سخنرانی کوتاه نماز
#همنشین_خدا 65 ؛ تفاوت با ادب و بی ادب
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلم عزیز ! شما که دوست دارید دین را بفهمی و بفهانی.
یک سؤال ! آیا ما اجازه داریم فلسفه احکام را بپرسیم یا نه؟ آیا پرسیدن فلسفهی نماز، وضو، غسل و... توهین به خداست؟ بیادبی محضر خداوند محسوب میشود؟
جواب: خداوند موافق فهمیدن است. بارها در قرآن وقتی احکام را بیان میکند که مثلاً روزه بگیرید، شراب نخورید، دلیلش را هم بیان میکند.
بارها به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله میفرماید: « یَسْئَلُونَکَ » [1] این سؤال را از تو پرسیدند. بعد نمیفرماید ؛ چرا پرسیدند !
میفرماید: پاسخ، این است. تازه، تشویق میکند به پرسیدن ! میفرماید: « فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّکرِ إِن کنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ » [2] سؤالاتی را که پاسخش را نمیدانید، مثل فلسفه احکام، از متخصصش بپرسید.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: « اَلْعِلْمُ خَزَائِنُ » علم مثل یک گنجینهای پر از جواهرات است، کلیدش پرسیدن است. فرمودند: سؤال بپرسید تا رحمت خداوند بر شما نازل شود. [3]
شیخ صدوق فلسفه و دلیل احکام را از آیات و روایات جمع آوری کرده که دو جلد کتاب قطور شده به نام علل الشرایع. این کتاب ترجمه فارسی هم دارد اگر دوست دارید فلسفه احکام را بدانید این کتاب را بخوانید.
آدمها دو گروه هستند:
گروه اول میگویند: خدایا ما نماز میخوانیم، حجاب را هم رعایت میکنیم مثل بقیه دستوراتت. اگر میشود فلسفهاش را برای ما بیان کن این ها آدمهای مؤدبی هستند.
گروه دوم میگویند: خدایا تا فلسفه نماز و حجاب را نگویی نه نماز میخوانیم، نه حجاب را رعایت میکنیم ! اول بگو بعد ما انجام میدهیم.
حرف اینها مثل حرف بیمار بیسوادی میماند که به پزشک فوق تخصص بگوید ؛ تا دلیل دستوراتت را برایم توضیح ندهی و من نفهمم انجام نمیدهم. مفهوم حرف اینها این است که خدایا ما به تو سوءظن داریم و اعتماد نداریم. ممکن است دستوری بدهی که به ضرر ما تمام شود. سخن این آدمها از روی توهین و بیادبی به محضر خداوند است.
ما احکام را انجام بدهیم و در کنارش دنبال فهمیدن فلسفه آنها باشیم.
#همنشین_خدا 66 ؛ فلسفه عبادت
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلم عزیز شما که دوست دارید دین را خوب یاد بگیرید و خوب یاد بدهید. میخواهیم با هم درباره فلسفه عبادت و نماز سه نکته را دوره کنیم:
یک. یک پزشک فوق تخصص میتواند درباره دلیل دارویی که نوشته برای یک نوزاد دو ماهه توضیح بدهد؟ خیر، حالا مشکل از فرستنده است یا گیرنده؟ بله مشکل از پزشک نیست بلکه از نوزاد است.
آن پزشک خداست و آن نوزاد من و شما هستیم. علت اینکه فلسفه بعضی از این احکام را بیان نکرده است این است که ما قدرت فهم و درکش را نداریم.
دو. بهرهمندی از فواید دارو نیاز به علم و آگاهی ندارد، هر چند دانستن آن مفید است.
خوشبختانه نماز و عبادت هم مثل دارو میماند حتی اگر فلسفه تک تک عبادات، جزئیات نماز را هم ندانیم ولی آن را خوب انجام بدهیم از فوایدش بهرهمند میشویم. مثل آرامش، مثل دور شدن شیطان، مثل بالا رفتن قدرتِ تحمل ما و خیلی فایدههای دیگر.
سه. خداوند مخصوصاً بعضی فلسفه عبادات و احکام را بیان نمیکند برای امتحانِ ما.
آقا امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند « یَبْتَلِی خَلْقَهُ بِبَعْضِ مَا یجْهَلُونَ أَصْلَهُ » [4] خداوند گاهی اوقات دستور میدهد که دلیل آن ناشناخته است برای اینکه خوب و بد، نیکوکار و بدکار از هم جدا شوند.
کسی که واقعاً بنده خوب خداست به خداوند اعتماد میکند و آن دستور را انجام میدهد. از امام باقر علیه السلام پرسیدند: چرا باید وضو بگیریم برای سخن گفتن با خداوند برای نماز؟
مثلاً به قولِ من چرا باید آب را از بالا به سمت پایین بریزیم. اگر از پایین به سمت بالا آب بریزیم یا عمداً قسمتی از صورت خود را نشوریم نمیتوانیم با خداوند صحبت کنیم و نماز بخوانیم؟
آقا امام باقر علیه السلام فرمودند: وضو یکی از دستورات خداست و خداوند فلسفه جزئیات آن را بیان نکرده « لِیعْلَمَ اللَّهُ مَنْ یطِیعُهُ وَ مَنْ یعْصِیه » [5] تا معلوم شود چه کسی خودخواه است چه کسی خداخواه؟ چه کسی اطاعت میکند چه کسی مخالفت؟
پس یادمان باشد مهمترین فلسفه عبادت خداوند، اطاعت خداست.
پس بندگان خوبی برای خداوند باشیم.
#همنشین_خدا 67 ؛ هم خالق، هم مخلوق
بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیم
سلام به شما معلم عزیز. دعا میکنم که خداوند، جان و مال شما را حفظ کند.
میخواهیم با هم درباره یک تصوّر اشتباه صحبت کنیم.
تصّور اینکه « نماز فقط رابطه انسان با خداست. فقط نماز به ما یاد میدهد که به خداوند احترام بگذاریم »
خیر ؛ نماز علاوه بر ارتباط انسان با خداوند، ارتباط انسان با انسان هم هست، همان طور که به ما یاد میدهد به خالق احترام بگذاریم، به ما یاد میدهد به مخلوق هم احترام بگذاریم.
خدا با نمازهای پنجگانه روزی پنج بار به ما یاد میدهد، یادآوری میکند و تمرینِ مان میدهد، که به دیگران احترام بگذاریم ؛ به جان و مال آنها.
این همه پروندههای مالی در دادگاهها این همه چکهای برگشتی برای چیست؟ برای اینکه بعضیها به اموال دیگران احترام نمیگذارند، در حالی که قرآن میفرماید « وَلَا تَأْکلُوا أَمْوَالَکم بَینَکم بِالْبَاطِلِ » [6] به اموال هم دست اندازی نکنید. [7]
نماز مُدام به ما یادآوری میکند که « غَصْب » نکن یعنی در اموال دیگری بدون اجازهاش، بدون رضایتش تصرف نکن.
کنتور آب را دستکاری کردی تا پول آب ندهی؟ این آب میشود غصبی. نباید با آن وضو بگیری.
وقتی سفر تفریحی رفتی با آفتابه دیگری بدون رضایتش رفتی آب از چشمه آوردی ظرفِ آب میشود غصبی نباید با آن وضو بگیری.
بعد از نماز یادت میآید دکمه لباست حتی نخی که دکمه را با آن دوختی غصبی بوده، باید دوباره نمازت را بخوانی، البته با یک لباس دیگر.
قراردادِ اجاره تمام شده صاحبخانه میگوید من راضی نیستم دیگر در این خانه بمانی خداوند میگوید: حق نداری در این مکان غصبی با من صحبت کنی و نماز بخوانی. [8]
قرارداد با شاگرد یا کارگر بستی که اول ماه حقوقش را بدهی. امروز روز دوم ماه است حقوقش را هم داری که بدهی. او در رکعت آخر نماز میآید میگوید همین الان مالم را به من بده ؛ خداوند میفرماید: اگر برای نماز هنوز وقت هست نمازت را رها کن برو حقوقش را بده و دوباره بیا از اول نماز بخوان. میگوییم: خدایا یک دقیقه دیگر نمازم تمام میشود. خداوند میفرماید: خیر ؛ این نماز دیگر الان به درد نمیخورد. [9]
من نماز را قرار دادم تا با آدابش و احکامش به شما بیاموزم به اموال دیگران هم احترام بگذارید.
[1] پانزده مرتبه این واژه در قرآن تکرار شده است.
[2] سوره نحل، آیه 43.
[3] اَلْعِلْمُ خَزَائِنُ وَ مَفَاتِیحُهُ اَلسُّؤَالُ فَاسْأَلُوا رَحِمَکمُ اَلله. (تحف العقول، ج ۱، ص ۴۱)
[4] وَ لَکنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ یبْتَلِی خَلْقَهُ بِبَعْضِ مَا یجْهَلُونَ أَصْلَهُ تَمْییزاً بِالاخْتِبَارِ لَهُمْ. (تهج البلاغه، خطبه 192)
[5] إِنَّمَا الْوُضُوءُ حَدٌّ مِنْ حُدُودِ اللَّهِ لِیعْلَمَ اللَّهُ مَنْ یطِیعُهُ وَ مَنْ یعْصِیه. (الکافی، ج3، ص 21)
[6] سوره بقره، آیه 188.
[7] امام زمان علیه السلام فرمود : لایحِلُّ لِاحَدٍ أن یتَصَرَّف فِى مال غیرِه بِغیر اذنِه.
حلال نیست براى کسى که در مال دیگرى بدون اجازه تصرف کند. (کمالالدین، ج 2، ص 520)
[8] کسى که در ملک غصبى نماز مىخواند اگرچه روى فرش و تخت و مانند اینها باشد نمازش باطل است.
نماز خواندن در ملکى که منفعت آن مال دیگرى است بدون اجازه کسى که منفعت ملک مال او مىباشد باطل است. (توضیح المسائل مراجع، ج 2، ص 866 و 867)
[9] اگر انسان در وسعت وقت مشغول نماز باشد و طلبکار طلب خود را از او مطالبه کند، چنانچه بتواند در بین نماز طلب او را بدهد باید در همان حال بپردازد و اگر بدون شکستن نماز و دادن طلب او ممکن نیست، باید نماز را بشکند و طلب او را بدهد و بعد نماز را بخواند. (توضیح المسائل مراجع، مسأله 1161)