فداییان امام هادی علیه السلام

#دعوت_ به_بهشت 9 ؛ شیوه نذر

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما والدین و معلمان عزیز

خداوند قاضی الحاجات یعنی بر آورنده حاجت هاست! یکی از راه‌‌های گرفتن حاجت از خداوند، نذر کردن است.

ما مسلمانان به نذر، خیلی اعتقاد داریم و خیلی از حاجت‌‌های خود را هم، با نذر می‌گیریم.

معلمی می‌گفت: به دانش آموزم گفتم: نذر کن، اگر پدرت خوب شد و از «آی سی یو»‌ ی بیمارستان آمد خانه، دیگر همه نماز هایت را بخوانی.

پدرش خوب شد و این دانش‌آموز، چند ماه است که همه‌ی نماز هایش را می‌خواند.

به ایشان گفتم: اگر سال بعد مادرش رفت «آی سی یو» و ایشان نذر کرد که اگر مادرش خوب بشود، روزه‌‌های ماه رمضانش را هم بگیرد؛ ولی مادرش مُرد، روزه که نمی‌گیرد هیچ، نماز را هم دیگر نمی‌خواند، با خدا قهر می‌کند.

گفت: مشکل کجا بوده؟ کجای این شیوه را اشتباه انجام دادم؟

گفتم: ببین! نذرکردن برای امور مستحبی خوب هست، مثلاً خدایا اگر پدرم خوب شد، نماز جعفر طیار که مستحب است می‌خوانم.

امیرالمؤمنین و حضرت زهرا علیهما السلام نذر کردند که خدایا اگر امام حسن و امام حسین که مریض هستند خوب بشوند؛ سه روز روزه‌ی مستحبی می‌گیریم.[1]

شیوه‌ی نذر می‌گوید: همان طور که سرباز برای انجام وظیفه‌اش یعنی پُست دادن، حق شرط گذاشتن با فرمانده را ندارد؛ ما هم که بندگان خدا هستیم، برای انجام وظیفه خود، یعنی نماز‌‌های پنجگانه، حق شرط گذاشتن با خدا را نداریم،

حق نداریم درباره‌ی نماز‌‌های واجب نذر کنیم؛

بله‌‌! برای نماز دیگران می‌توانیم نذر کنیم؛ که خدایا اگر همسر من اهل نماز بشود؛ یک گوسفند نذر مجلس امام حسین می‌کنم!

اگر پسرم نمازخوان بشود، این مقدار پول را داخل ضریح امام رضا علیه السلام می‌اندازم.

برای بالا بردن کیفیت نماز‌‌های خودمان هم می‌توانیم نذر کنیم!

مثلاً من نسبت به مسجد رفتن سُست هستم؛ می‌گویم: خدایا این حاجتم را بده، امروز می‌روم مسجد.

یا اهل نماز شب نیستم، می‌گویم خدایا این حاجتم را بده، امشب قبل از خواب، دو رکعت نماز شب می‌خوانم.

فقط باید دقت کنیم در نذر کردن، نذر طولانی و زیاد نکنیم؛ مثلاً نذر نکنیم که اگر این حاجتم را دادی، چهل روز پشت سر هم مسجد می‌روم!

با نذرهای طولانی، عبادت را برای خودمان تلخ نکنیم و خودمان را از مستحبات، زده نکنیم.

می گویند: سنگ بزرگ، نشانه نزدن است!

نذرهای کمی انجام بدهیم، ولی پشت سر هم!

#دعوت_ به_بهشت 10 ؛ شیوه الگویی 1

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما والدین و معلمان عزیز

درباره شیوه‌‌های دعوت به نماز گفتگو می‌کردیم.

امروز درباره یک شیوه‌ای صحبت می‌کنیم که اجرای همه‌ی شیوه‌‌های دعوت به نماز بدون اجرای این شیوه، مثل کوبیدن آب در هاونگ است و اگر همه‌ی شیوه‌ها را در یک کفه‌ی ترازو قرار بدهیم و این شیوه را در کفه‌ی دیگر قرار بدهیم؛ این شیوه سنگین‌‌تر است.

قرآن درباره شیوه‌ی الگویی می‌فرماید: « لَقَدْ كانَ لَكُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَة » [2]

ما برای این که شما خوب بشوید؛ یک الگویِ خوب برای شما قرار دادیم به نام پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله .

این شیوه می‌گوید؛ باید عوض شد تا عوض کرد!

امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند: هر کسی می‌خواهد دیگران را تغییر بدهد؛ این تغییر را باید از خودش شروع بکند و باید قبل از اینکه، گفتارش به خوبی دعوت می‌کند، رفتارش به آن خوبی دعوت کرده باشد. [3]

روانشناسان می‌گویند: 25 درصد آموزش و انگیزه سازی دانش‌آموزان و فرزندان، با شنیدن، بوییدن، چشیدن و لمس کردن اتفاق می‌افتد و 75 درصد آموزش و انگیزه سازی با دیدن، اتفاق می‌افتد.

یعنی دانش‌آموز و فرزند من، بیش از آن که به گفتار من توجه بکند، به رفتار من توجه می‌کند.

این شیوه می‌گوید: در گامِ اول به فکر نماز خودت باش تا کیفیت آن بالاتر برود!

معلمی می‌گفت: مدرسه‌ای تدریس می‌کردم که نمازخانه نداشت.

زنگ تفریح وضو می‌گرفتم تا صدای اذان می‌آمد، داخل کلاس، سجاده می‌انداختم و به دانش‌آموزان می‌گفتم: چهار دقیقه استراحت بین درس داریم؛ بدون اذان و اقامه و تعقیبات، نماز ظهرم را می‌خواندم، و بعد کلاس را ادامه می‌دادم.

بعد از چند هفته دانش‌آموزان گفتند: آیا می‌شود ما هم نماز بخوانیم؟ یک موکت از مدرسه آوردیم، یک مُهر هم از خانه آوردند، و نماز جماعت برپا شد.

بعد از چندین سال، چند نفر از دانش آموزانم را که در خیابان می‌دیدم، می‌گفتند: آن رفتار شما را هرگز فراموش نکردیم و هنوز هم، اهل نماز اول وقت هستیم؛ یعنی چهار دقیقه نماز این معلم از گوش دادن چهار ساعت سخنرانی و مطالعه چهار کتاب نماز، اثرگذارتر بوده است.

نوه‌ها به مادر بزرگِ خوش اخلاق شان می‌گویند که خواهش می‌کنیم بیا یک هفته با هم برویم شمال برای تفریح.

ایشان می‌گوید: من پیر شدم و از تفریحم گذشته شما بروید. آنها اصرار می‌کنند، او می‌گوید به شرط این که نمازهای اول وقت من، در مسافر خراب نشود... آنها هم با این شرط موافقت می‌کنند.

با این اقدامی که این مادربزرگ برای نمازِ خودش، انجام داد، کلّ سفر را مدیریت کرد؛ اگر می‌خواستند حرکت کنند و به شهر بعدی برسند، می‌دیدند نماز اول وقت خراب می‌شود، در همین شهری که بودند نماز را می‌خواندند و بعد حرکت می‌کردند.

پدری می‌گوید: فرزندانم به من گفتند: بیا برویم برای عید لباس بخریم! گفتم نزدیک اذان هست؛ به این شرط می‌آیم که هر کجا به نماز رسیدیم، نماز را در اولین مسجد بخوانیم، همسر و فرزند من قبول کردند و با این شرطی که برای نماز خودم گذاشتم، آن‌ها هم نمازشان اول وقت شد!

#دعوت_ به_بهشت 11 ؛ شیوه الگویی 2

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما والدین و معلمان عزیز

درباره شیوه دعوت نماز دانش‌آموزان گفتگو می‌کردیم.

اگر از شما پرسیدند مهم‌‌ترین، ماندگارترین، اثرگذارترین و آسان‌‌ترین شیوه‌ی دعوت به نماز چیست؟

با صدای بلند بگویید «شیوه‌ی الگویی»

این شیوه می‌گوید: دانش‌آموز و فرزند من، باید نماز من را ببیند، ببیند، ببیند! یعنی باید عبادت در حضور او باشد.

فرزندی می‌گفت: چند سال است که وضوی مادرم را ندیدم، چون داخل سرویس بهداشتی که می‌رود؛ همان جا وضو می‌گیرد، بعد در را باز می‌کند و می‌آید در سجاده‌اش به نماز می‌ایستد.

باید وضو در آشپزخانه یا در حیاط باشد؛ یعنی جایی که فرزند من موقعِ نوشتنِ مشق یا موقع بازی کردن، وضوی من را ببیند.

این شیوه می‌گوید: معلم‌ها باید در وضوخانه‌ی دانش‌آموزان، وضو بگیرند نه در سرویس بهداشتی ویژه‌ی معلمان!

آقا امام حسن علیه السلام، نماز مادرش را می‌دید و می‌دید که آن‌قدر مادرش به نماز ایستاده که پاهایش ورم کرده است.[4]

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: همان طور که می‌بینید من نماز می‌خوانم نماز بخوانید.[5]

قرآن یاران پیامبر را این‌گونه توصیف می‌کند؛ که دیگران رکوع و سجده‌ی آن‌ها را می‌بینند. «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَینَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا»[6]

معلم عزیز! شما نماز را در نمازخانه، در حضور دانش‌آموز، می‌خوانید یا در خانه؟

پدر و مادرها، همیشه نماز را در حضور فرزندان بخوانند نه در یک اتاقی که آن‌ها نمی‌بینند، مخصوصاً در مهمانی‌ها،

تا اولاً با این رفتار نمازی، فرزندمان را به نماز دعوت کرده باشیم.

و ثانیاً اعلام کرده باشیم که من به این نماز افتخار می‌کنم، خجالت نمی‌کشم از این که در حضور دیگران، نماز بخوانم تا فرزندِ من هم از نمازخواندن خجالت نکشد.

و ثالثاً مقابله رفتاری کرده باشیم با کسانی که نماز را تمسخر می‌کنند و نماز خوان‌ها را تحقیر می‌کنند.

سفارش شده؛ نمازهای مستحبی را در خانه بخوانید [7] و چنین نمازی ثواب بیشتری دارد از نماز مستحبی در مسجد.[8]

شاید علتش این است که فرزند من، نماز مستحبی من را در خانه ببیند.

مواظب باشیم، شیطان با فریب این که نماز در حضور دیگران ریا است؛ مانعِ نماز ما در حضور دیگران بخصوص فرزندان و دانش‌آموزان نشود!

#دعوت_ به_بهشت 12 ؛ شیوه الگویی 3

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما والدین و معلمان عزیز

درباره شیوه الگویی در دعوت فرزندان به نماز صحبت می‌کردیم.

به یک عزیزی گفتم: خیلی زیبا با وقا و شمرده نماز می‌خواندی! ذکر رکوع و سجده‌ات را سه بار می‌گفتی از این رفتارت خوشم آمد!

گفت: این نماز نبود که من خواندم! نماز را پدر من می‌خواند که ذکرهایش را هفت بار می‌گفت.

پدر هفت بار، ذکر رکوع را می‌گفت پسرش سه بار و احتمالاً نوه‌اش یک بار ذکر رکوع بگوید.

شیوه الگویی می‌گوید: معمولاً دانش‌آموز و فرزند ما، در معنویات، یک قدم از ما عقب‌‌تر هستند.

پدر نماز می‌خواند در مسجد، پسر نماز می‌خواند در خانه.

مادر نماز می‌خواند اول وقت، دختر نماز می‌خواند در آخر وقت.

این شیوه به ما می‌گوید: سعی کن نمره نمازت ۲۰ باشد تا نماز دانش آموزت 15 شود.

آداب و مستحبات نماز را رعایت کن تا دانش‌آموز واجبات نماز را رعایت کند.

می‌خواهم چند توصیه داشته باشم برای این که نمازمان، زیبا و باشکوه بشود و به نمره ۲۰ نزدیک بشود:

یک. از مُهر چرک، کثیف و شکسته استفاده نکنیم، مُهر بزرگ، تمیز و تُربت اباعبدالله الحُسین را استفاده بکنیم.[9]

دو. عطر بزنیم یا حداقل گلاب استفاده بکنیم برای نمازمان، ثواب نمازِ ما، هفتاد برابر می‌شود.[10]

سه. انگشترِ عقیق بخریم و برای نماز استفاده کنیم؛ هم آقایون هم خانم ها. [11]

چهار. همان طور که برای غذا خوردن سفره می‌اندازیم، برای نماز که غذای روح است، سجاده بیندازیم، نمازِ با سجاده با ارزش‌‌تر است.[12]

پنج. آقایان عزیز! با زیر پیراهنی رکابی و شلوارک، نماز نخوانید، مناسب نیست. لباسی داشته باشید که با شکوه باشد.

شش. خانم‌ها محترم! نماز خواندن با مانتو صحیح است، اما با شکوه نیست. چادرِ مخصوص نماز داشته باشید.

هفت. قبلِ نماز اذان بگوییم، بعد از نماز تعقیبات داشته باشیم.

هشت. اهلِ نماز مستحبی باشیم، حداقل قبل از خواب، دو رکعت نمازِ شب بخوانیم و فرزند ما نمازِ مستحبی خواندن ما را هم ببیند.

نُه. کلیپِ زیبا خوانی نماز استاد طباطبائی یا استاد موسوی بَلدَه را از اینترنت، دانلود بکنید و شونصد بار گوش کنید! ـ یعنی خیلی زیاد گوش کنید! ـ تا نماز ما با زیباییِ تمام خوانده بشود.

طوری نماز بخوانیم که حسرت انگیز باشد برای بی‌نمازها و لذت بخش و رغبت انگیز باشد برای با نمازها!

#دعوت_ به_بهشت 13 ؛ شیوه الگویی 4

بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم

سلام به شما والدین و معلمان عزیز

خدمت شما عرض کردیم که اثرگذارترین شیوه در دعوت به نماز شیوه الگویی است.

چهار عامل، اثرگذاری شیوه الگویی را بالا و بالاتر می‌برد.

یک. الگو، محبوب و دوست داشتنی باشد، که در شیوه‌ی اخلاق - ان‌شاءالله بعداً - توضیح می‌دهم.

دو. الگو جامع باشد، یعنی پدر و مادر و معلم، به مجموعه‌ی واجبات دین حسّاس باشند و عمل کنند، نه فقط به نماز.

خانم معلمی که صورتش آرایش کرده بود و موی سرش، هم بیرون بود؛ به بنده می‌گفت: حاج آقا، هر چقدر سفارش نماز می‌کنیم، دانش‌آموزان گوش نمی‌کنند!

خُب دانش‌آموز می‌گوید: حجاب کامل، دستور خداوند است، تو رعایت نمی‌کنی؛ نماز هم دستور خداوند است که من نمی‌خوانم؛ پس من و تو مثلِ هم هستیم.

فرزندی که می‌بیند پدرش در ماهواره، هر چیزی را می‌بیند و مادرش، اهل رقص و موسیقی‌‌های مبتذل است؛ خُب، این پدر و مادر، نمی‌توانند الگوی خوبی در عبادت و معنویت باشند...

پدر و مادری که اهل غیبت هستند، اهل تحقیر و توهین هستند، به فرزندش می‌گوید: بی‌شعور، نفهم! این‌ها هرگز نمی‌توانند الگو‌‌های خوبی در دعوت فرزند به نماز باشند؛

چون این دستورات خداوند هم، جزئی از دین هستند و وقتی فرزند ما می‌بیند، نسبت به برخی دستورات دینی حساسیت نداریم؛ او هم نسبت به نماز، حساسیتش را از دست می‌دهد.

سه. رفتار الگوها همیشگی باشد، نه فصلی و موقت...

بعضی‌ها ماه رمضان، نمازشان اول وقت است؛ ماه‌‌های دیگر نه!

نماز مغرب و عشا و ظهر و عصر را می‌خوانند؛ نماز صبحشان قضا می‌شود!

برخی والدین وقتی کار ندارند، نمازشان اول وقت است؛ در مهمانی و عروسی‌ها، نماز می‌رود آخر وقت، یا قضا می‌شود!

پیام این رفتار، این است که: «نماز کشک است! نماز مهم نیست»

در حالی که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله حتی اگر مهمان هم داشتند، ضمن احترام به مهمان، نماز اول وقتشان را ترک نمی‌کردند!

در سیره‌ی ایشان آمده که هنگام نماز اول وقت، آن قدر گفتگوی اول وقت با خدا برایشان مهم بود گویا هیچ دوست صمیمی را نمی‌شناختند. [13]

چهار. هماهنگی الگوها : پدر و مادر، مثل دو بال کبوترند که باید مثل هم، حرکت کنند.

وقتی مادری نماز می‌خواند، پدر نه!

یا مادری نمازش آخر وقت است، پدر اول وقت!

این اثرگذاری الگوها را پایین می‌آورد.

معلمی، در کلاس خود حدیثِ نماز می‌خواند و در نماز جماعت مدرسه شرکت می‌کند،

معلم دیگر ـ با شبهه ـ زیر آب نماز را می‌زند! که «دلت پاک باشد، نماز هم نخواندی، نخواندی!»

در این موارد، دانش‌آموز، سر در گُم می‌شود که کدام، الگو را انتخاب بکند!

گاهی اوقات، رفتارش می‌شود منافقانه! جلوی هر الگو، رفتارِ مورد موردپسند همان الگو را انجام می‌دهد!

یا به علتِ راحت طلبی، می‌رود سراغ الگویی که سست نماز یا بی‌نماز است و مانند او رفتار می‌کند.

در جلسات ماهانه آموزشی مدرسه که معلمانِ عزیز حاضر می‌شوند، ‌حتماً ‌حتماً مدیر و معاون پرورشی، تأکید کنند که نماز، مهمترین اصلِ تربیت دانش‌آموز است! و ما معلمان همان طور که برای آموزش دانش‌آموزان خود، باید وقت بگذاریم، برای پرورش او هم باید وقت بگذاریم!

و در پرورش، بالاتر و واجب‌‌تر از نماز، هرگز نداریم!

[1] عَنِ الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِیهِ علیهما السلام فِی قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ یوفُونَ بِالنَّذْرِ قَالا مَرِضَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَینُ علیهما السلام وَ هُمَا صَبِیانِ صَغِیرَانِ فَعَادَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله وَ مَعَهُ رَجُلَانِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا یا أَبَا الْحَسَنِ لَوْ نَذَرْتَ فِی ابْنَیكَ نَذْراً إِنِ اللَّهُ عَافَاهُمَا فَقَالَ أَصُومُ ثَلَاثَةَ أَیامٍ شُكْراً لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ كَذَلِكَ قَالَتْ فَاطِمَةُ علیها السلام وَ قَالَ الصَّبِیانِ وَ نَحْنُ أَیضاً نَصُومُ ثَلَاثَةَ أَیامٍ وَ كَذَلِكَ قَالَتْ جَارِیتُهُمْ فِضَّةُ فَأَلْبَسَهُمَا اللَّهُ عَافِیتَهُ. (بحار الأنوار، ج‏35، ص: 237)

[2] سوره احزاب : آیه 21 و شبیه آن در سوره ممتحنه، آیه 6.

[3] مَنْ نَصَبَ نَفْسَهُ لِلنَّاسِ إِمَاماً فَلْیبْدَأْ بِتَعْلِیمِ نَفْسِهِ قَبْلَ تَعْلِیمِ غَیرِهِ وَ لْیكُنْ‏ تَأْدِیبُهُ‏ بِسِیرَتِهِ‏ قَبْلَ تَأْدِیبِهِ بِلِسَانِهِ وَ مُعَلِّمُ نَفْسِهِ وَ مُؤَدِّبُهَا أَحَقُّ بِالْإِجْلَالِ مِنْ مُعَلِّمِ النَّاسِ وَ مُؤَدِّبِهِمْ‏. (نهج البلاغه، حکمت 73)

[4] ما كانَ‏ فی‏ هذِهِ‏ الامَّةِ أعبَدُ مِن‏ فاطِمَةَ، كانَت تَقومُ حَتّى‏ تَوَرَّمَت قَدَماها. (بحارالانوار، ج 43، ص: 84)

در بین امّت اسلام، هیچ كس عابدتر از فاطمه نبود، او آنقدر براى راز و نیاز و نماز خواندن بر روى پاهایش مى‏ایستاد كه پاهایش ورم كرده تاول مى‏زد.

[5] صَلّوا كَما رَأَیتُمونی اصَلّی. (محمدی ری شهری، تحكیم خانواده از نگاه قرآن و حدیث، ص256)

[6] سوره فتح : آیه 29.

[7] امام صادق علیه السلام : اتَّخِذْ مَسْجِداً فِی بَیتِك‏. (وسائل الشیعه، ج 5، ص: 297)

[8] پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله: فَعَلَیكُمْ بِالصَّلَاةِ فِی‏ بُیوتِكُمْ، فَإِنَّ خَیرَ صَلَاةِ الْمَرْءِ فِی بَیتِهِ إِلَّا الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ. (بحار الأنوار، ج‏31، ص: 10)

[9] فِی الْإِرْشَادِ قَالَ: كَانَ الصَّادِقُ علیه السلام لَا یسْجُدُ إِلَّا عَلَى‏ تُرْبَةِ الْحُسَینِ . (وسائل الشیعة، ج‏5، 366)

[10] امام صادق علیه السلام : صَلاةُ مُتَطَیبٍ أفضَلُ مِن سَبعینَ صَلاةً بِغَیرِ طیب‏. (وسائل الشیعة، ج‏ 3، 315)

[11] امام على علیه السلام: پیامبر خدا صلى الله علیه و آله بر ما وارد شد و انگشترى با نگینى از عقیق یمانى در دست داشت. با ما نماز خواند و هنگامى كه نمازش را به پایان برد، آن را به من داد و فرمود: «اى على! آن را در دست راستت كن و با آن نماز بخوان. آیا نمى‏دانى كه نماز با عقیق برابرِ هفتاد نماز است؟».

خَرَجَ عَلَینا رَسولُ اللَّهِ صلى الله علیه و آله وفی یدِهِ خاتَمٌ فُصُّهُ جَزعٌ یمانی، فَصَلّى‏ بِنا، فَلَمّا قَضى‏ صَلاتَهُ دَفَعَهُ إلَی وقالَ: یا عَلی تَخَتَّم بِهِ فی یمینِكَ وصَلِّ فیهِ، أوَما عَلِمتَ أنَّ الصَّلاةَ فِی الجَزعِ سَبعونَ صَلاةً؟! (بحار الأنوار: ج 83 ص: 188)

[12] امام کاظم علیه السلام: لَا یخْلُو الْمُؤْمِنُ مِنْ خَمْسَةٍ سِوَاكٍ وَ مُشْطٍ وَ سَجَّادَةٍ وَ سُبْحَةٍ فِیهَا أَرْبَعٌ وَ ثَلَاثُونَ حَبَّةً وَ خَاتَمِ عَقِیقٍ. (وسائل الشیعة، ج 6، 456)

[13] الإمام علی علیه السلام: كانَ رَسولُ اللَّهِ صلى الله علیه و آله لا یؤثِرُ عَلَى الصَّلاةِ عَشاءً ولا غَیرَهُ، وكانَ إذا دَخَلَ وَقتُها كَأَنَّهُ لا یعرِفُ أهلًا ولا حَمیماً. (بحار الأنوا، ج 83، ص: 66)