سخنرانی کوتاه نماز
#همنشین_خدا 80 ؛ نمره صفر، نمره صد
یا مُنَوّرَ القُلوب
سلام به شما معلم عزیز. دعا میکنم قلب من شما روشن به نورِ الله باشد. میخواهم برای شما یک آمار را بیان کنم.
در دو تا از زندانهای کشور یک برگهی بدون نام دادند به مجرمین، که سه سؤال تستی را جواب بدهند که گزینه ای که درباره شما درست است علامت بزنید.
یک. نماز میخوانم، نماز نمیخوانم.
دو. اگر نماز میخوانی از کسانی هستی که همیشه نماز میخوانی یا بعضی از وقتها.
مثلاً ماه رمضان نماز میخوانی، پدرت بمیرد هم یک هفته نماز میخوانی، پشت در اتاقِ عمل باشی نماز میخوانی و در بقیه زندگی نماز نمیخوانی.
سه. ما کاری نداریم شما نماز میخوانی یا نمیخوانی، آن روز که آن گناه را کردی نماز خوانده بودی با نه؟ بله، خیر.
ساعت یازده صبح چاقو کشیدی، تو را گرفتند و آوردند زندان، ساعت شش صبح آن روز نماز صبح خوانده بودی؟
ساعت یازده شب در مجلس فحشا تو را گرفتند، ساعت ششِ غروب، نماز مغرب را خوانده بودی؟
جالب است که آمار دو زندان مثل هم بود ؛ ۹۰ درصد زندانیان گفتند یا ما اصلاً نماز نمیخوانیم یا آن روز را نماز نخوانده بودیم.
جالبتر این است که نتیجه این آمار در آیات قرآن آمده بود « إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَ الْمُنکرِ » [1] به درستی که نماز، نماز خوب، انسانها را از گناهان و زشتیها دور میکند.
طبق این آمار من میخواهم دو نکته را خدمتتان عرض کنم:
یک. ما نمیگوییم نمازخوانها گناه نمیکنند، میگوییم احتمال اینکه شراب فروش، مواد فروش، کلاهبردار، بیعفت بشوند ۱۰ درصد است، بی نمازها ۹۰ درصد است. انسان اگر خودش و خانوادهاش اهل نماز باشند، احتمال اینکه به دامِ گناه بیفتد کمتر است.
دو. نمره نماز انسان ها بین صفر تا صد است.
بر فرض که آن ده درصدی که گفتند ما نماز خوانده بودیم راست گفته باشند، نمره نماز آنها چند بوده است؟
* اولِ وقت خواندن، یا آخر وقت؟
* به فرادا خواندن یا به جماعت؟
* با طمأنینه و آرامش خواندن یا سریع و نوک کلاغی؟ مثلاً در رکوع و سجده « سُبْحانَ اللَّه سُبحانَ اللهِ سُبْحانَ اللَّه » میگفتند یا « سُبْ، سُبْ، سُبْ »؟ !
* چقدر از واجبات نمازشان را رعایت کردند؟
* نمازشان چقدر مغز داشته؟ ـ مغز نماز یاد خداوند است ـ چقدر در نماز به فکر خداوند بودند؟
طبق آیه « إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَ الْمُنکرِ » هر چه نماز ما بهتر و کاملتر باشد اثراتش بیشتر است.
به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله خبر دادند فلان جوانی که در نماز جماعت شما شرکت میکند، فلان گناه زشت را انجام میدهد ! حضرت فرمودند: اگر نمازش را ادامه بدهد، روزی میرسد که از آن گناهش دست برمی دارد. « إِنَّ صَلَاتَهُ تَنْهَاهُ یوْماً مَا » یعنی نمازش قوی میشود و در مقابل آن گناهش میایستد. مردم متوجه شدند بعد از مدتی که او نمازش را ادامه داد دست از آن گناه کشید. [2]
پس، هر چه نمره نماز ما به نمره صد نزدیکتر باشد، هر چه زیباتر و بهتر نماز بخوانیم از گناهان دورتر میشویم و زندانها خلوتتر میشود.
#همنشین_خدا 81 ؛ هم حاضر، هم ناظر
یا حاضِرُ یا ناظِر
به نام خدایی که همیشه کنارم است و من را نگاه میکند.
سلام به شما معلم عزیز
همه ما قبول داریم که نماز انسان را از گناهان کوچک و بزرگ، گناهان آشکار و پنهان دور میکند. « إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنکرِ » [3]
حال سؤال این است چگونه و با چه روش؟
ببینید ! راننده در حضور پلیس حیا میکند خلاف کند. سبقتِ بیجا بگیرد، سرعت زیاد برود، کمربند ایمنی را نبندد، چون پلیس هم شاهد است هم حاکم ؛ حکم مینویسد این مقدار جریمه شود یا ماشینش را توقیف میکند.
نماز هم به من و شما مُدام تلقین میکند، یادآوری میکند، که تو در محضر خدایی، خداوند دارد تو را نگاه میکند آن خدایی که شاهد امروز است در دنیا، حاکم فرداست در قیامت. پس حیا کن و آن گناه را رها کن !
خدا به من و شما اجازه داده در مسجد و خانه و مغازه، در شهر یا در روستا، در خشکی یا در دریا نماز بخوانیم. در زمانها و مکانهای مختلف و پیام این دستور خداوند این است که منِ خداوند، در همه این جاها حضور دارم. « وَ هُوَ مَعَکمْ أَینَ مَا کنتُمْ » [4] « فَأَینَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ » [5]
به ما سفارش شده نمازتان با حضور قلب باشد یعنی ؛ احساسِ حضور در محضر پروردگار را داشته باشید. بدانید دقیقاً روبروی خداوند هستید بدون هیچ واسطهای داری با خودِ خودِ خداوند صحبت میکنید. « أَنَّک فِیهَا قَائِمٌ بَینَ یدَی اللَّهِ » [6]
آیا توجه داری که خداوند دارد تو را در نماز نگاه میکند « أَلَمْ یعْلَم بِأَنَّ اللَّهَ یرَى » [7]
ما در نماز بیواسطه از خودِ خداوند درخواست میکنیم « رَبَّنَا آتِنَا فِی الدُّنْیا حَسَنَةً » خدایا خوبیهای دنیا را به ما بده ! به فرشتگان نمیگوییم که آنها حاجت ما را از خداوند بخواهند.
نمیگوییم « اِیّاهُ نَعْبُد » کسی را که غایب است عبادت میکنیم، میگوییم « اِیّاکَ نَعْبُد » تو را که الان حاضر میبینیم میدانیم، عبادت میکنیم.
* بله ! دانش آموز اگر خداوند را حاضر بداند پشت سر معلم شِکلَک در نمیآورد.
* معلم اگر خداوند را حاضر بداند دانش آموزش را تحقیر نمیکند، توهین نمیکند.
* فروشنده جنس تقلبی را به نام جنس اصلی نمیفروشد. برای فروش بیشتر، سود بیشتر، دروغ نمیگوید.
* مرد به صورتِ زنش سیلی نمیزند.
* زن بدون اجازه شوهرش از جیب او پولی را برنمیدارد.
بله ! دنیایی که انسان خداوند را حاضر بداند، دنیای بدون فریب و نیرنگ است. دنیایی زیبا و قشنگ !
#همنشین_خدا 82 ؛ زنگ انشاء، زنگ حساب
یا مَنْ فِى الْجَنَّةِ ثَوابُهُ، یا مَنْ فِى النَّارِ عِقابُهُ
به نام خدایی که خوبها را ثواب میدهد بدها را عذاب میدهد.
سلام به شما معلم عزیز.
میخواهم با یکدیگر به یک پرسش پاسخ بدهیم
ما قبول داریم که « إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنکرِ » [8] نماز انسان را از گناهان کوچک و بزرگ، آشکار و پنهان، دور میکند. اما چگونه و با چه روش؟
ببینید ! اگر یک جوانی همه جور گناهی برایش فراهم باشد ؛ ولی مطمئن باشد تا هفت ساعت دیگر از دنیا میرود، آیا شراب میخورد؟ دزدی میکند؟ فیلمِ مستهجن میبیند؟ ارثِ خواهر و برادرش را بالا میکشد؟ با نامحرم شوخی میکند؟
نه ! میگوید: این چند ساعت آخر عمر ارزشش را ندارد. اگر همسرش، همسایهاش، همکارش، به او ظلم شخصی کند، قهر میکند؟ فحش میدهد؟ دعوا میکند؟ با خود میگوید: نه ! این چند ساعت آخر عُمر ارزش دعوا ندارد، بگذار یک خاطره خوشی از ما در ذهن آنها بماند.
ببینید ! نماز ا که میخواهیم شروع کنیم ؛ به ما گفتهاند: قبل از هر نماز به خودت یادآوری کن، این نماز خداحافظی است ! تا چند ساعت دیگر وارد برزخ میشوی « صَلِّ صَلَاةَ مُوَدِّعٍ ». [9]
به ما گفتند: یادت باشد روز قیامت خوبها صورتشان سفید است و بدها سیاه. وقتی میخواهی وضو بگیری و صورتت را بشویی، امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند ؛ دعا کن، خدایا ! صورتم را سفید قرار بده در روزی که برخی صورتها سیاه است. « اَللَّهُمَّ بَیضْ وَجْهِی یوْمَ تَسْوَدُّ فِیهِ الْوُجُوه »
یادت نرود، که بهشتیها نامه اعمالشان را با دستِ راست میگیرند، جهنمیها با دست چپ. وقتی دست راستت را میشویی، این دعا را بخوان ! خدایا ! نامه عملم را به دست چپم نده. « اَللَّهُمَّ أَعْطِنِی کتَابِی بِیمِینِی »
فراموش نکن که بدها، در روی پلِ صراط، پایشان لرزان است. وقتی مسح پا میکشی، بگو: خدایا پایم را بر روی پل صراط ثابت قدم قرار بده. « اَللَّهُمَّ ثَبِّتْنِی عَلَى الصِّرَاطِ یوْمَ تَزِلُّ فِیهِ الْأَقْدَام »
یعنی وقتی وضو میگیری گویا در آخرت سیر کردهای و یاد آخرت در تو زنده شده است.
در هر نماز دو بار بگو « مالِکِ یَوْمِ الدّین » ؛ یعنی در زنگ دنیا انشاء داری ! هر چه خواستی بگو، هر کاری خواستی بکن. زنگِ آخرت زنگ حساب است، یاد روزی باش که خوبیها بی پاداش نمیماند حتی یک ذرهاش و بدیها بی پاسخ نمیماند، حتی یک ذرهاش. « فَمَنْ یعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَیراً یرَهُ. وَ مَنْ یعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا یرَهُ » [10]
ببینید گناه و یاد آخرت مثل دو کفه ترازو میمانند. امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند: « مَنْ أَکثَرَ مِنْ ذِکرِ الْآخِرَةِ قَلَّتْ مَعْصِیتُه » [11] هر چه کفّه یاد آخرت سنگینتر باشد کفه گناهان سبکتر میشود و بار گناهان ما کمتر میشود.
پس نماز، با یادآوری مُدام آخرت، قیامت، قبر، بهشت و جهنم انسانها را از چاهِ گناه دور میکند.
[1] سوره عنکبوت، آیه 45.
[2] اَنَّ فَتًى مِنَ الْأَنْصَارِ کانَ یصَلِّی الصَّلَاةَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله وَ یرْتَکبُ الْفَوَاحِشَ فَوُصِفَ ذَلِک لِرَسُولِ اللَّهِ فَقَالَ إِنَّ صَلَاتَهُ تَنْهَاهُ یوْماً مَا فَلَمْ یلْبَثْ أَنْ تَابَ. (بحار الأنوار، ج79، ص 198)
[3] سوره عنکبوت، آیه 45.
[4] سوره حدید، آیه 4.
[5] سوره بقره، آیه 115.
[6] حَقُّ الصَّلَاةِ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّهَا وِفَادَةٌ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أَنَّک فِیهَا قَائِمٌ بَینَ یدَی اللَّهِ. (وسائل الشیعة، ج15، ص 173)
[7] سوره علق، آیه 14.
[8] سوره عنکبوت، آیه 45.
[9] ِ عَنْ عَلِی علیه السلام قَالَ : جَاءَ خَالِدٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله فَقَالَ یا رَسُولَ اللَّهِ أَوْصِنِی وَ أَقِلَّهُ لَعَلِّی أَحْفَظُ فَقَالَ أُوصِیک بِخَمْسٍ بِالْیأْسِ مِمَّا فِی أَیدِی النَّاسِ فَإِنَّهُ الْغِنَى الْحَاضِرُ وَ إِیاک وَ الطَّمَعَ فَإِنَّهُ الْفَقْرُ الْحَاضِرُ وَ صَلِّ صَلَاةَ مُوَدِّعٍ وَ إِیاک وَ مَا تَعْتَذِرُ مِنْهُ وَ أَحِبَّ لِأَخِیک مَا تُحِبُّ لِنَفْسِک. (وسائل الشیعة، ج16، ص 26)
[10] سوره زلزال، آیه 7 و 8.
[11] تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص 146.