبت به آسمان دوم مثل یک انگشتر تو بیابان « کحَلْقَةٍ فِی فَلَاةٍ ». [2] هر آسمان نسبت به آسمان بعدی همین طور است. آسمان اول تا ششم نسبت به آسمان هفتم مثل انگشتری است در بیابان.
آقا امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند: آسمانها پُرِ پُر است از فرشتگانی که بعضیها یشان، در حال سجدهاند و رکوعی ندارند « مِنْهُمْ سُجُودٌ لَا یرْکعُونَ » بعضی در حال رکوعند، قیامی ندارند. بعضیها در حال ایستادن و قیامند و حرکتی نمیکنند، آنها نه میخوابند و نه خسته میشوند. مُدام ذکر خداوند را میگویند. [3]
حالا یک سؤال: خدایی که این همه عبادت کننده دارد، به دو رکعت نماز من و امثال من نیاز دارد؟ آن هم نماز دست و پا شکسته من که پُر از غفلت از یاد خداست؟ مسلّماً نه.
اگر خداوند به نماز من نیاز داشته باشد، پس ناقص است. و میخواهد با عبادتِ من خودش را کامل کند. در حالی که ما اعتقاد داریم خداوند صَمَد است. در هر نماز میگوییم « اللهُ الصَّمَد » خدایا تو ناقص نیستی، کاملی.
حالا یک سؤال: اگر خداوند ناقص نیست پس چرا به فرشتگان گفته تسبیح و تقدیس او بجا بیاورند؟
خداوند فرمودند: علتش این است که میخواهم اینها عبادت کنند « لَأَجْعَلَنَّ ثَوَابَ تَسْبِیحِکمْ وَ تَقْدِیسِکمْ إِلَى یوْمِ الْقِیامَةِ لِمُحِبِّی هَذِهِ الْمَرْأَةِ وَ أَبِیهَا وَ بَعْلِهَا وَ بَنِیهَا » برای اینکه ثواب عبادت اینها تا روز قیامت را در نامه عمل فاطمه و شوهرش و فرزندانش علیهم السلام و دوستدارانش تا روز قیامت قرار دهد. [4]
پس علت واجب شدن نماز، نیاز خداوند متعال به نماز ما نبوده است ! چیز دیگری بوده ! دنبال آن علت بگردیم.
#همنشین_خدا 88 ؛ نام زیبای خدا
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلم عزیز. دعا میکنم که شما و خانواده محترمتان صحیح و سالم باشید.
میخواهم یک خاطره برایتان تعریف کنم.
روی صندلی هواپیما نشستم به نفر کناری که یک شخص تحصیل کرده و با کلاسی بود گفتم ؛ سلام. گفت: درود بر شما !
گفتم: چرا نگفتی سلام؟ گفت عربها میگویند سلام ! ما فارس هستیم، عرب که نیستیم !
چیزی نگفتم، بعد از چند دقیقه خوراکی به او تعارف کردم، گفت مرسی. گفتم: فرانسویها میگویند مرسی ! ما فارس هستیم، فرانسوی که نیستیم ! بگو سپاسگزارم ! سکوت کرد.
گفتم برادر عزیز ! جناب آقای دهخدا در فرهنگش میگوید: ما فارس ها از ۸۲۰ کلمه فرانسوی استفاده میکنیم ! مثلِ اتوبوس، آمبولانس، اورژانس، آژانس. [5]
اگر واقعاً پاسدارِ زبان فارسی هستی مجموعه این 820 کلمه را پیدا کن و واژه معادل فارسی آنها را پیدا کن و آنها را در سخن گفتن به کار ببر !
بعضیها دشمن اسلام هستند. با زبان عربی که زبان اسلام است دشمنی میکنند، دشمنی شان را آنجا نشان میدهند.
اما چون عاشقِ اروپا و غرب هستند واژههای فرانسوی و انگلیسی را با افتخار استفاده میکنند و وقتی آن کلمات را میگویند، یادشان میرود که ما فارسی هستیم !
مواظب باشیم شما از آن افراد نباشیم.
به او گفتم ؛ سلام با درود چهار تا تفاوت دارد:
یک. سلام، نام زیبای خداست. [6] و وقتی ما میگوییم « سَلامٌ عَلیکم » یاد خداوند هم میافتیم اما درود نام خداوند نیست.
دو. جوابِ سلام واجب هست اما جواب « درود » واجب نیست ! ما حتی اگر داخل نماز باشیم و با خداوند صحبت میکنیم کسی به ما سلام کند، واجب است سخن خود را با خداوند قطع کنیم و جواب سلامش را بدهیم.
اما بیرون از نماز هم اگر کسی بگوید درود بر شما، جوابش واجب نیست.
سه. سلام دعا هست. یعنی من سلامتی جسم و جان در دنیا و آخرت را از خداوند میخواهم. اما « درود » دعا نیست. ببینید !
درود باید در جایی استفاده شود که طرف مقابل ما کار خوبی انجام داده و ما میخواهیم از او قدردانی کنیم، به او آفرین بگوییم. [7]
وقتی دو مسلمان به هم میرسند هنوز طرف مقابل کاری انجام نداده استفاده از واژه درود استفاده دقیقی نیست.
چهار. واژه سلام واژهای است که همه مسلمانها هر کجای دنیا باشند این واژه را میشناسند. یعنی شعار جهانی مسلمانهاست. وقتی به آنها میگویید « سلام » منظورت را متوجه میشوند ولی وقتی به آنها میگویید « درود بر شما » نیاز به ترجمه دارد.
به او گفتم خداوند خیلی دوست دارد و اصرار دارد مسلمانها هنگامی که به هم میرسند، از واژه « سلام » استفاده کنند. دلیل من این است که خداوند روزانه پنج نماز بر همه مسلمانها واجب کرد و در انتهای نماز سه بار واژه « سلام » را قرار داده است.
« اَلسَّلامُ عَلَیْکَ اَیُّها النَّبِىُّ وَ رَحْمَةُ اللّهِ وَ بَرَکاتُهُ * اَلسَّلَامُ عَلَینَا وَ عَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِین * اَلسَّلاَمُ عَلَیکمْ وَ رَحْمَةُ اَللَّهِ وَ بَرَکاتُه »
تا مسلمانها یاد بگیرند، تمرین کنند و تکرار کنند که وقتی به هم میرسند، از این واژه استفاده کنند.
آقا امام باقر علیه السلام فرمودند: « إِنَّ اللَّهَ یحِبُّ إِفْشَاءَ السَّلَام » [8]
خدا دوست دارد واژه سلام بین مسلمانها پخش شود و استفاده شود.
ما هم طرفدار زبان فارسی هستیم و علمای ما میفرمایند: تعقیبات نماز، دعای کمیل و ادعیه مختلف را شما به هر زبانی که خواستید میتوانید، بخوانید ولازم نیست حتماً عربی باشد !
اما واژه « سلام » واژه ای است که خداوند دوست دارد همه این را استفاده کنند.
#همنشین_خدا 89 ؛ راز مدیریت آسان
یا سامِعَ الدّعا
به نام خدایی که شنونده و برآورنده دعاهاست.
سلام به شما معلم عزیز.
بیاییم با هم یک دعای زیبا بخوانیم: خدایا هر چه زودتر حکومت جهانی امام زمان عجّل الله فرجه الشریف را برقرار بگردان ؛ الهی آمین.
میخواهیم با هم صحبت کنیم درباره چهار اقدام حکومت جهانی حضرت.
« الَّذِینَ إِن مَّکنَّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّکاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنکرِ » [9] حضرت مهدی عجّل الله فرجه الشریف و یارانش پس از اینکه حکومت جهانی را به دست میگیرند نماز را اقامه میکنند، زکات میدهند، به خوبیها دعوت میکنند و از بدیها باز میدارند.
راستی چرا اولین اقدام حکومت جهانی حضرت اقامه نماز معرفی شده؟ سه پاسخ بدهم:
یک. حضرت میخواهد ریشه فحشا و فساد را بخشکاند و این با نماز اتفاق میافتد. چون « إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَی عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنکرِ » [10] من و شما هم اگر میخواهیم در خانه، کلاس و مدرسه فرزند و دانش آموز ما از گناه و آسیبهای اجتماعی دور باشد، باید تلاش کنیم تا آنها را اهل نماز کنیم.
دو. حضرت میخواهد در روی کره زمین مدیریت کند و مدیریت کردن نمازگزاران آسانتر و راحتتر است تا از مدیریت کردن بینمازها و بد نمازها.
هر چه انسانها نمازشان را بهتر بخوانند اطاعت پذیری شان از پدر، مادر، مدیر، و رهبر جامعه بالاتر میرود.
من بارها از معلم و مدیرها پرسیدم کدام یک از این دو گروه مدیریت شما را به هم میزنند؟
دانش آموزانی که اهل نماز یا دانش آموزانی که بی نمازند؟ و پاسخ شنیدم: « دانش آموزان بی نماز مدرسه »
سه. حضرت میخواهد شخصیت دینداران محکم باشد، در برابر شبهات، مشکلات و دشمنان و ستونِ شخصیت دینداران به نمازشان است چون « الصَّلَاةُ عَمُودُ الدِّین » [11] نماز ستون دین است.
من و شما هم اگر میخواهیم دانش آموزان و فرزندان ما در برابر شبهات، مشکلات، محکم و مقاوم باشند باید تلاش کنیم که آنها را اهل نماز کنیم.
و نکته پایانی اینکه اگر من و شما سرباز حضرت هستیم و منتظر واقعی حکومت جهانی هستیم باید اقداماتی که امام زمان انجام میدهد، مثل اقامه نماز در مقیاس خیلی کوچکتر در هر جایی که خداوند قدرت و توانایی به من و شما داده مثلاً مدیر خانه هستیم، مدیر کلاس هستیم، مدیر مدرسه هستیم، آن اقدامات را انجام دهیم.
تلاش کنیم که زیر دستانِ ما را اهل اقامه نماز قرار بدهیم.
#همنشین_خدا 90 ؛ سیّدِ سیّدِ سیّدها
یا سَیّدَ السّادات
به نام سرور همه سروران عالم.
سلام به شما معلم عزیز.
موضوع این گفتگوی من و شما سیّدِ سیّدِ سیّدها هست.
ما میدانید که سَرور همهی کتابها، قرآن است.
حالا سؤال این است که سَرور قرآن کدام سورهاش است؟ پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: سوره بقره. سرور سوره بقره کدام آیهاش است؟ پیامبر فرمودند « آیةُ الْکرْسِی سَیدُ سُورَةِ الْبَقَرَةِ ». [12]
میخواهم دربارهی سَیّد آیههایِ سَیّد سورههایِ سَیّدِ کتابهای عالم با هم گفتگو کنیم.
از پیامبر صلی الله علیه و آله پرسیدند: که قرآن برتر است یا تورات؟ حضرت فرمودند: در قرآن آیهای هست که از همه کتابهای پیامبران قبل از من، یعنی تورات، انجیل، زبور، بالاتر است « وَ هِی آیةُ الْکرْسیِّ ». [13]
دیدهاید زنها ویترین دارند، ظرفهای ارزشمندشان را در آنجا قرار میدهند؟ خداوند زیر عرش خود یک گنجینه دارد که ارزشمندترین داراییهایش را در آنجا قرار میدهند.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: خداوند به من احترام کرد آیت الکرسی را از ویترینش درآورد و به من هدیه کرد. « أُعْطِیتُ آیةَ الْکرْسِی مِنْ کنْزِ تَحْتِ الْعَرْشِ ». [14]
خیلی سفارش شده به تلاوت آیت الکرسی مخصوصاً بعد از نمازهای واجب که دو فایدهاش را با هم مرور میکنیم:
یک. بعد از هر نماز فرشته ای، نماز ما را به محضر خداوند بالا میبرد. آنجا یا مُهر قبولی میخورد یا برگشت میخورد.
اگر دغدغهی قبولی نماز را داریم بدانیم این آیه آن قدر برای خداوند عزیز است که امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند: اگر کسی بعد از نمازهای واجبش آیت الکرسی را بخواند خداوند نمازش را با همه نقایصی که دارد قبول میکند « تُقُبِّلَتْ صَلَاتُهُ ». [15]
دو. آیا دوست دارید خداوند از ما در برابر بلاها محافظت کند؟ اگر در تعقیباتِ نمازت آیت الکرسی را بخوانی خدایی که آسمانها و زمین را از خطرات حفظ میکند حفاظت تو را به عهده میگیرد تا نماز بعدی. « کانَ فی ذِمَّةِ اللّهِ إلَى الصَّلاةِ الاخرى ». [16]
همیشه نمازتان مقبول باشد و همیشه در حفاظت خداوند باشید.
[1] سوره صافات، آیه 6.
[2] امام صادق علیه السلام :... وَ سَمَاءُ الدُّنْیا بِمَنْ عَلَیهَا وَ مَنْ فِیهَا عِنْدَ الَّتِی فَوْقَهَا کحَلْقَةٍ فِی فَلَاةٍ قِی وَ... (الکافی، ج8، ص 154)
[3] ثُمَّ فَتَقَ مَا بَینَ السَّمَوَاتِ الْعُلَا فَمَلَأَهُنَّ أَطْوَاراً مِنْ مَلَائِکتِهِ مِنْهُمْ سُجُودٌ لَا یرْکعُونَ وَ رُکوعٌ لَا ینْتَصِبُونَ وَ صَافُّونَ لَا یتَزَایلُونَ وَ مُسَبِّحُونَ لا یسْأَمُونَ لَا یغْشَاهُمْ نَوْمُ الْعُیونِ وَ لَا سَهْوُ الْعُقُولِ وَ لَا فَتْرَةُ الْأَبْدَانِ وَ لَا غَفْلَةُ النِّسْیان. (نهج البلاغه، خطبه 1)
[4] پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله : فَلَمَّا أَرَادَ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ أَنْ یبْلُوَ الْمَلَائِکةَ أَرْسَلَ عَلَیهِمْ سَحَاباً مِنْ ظُلْمَةٍ فَکانَتِ الْمَلَائِکةُ لَا ینْظُرُ أَوَّلَهَا مِنْ آخِرِهَا وَ لَا آخِرَهَا مِنْ أَوَّلِهَا فَقَالَتِ الْمَلَائِکةُ إِلَهَنَا وَ سَیدَنَا مُنْذُ خُلِقْنَا مَا رَأَینَا مِثْلَ مَا نَحْنُ فِیهِ فَنَسْأَلُک بِحَقِّ هَذِهِ الْأَنْوَارِ إِلَّا مَا کشَفْتَ عَنَّا فَقَالَ اللَّهُ تَبَارَک وَ تَعَالَى وَ عِزَّتِی وَ جَلَالِی لَأَفْعَلَنَّ فَخَلَقَ نُورَ فَاطِمَةَ علیها السلام یوْمَئِذٍ کالْقِنْدِیلِ وَ عَلَّقَهُ فِی قُرْطِ الْعَرْشِ فَزَهَرَتِ السَّمَاوَاتُ السَّبْعُ وَ الْأَرَضُونَ السَّبْعُ وَ مِنْ أَجْلِ ذَلِک سُمِّیتْ فَاطِمَةُ الزَّهْرَاءَ علیها السلام وَ کانَتِ الْمَلَائِکةُ تُسَبِّحُ اللَّهَ وَ تُقَدِّسُهُ فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ عِزَّتِی وَ جَلَالِی لَأَجْعَلَنَّ ثَوَابَ تَسْبِیحِکمْ وَ تَقْدِیسِکمْ إِلَى یوْمِ الْقِیامَةِ لِمُحِبِّی هَذِهِ الْمَرْأَةِ وَ أَبِیهَا وَ بَعْلِهَا وَ بَنِیهَا. (إرشاد القلوب إلى الصواب، ج2، ص 403)
[5] تعداد لغات فرانسوی در زبان فارسی در لغتنامه دهخدا نزدیک به ۸۲۰، فرهنگ معین ۱۷۰۰، فرهنگ عمید ۱۶۰۰ است.
[6] هُوَ اللَّهُ الَّذِی لَا إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِک الْقُدُّوسُ السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَیمِنُ... (سوره حشر، آیه ۲۳)
[7] درود به هنگامی بیان میشود که یکی از طرفین، کاری بزرگ یا پسندیده و شایسته انجام داده باشد و طرف دیگر در مقام بزرگداشت و قدردانی و آفرینگویی به او «درود» گوید. در نتیجه، گویندهٔ درود تنها یکی از طرفین است و برخلاف سلام نیاز به جواب متقابل ندارد.
سلام را به هر کس میتوان گفت اما درود را به هر کس نمیتوان گفت و همیشه و همواره نیز به یک شخص نمیتوان گفت.
در متون ادبیات فارسی و از جمله در آثار فردوسی، نظامی گنجوی، ناصرخسرو، اسدی توسی، خاقانی، سعدی، دقیقی و کسایی مروزی، واژه درود دقیقاً معادل و هممعنای با سلام نیست، بلکه همتراز با «آفرین»، «تهنیت»، «تحیت» و «صلوات» است. (مقاله رضا مرادی غیاث آبادی با عنوان در تفاوت سلام و درود)
[8] بحار الأنوار، ج75، ص 181.
[9] سوره حج، آیه 41.
[10] سوره عنکبوت، آیه 45.
[11] امام صادق علیه السلام به نقل از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند. (المحاسن، ج1، ص 286)
[12] الْقُرْآنُ سَیدُ الْکلَامِ وَ سُورَةُ الْبَقَرَةِ سَیدُ الْقُرْآنِ وَ آیةُ الْکرْسِی سَیدُ سُورَةِ الْبَقَرَةِ فِیهَا خَمْسُونَ کلِمَةً فِی کلِّ کلِمَةٍ بَرَکةٌ. (مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج4، ص 337)
[13] وَ سُئِلَ ص الْقُرْآنُ أَفْضَلُ أَمِ التَّوْرَاةُ فَقَالَ إِنَّ فِی الْقُرْآنِ آیةً هِی أَفْضَلُ مِنْ جَمِیعِ کتُبِ اللَّهِ وَ هِی آیةُ الْکرْسِی. (مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج4، ص 334)
شبیه حدیث بالا : «لِکلِّ شَیءٍ سِنَامٌ، وَ سِنَامُ الْقُرْآنِ سُورَةُ الْبَقَرَةِ، وَ مِنْهَا آیةٌ هِی سَیدَةُ آی الْقُرْآنِ، لَا تُقْرَأُ فِی بَیتٍ فِیهِ الشَّیطَانُ إِلَّا خَرَجَ مِنْهُ، وَ هِی آیةُ الْکرْسیِّ. [ سنام : اَعلَی المَجْد] (سید رضی، المجازات النبویة، ص 371)
[14] پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله : أُعْطِیتُ آیةَ الْکرْسِی مِنْ کنْزِ تَحْتِ الْعَرْشِ وَ لَمْ یؤْتَهَا نَبِی کانَ قَبْلِی. (بحار الأنوار، ج83، ص 126)
[15] مَنْ قَرَأَ آیةَ الْکرْسِی فِی دُبُرِ کلِّ صَلَاةٍ مَکتُوبَةٍ تُقُبِّلَتْ صَلَاتُهُ وَ یکونُ فِی أَمَانِ اللَّهِ وَ بِعِصْمَةِ اللَّهِ. (بحار الأنوار، ج83، ص 34)
[16] پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله : مَن قَرَأَ آیةَ الکرسی فی دُبُرِ الصَّلاةِ المَکتوبَةِ کانَ فی ذِمَّةِ اللّهِ إلَى الصَّلاةِ الاخرى. (محمدی ری شهری، الصلاة فی الکتاب و السنة، ص 141)