گلچین کتاب پیوند های نماز ؛ حجت الاسلام قرائتی
گلچین کتاب پیوند های نماز ؛ حجت الاسلام قرائتی
خداوند توفیق تلخیص این کتاب را عنایت فرمود، لازم به ذکر است که عنوان برخی نکات عوض کردم ولی در متن تغییری داده نشده است. مرتضی رحیمیان محقّق
آرامش روانی در سختی ها و مشکلات
قرآن ميفرمايد: انسان كم ظرفيت و نا آرام است و همين كه با تلخي و شرّ برخورد كند، جيغ و فرياد ميكند: «إِنَّ الْانسَانَ خُلِقَ هَلُوعًا إِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعًا وَ إِذَا مَسَّهُ الخَیْرُ مَنُوعًا» و سپس ميفرمايد: «إِلَّا الْمُصَلِّينَ» يعني تنها اهل نمازند كه به خاطر اتصال به قدرت خدا، توكل بر او، استمداد از او، پناه بردن به او، صبر و تحمل براي رضاي او به ريسمان محكمي چنگ ميزنند و جلوي اضطراب خود را ميگيرند.
همه اضطرابها و ناهنجاريهاي روحي و رواني و كمبودهاي معنوي، با نماز تقويت و درمان مييابد.
(صفحه ۱۴)
پيوند نماز با جبران گذشتهها
اگر نمازي قضا شد يا سجدهاي يا تشهدي فراموش شد، بايد آن گونه كه در رساله مراجع آمده است، جبران شود و اين يك درس است كه ميتوان فراموش شدهها و تلف شدهها را جبران نمود. اگر در كاري نقصي پيدا شد، نبايد دلسرد و نااميد گشت، بلكه بايد به انسان فرصتي داده شود تا كمبودها را جبران كند، همان گونه كه براي گناهان، راه توبه باز است.
امام سجاد «علیه السلام» در دعاي مكارم الاخلاق ميفرمايد: خدايا تو براي هر كاري كه تلف شده است جايگزيني داري: «وَ عِنْدَكَ مِمَّا فَاتَ خَلَفٌ» و براي كارهاي فاسد راه اصلاح گشودهاي: «وَ لِمَا فَسَدَ صَلَاحٌ» و براي كارهايي كه نميپسندي راه تغيير قرار دادهاي: «وَ فِيمَا أَنْكَرْتَ تَغْييرٌ».
(صفحه ۱۸)
پيوند نماز با سرعت و سبقت
بر خلاف جمله معروفي كه ميگويند: عجله كار شيطان است، در انجام كارهاي خير، سرعت و سبقت سفارش شده است داشته باشند و قرآن با جمله «فَاسْتَبِقُوا الْخَيرات»، «سارِعُوا إِلي مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُم» و «فَاسْعَوْا إِلي ذِكْرِ اللَّه» مومنين را به شتاب در امور خير و به خصوص در عباداتي مثل نماز سفارش كرده است.
جملات «حي علي الصلوة» ، «حي علي الفلاح» ، «حي علي خيرالعمل» در اذان، مردم را به شتاب در نماز دعوت ميكند.
(صفحه ۲۴)
پيوند نماز با تحريم شراب
با اينكه شراب، مفاسد جسمي، روحي و اجتماعي فراواني دارد، امّا قرآن درباره آثار سوء آن ميفرمايد: «وَ يصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ عَنِ الصَّلاةِ» ميان شما كينه ايجاد ميكند و شما را از ياد خداوند و نماز باز ميدارد.
در اين آيه، از ميان دهها خطر و ضرري كه شراب دارد، روي ضرر اجتماعي و معنوي آن تكيه شده است؛
ضرر اجتماعي آن پيدا شدن كينه و ضرر معنوي آن غفلت از ياد خدا و نماز است.
(صفحه ۳۴)
عبادتی که تعطیل بردار نیست
نماز تا آخرين نفس همراه انسان است و تعطيل بردار نيست: « وَ أَوْصاني بِالصَّلاةِ وَ الزَّكاةِ ما دُمْتُ حَيا»
هر يك از دستورات اسلامي ممكن است به دليلي تعطيل شود. مثلاً جهاد بر بيمار و نابينا واجب نيست. روزه بر مسافر و مريض واجب نيست، خمس و زكات و حج، بر طبقه محروم واجب نيست، امّا تنها عبادتي كه بر همه افراد و اقشار جامعه از مرد و زن، فقير و غني، سالم و بيمار واجب است، نماز است كه تا لحظه مرگ حتّي يك روز قابل تعطيل شدن نيست. گرچه بانوان در هر ماه، چند روزي از انجام آن معافند.
(صفحه ۳۴)
چه کنیم تا سختی های جان دادن بر ما آسان شود؟
در حديث آمده است: هيچ بندهاي نيست كه به اوقات نماز اهتمام ورزد، مگر آنكه مرگ آسان و بدون غم و اندوه و نجات از آتش را براي او ضمانت كنم. «مَا مِنْ عَبْدٍ اهْتَمَّ بِمَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ وَ مَوَاضِعِ الشَّمْسِ إِلَّا ضَمِنْتُ لَهُ الرَّوْحَ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ انْقِطَاعَ الْهُمُومِ وَ الْأَحْزَانِ وَ النَّجَاةَ مِنَ النَّارِ».
(صفحه ۳۸)
پيوند نماز با حسن عاقبت
در حديث ميخوانيم: جواني پشت سر پيامبر «صلی الله علیه و آله» نماز ميخواند ولي مرتكب گناه و فحشا نيز ميشد.
هنگامي كه ماجراي او را براي پيامبر نقل كردند، فرمود: ميرسد روزي كه نماز او را از گناه باز دارد: «إِنَّ صَلَاتَهُ تَنْهَاهُ يوْما».[1]
(صفحه ۴۱)
چهار مکانی که مسافر می تواند نمازش را کامل بخواند
در چهار مركز، انسان مسافر ميتواند نمازش را تمام بخواند:
مركز الوهيت: مكه،
مركز نبوّت: مسجد پيامبر «صلی الله علیه و آله» در مدينه،
مركز ولايت: مسجد كوفه، (محل حکومت امیرالمومنین «علیه السلام» و امام زمان «عَجّلَ اللهُ تَعالی فَرجهُ الشّریف»)
مركز شهادت: حرم امام حسين «علیه السلام» ، اين مراكز، خانه همه است و همه ميتوانند نمازشان را تمام بخوانند.
(صفحه ۴۴)
فلسفه تکرار قنوت در نماز عید فطر و عید قربان
جالب اينكه در نماز عيد قنوتها تكرار ميشود و در نماز آيات ركوعها تكرار ميشود. شايد به خاطر آن كه در عيد ميخواهيم از خداوند عيدي بگيريم لذا دستها را بلند كرده و خواستههاي خود را طلب ميكنيم ولي در نماز آيات چون شبيه حوادث قيامت را ميبينيم با ركوع و تواضع، از خداوند طلب مغفرت ميكنيم.
(صفحه ۵۳)
توجه امیرالمومنین به فقير در حال نماز و انگشتر دادن نشانه حواسپرتي نيست؟
حضرت علي «علیه السلام» در بين نماز انگشتر خود را به فقير داد و حتي صبر نكرد تا نمازش تمام شود و بعد كمك كند.
بعضي ميپرسند: توجه به فقير در حال نماز و انگشتر دادن نشانه حواسپرتي نيست؟ پاسخ آن است كه توجه از نماز به كمك فقرا، توجه از كار خدايي به كار خدايي است. زيرا در قرآن قرض دادن به مردم، قرض دادن به خدا شمرده شده است: «مَنْ ذَا الَّذي يقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَنا».
آنچه عيب و نقص است آن است كه توجه انسان از كار خدايي به كار غير خدايي باشد.
(صفحه ۵۵)
پيوند نماز با حقوق اطرافیان
سفارش شده است قبل از رفتن به مسجد پياز نخوريد تا كساني كه در اطراف شما هستند از بوي دهان شما ناراحت نشوند. به محل سجده فوت نكنيد تا غبارش مجاورين شما را آزار ندهد.
اگر كسي سجادهاي در محلي پهن كرده، ديگري حق ندارد سجاده او را برداشته و خودش جاي او نماز بخواند. چرا كه اگر فرد اول راضي نباشد، نماز در محل غصبي است و اشكال دارد. اگر كودكي در مجلسي نشسته است حتي بالاترين شخصيت هم حق ندارد او را بلند كند و جاي او بنشيند.
(صفحه ۵۸)
سلام بر پدر زن های خوب در نماز
در نماز به افراد صالح با جمله «السَّلَامُ عَلَينَا وَ عَلَي عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ» سلام ميكنيم.
در قرآن مجيد نيز افرادي به عنوان صالحان معرفي شدهاند كه به يك نمونه اشاره ميشود:
حضرت شعيب هنگامي كه خواست دختر خود را به ازدواج حضرت موسي درآورد به وي گفت: اكنون كه تو تحت تعقيب حكومت فرعون هستي و پناه گاهي نداري، نگران نباش، من يكي از دخترانم را به ازدواج تو در ميآورم و كار تو را به جاي مهريه ميپذيرم زيرا بنا ندارم بر تو سخت بگيرم و تو خواهي ديد كه من ان شاالله از صالحين هستم: «وَ ما أُريدُ أَنْ أَشُقَّ عَلَيكَ سَتَجِدُني إِنْ شاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّالِحينَ».
از اين آيه استفاده ميشود: افرادي كه به جواني كمك كنند و به او همسر و شغلي دهند و سختگيري نكنند، از صالحان هستند و مشمول سلام مسلمانان در نمازها ميشوند چون به چنين افرادي مشخصاً لقب صالح داده شده است.
(صفحه ۶۳)
آیا می دانید در نماز بر امام زمان سلام می کنیم؟
در قرآن ميخوانيم: «أَنَّ الْأَرْضَ يرِثُها عِبادِي الصَّالِحُون» وارثان زمين، بندگان صالح خدا هستند، يعني آينده جهان از آن مؤمنان واقعي است كه به رهبري حضرت مهدي «عَجّلَ اللهُ تَعالی فَرجهُ الشّریف» خواهد بود.
ما در هر نماز به اين بندگان صالح [بخصوص امام زمان «عَجّلَ اللهُ تَعالی فَرجهُ الشّریف» ] با جمله «السَّلَامُ عَلَينَا وَ عَلَي عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ» درود ميفرستيم.
(صفحه ۶۴)
پيوند نماز با دوستان خوب
قرآن ميفرمايد: افرادي در قيامت از شدت حسرت انگشت به دندان ميگيرند. كه چرا با افراد ناباب رفيق شدهاند و ميگويند: آن دوستان ناباب ما را از ذكر خدا منحرف كردند: «لَقَدْ أَضَلَّني عَنِ الذِّكْر» و ناگفته پيداست كه نماز بالاترين ذكر خداست: «أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكْري»
در حديث ميخوانيم كساني كه اهل مسجد هستند به هشت ارزش و فضيلت دست پيدا ميكنند كه يكي از آنها، آشنايي با دوست و برادر ايماني خوب است. در واقع مسجد بهترين مكان براي دوست يابي ميباشد: «مَنِ اخْتَلَفَ إِلَي الْمَسْجِدِ أَصَابَ إِحْدَي الثَّمَانِ؛ أَخاً مُسْتَفَاداً فِي اللَّهِ و...»
(صفحه ۶۵)
پيوند نماز با وحدت و محبت و برادري
تودههاي متراكم، نمازگزار، در كنار هم با يك صدا حاضر و با يك تكبير وارد نماز شده و با يك سلام همه با هم از نماز خارج ميشوند. ارتباط همه با امام جماعت يكسان، همه به يك سو، با يك شعار، با هم به ركوع و سجود ميروند، همه دعا ميخوانند، با هم از امام جماعتي واحد پيروي ميكنند، نه از اشرافيگري در صفوف نمازگزاران خبري است، نه از نژاد، نه از مقام و عنوان و نه جايگاه اجتماعي. همه اين موارد موجب ايجاد يگانگي و محبت و برادري در ميان نمازگزاران ميشود.
(صفحه ۶۹)
پيوند نماز با مراعات افراد ضعيف
در نماز جماعت بايد مراعات ضعيف ترين افراد را نمود. اميرالمومنين «علیه السلام» در نامهاش خطاب به مالك اشتر مينويسد كه در برپايي نماز جماعت بايد مراعات حال ضعيفترين مأمومين را داشته باشي و اين نصيحت را از قول پيامبر اكرم «صلی الله علیه و آله» هنگامي كه آن حضرت را براي تبليغ به يمن فرستاده بودند، براي او نقل ميكنند: «وَ قَدْ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) حِينَ وَجَّهَنِي إِلَي الْيمَنِ كَيفَ أُصَلِّي بِهِمْ؟ فَقَالَ: صَلِّ بِهِمْ كَصَلَاةِ أَضْعَفِهِمْ».
(صفحه ۷۳)
پيوند نماز با سياست
بر اساس روايات، اگر نماز با بهترين شرايط اقامه شود ولي همراه با ولايت رهبران معصوم نباشد، قبول نيست.
در مراسم حج مشاهده مي شود كه بهترين نمازها در مكه و در مسجدالحرام اقامه ميشود ولي اثري كه بايد داشته باشد ندارد. جمعيت ميليوني در كنار كعبه و مقابل قبله واقعي، وضو با بهترين آب يعني آب زمزم، ايستادن در بهترين مكان (مسجدالحرام)، و اقامه نماز به امامت فردي كه حافظ و قاري قرآن است اما اين نماز در اين نيم قرن اخير نه مانع فحشا شده است و نه مانع منكر، مسلمانان زيادي در فلسطين كشته شدند و فحشا توسعه پيدا كرد ولي اين نماز ميليوني اثري كه بايد داشته باشد نداشت.
آيا نعوذ بالله وعده خداوند درباره اثر نماز كه «إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهي عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَر» است، دروغ ميباشد؟يا نمازي كه اكنون در كنار كعبه خوانده ميشود، آن نماز قرآني نيست زيرا علاوه بر جمعيت و قبله و طهارت و قرائت، از روح نماز خالي است و بر اساس روايات روح نماز، ولايت رهبران معصوم يعني اميرالمومنين و ائمه اطهار «علیهم السلام» است.
(صفحه ۸۴)
انواع سست نماز ها و بی نماز ها
انسان هایی که نماز را اقامه نمیکنند، به چند دسته تقسیم می شوند :
الف: عدّهاي ايمان ندارند ونماز نميخوانند: «فَلا صَدَّقَ وَ لا صَلَّي»
ب: عدّهاي مانع نماز ديگران ميشوند: «أَرَءَيتَ الَّذِي يَنهَيعَبْدًا إِذَا صَلي»
ج: عدّهاي نماز را مسخره ميكنند: «وَ إِذا نادَيتُمْ إِلَي الصَّلاةِ اتَّخَذُوها هُزُواً وَ لَعِبا»
د: عدّهاي بينشاط نماز ميخوانند: «وَ إِذا قامُوا إِلَي الصَّلاةِ قامُوا كُسالي»
هـ : عدّهاي گاهي ميخوانند و گاهي نميخوانند: «الَّذينَ هُمْ عَنْ صَلاتِهِمْ ساهُون»
و: عدّهاي به خاطر رسيدن به دنيا، از نماز كم ميگذارند: «وَ إِذا رَأَوْا تِجارَةً أَوْ لَهْواً انْفَضُّوا إِلَيها وَ تَرَكُوكَ قائِما»
(صفحه ۸۹)
[1] َ رُوِيَ أَنَّ فَتًى مِنَ الْأَنْصَارِ كَانَ يُصَلِّي الصَّلَاةَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ يَرْتَكِبُ الْفَوَاحِشَ فَوُصِفَ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ ص فَقَالَ إِنَّ صَلَاتَهُ تَنْهَاهُ يَوْماً مَا فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ تَابَ.
(بحار الأنوار (ط - بيروت) / ج79 / 198)