قرآن 3
اخلاص در آموختن قرآن
967. عنه صلى الله علیه و آله- لِابنِ مَسعودٍ-: یابنَ مَسعودٍ، مَن تَعَلَّمَ القُرآنَ لِلدُّنیا وزینَتِها، حَرَّمَ اللَّهُ عَلَیهِ الجَنَّةَ.
967. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله- به ابن مسعود-: اى پسر مسعود! هر كس قرآن را براى دنیا و زیور آن (مادّیات) بیاموزد، خداوند، بهشت را بر او حرام مىگردانَد.
(هر کس نماز بخواند برای رسیدن به دنیا و زینت های آن)
969. الإمام الصادق علیه السلام: یجاءُ بِعَبدٍ یومَ القِیامَةِ قَد تَعَلَّمَ القُرآنَ، فَیقولُ: یا رَبِّ تَعَلَّمتُ القُرآنَ ابتِغاءَ وَجهِكَ، فَیقالُ لَهُ: بَل تَعَلَّمتَ لِیقالَ: ما أحسَنَ صَوتَ فُلانٍ! اذهَبوا بِهِ إلَى النّارِ.
969. امام صادق علیه السلام: در روز قیامت، بندهاى را كه قرآن آموخته است، مىآورند و او مىگوید: «بار پروردگارا! من قرآن را به خاطر تو آموختم»؛ امّا به او گفته مىشود:
«نه؛ بلكه آموختى تا گفته شود:" فلانى، چه صداى خوشى دارد!". او را به آتش ببَرید».
منزلت قرآنآموز
972. عنه صلى الله علیه و آله: تَعَلَّمُوا القُرآنَ؛ فَإِنَّ مَثَلَ حامِلِ القُرآنِ كَمَثَلِ رَجُلٍ حَمَلَ جِراباً مَملُوّاً مِسكاً، إن فَتَحَهُ فَتَحَ طیباً، وإن أوعاهُ أوعاهُ طیباً.
972. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: قرآن را بیاموزید؛ زیرا حكایت حافظ قرآن، حكایت مردى است كه انبانى پُر از مُشك با خود دارد. اگر درِ آن را باز كند، [در را بر] بوى خوش، گشوده است، و اگر درش را ببندد، [باز هم] بوى خوش در انبان دارد.
مقام و ثواب قرآنآموز
پاداش كسى كه قرآن را به سختى بیاموزد
980. الإمام الصادق علیه السلام: مَن شُدِّدَ عَلَیهِ القُرآنُ كانَ لَهُ أجرانِ، و مَن یسِّرَ عَلَیهِ كانَ مَعَ الأَبرارِ.
980. امام صادق علیه السلام: كسى كه به سختى قرآن را یاد بگیرد، دو اجر دارد، و كسى كه آن را به آسانى یاد بگیرد، با نیكان (فرمانبُرداران) خواهد بود.
981. الإمام الصادق علیه السلام: إنَّ الَّذی یعالِجُ القُرآنَ ویحفَظُهُ بِمَشَقَّةٍ مِنهُ وقِلَّةِ حِفظٍ، لَهُ أجرانِ.
981. امام صادق علیه السلام: كسى كه به قرآن بپردازد و با وجود كمحافظگىاش، آن را به سختى حفظ كند، دو اجر دارد.
فصل سوم: حفظ قرآن:
تأكید بر حفظ كردن قرآن و مقام حافظ آن
982. رسول اللَّه صلى الله علیه و آله: إنَّ الَّذی لَیسَ فی جَوفِهِ شَیءٌ مِنَ القُرآنِ كَالبَیتِ الخَرِبَ.[1]
982. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: كسى كه درونش چیزى از قرآن نباشد، به سانِ خانه ویران است.
983. عنه صلى الله علیه و آله: لا ینبَغی لِحامِلِ القُرآنِ أن یرى أنَّ أحَداً مِن أهلِ الأَرضِ أغنى مِنهُ، ولَو مَلَكَ الدُّنیا بِرُحبِها.
983. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: سزاوار نیست كه حافظ قرآن، فكر كند كه در میان اهل زمین، ثروت مند تر از او كسى وجود دارد، اگر چه آن كس، مالك همه دنیا باشد.
985. عنه صلى الله علیه و آله: مَن اوتِی القُرآنَ فَظَنَّ أنَّ أحَداً مِنَ النّاسِ اوتِی أفضَلَ مِمّا اوتِی، فَقَد عَظَّمَ ما حَقَّرَ اللَّهُ و حَقَّرَ ما عَظَّمَ اللَّهُ.
985. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: كسى كه [نعمتِ حفظ] قرآن به او داده شود و گمان كند كه به هیچ یك از مردم، نعمتى برتر از آنچه به او عطا شده، داده شده است، بى گمان، آنچه را خدا كوچك شمرده، او بزرگ به شمار آورده است و آنچه را خدا بزرگ شمرده، او كوچك به شمار آورده است.
987. عنه صلى الله علیه و آله: مَن قَرَأَ القُرآنَ عَن حِفظِهِ، ثُمَّ ظَنَّ أنَّ اللَّهَ تَعالى لا یغفِرُهُ، فَهُوَ مِمَّنِ استَهزَأَ بِآیاتِ اللَّهِ.
987. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: كسى كه قرآن را از حفظ مىخواند و با این حال، گمان مىبَرَد كه خداوند متعال، او را نمىآمرزد، از كسانى است كه آیات خدا را ریشخند كرده است.
989. عنه صلى الله علیه و آله: لا تَغُرَّنَّكُم هذِهِ المَصاحِفُ المُعَلَّقَةُ، إنَّ اللَّهَ لا یعَذِّبُ قَلباً وَعَى القُرآنَ.
989. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: زنهار كه این مصحفهاى آویزان، شما را نفریبد! خداوند، قلبى را كه جایگاه قرآن باشد، عذاب نمىكند.
995. عنه صلى الله علیه و آله: أشرافُ امَّتی حَمَلَةُ القُرآنِ، وَ أصحابُ اللَّیلِ.
995. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: بزرگانِ امّت من، حافظان قرآن و شبزندهداران هستند.
گرامیداشت حافظان قرآن و پاسداشت حقوق آنان
1003. رسول اللَّه صلى الله علیه و آله: إنَّ أهلَ القُرآنِ فی أعلى دَرَجَةٍ مِنَ الآدَمِیینَ ما خَلَا النَّبِیینَ وَالمُرسَلینَ، فَلا تَستَضعِفوا أهلَ القُرآنِ حُقُوقَهُم؛ فَإِنَّ لَهُم مِنَ اللَّهِ العَزیزِ الجَبّارِ لَمَكاناً عَلِیاً.
1003. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: اهل قرآن [در بهشت] از همه آدمیان، درجهشان بالاتر است، بجز از پیامبران و انبیاى مُرسَل. پس حقوق اهل قرآن را ناچیز مشمارید؛ چرا كه ایشان در نزد خداى عزیز جبّار، جایگاهى والا دارند.
1006. عنه صلى الله علیه و آله: إنَّ أكرَمَ العِبادِ عِندَ اللَّهِ تَعالى بَعدَ الأَنبِیاءِ العُلَماءُ، ثُمَّ حَمَلَةُ القُرآنِ، یخرُجونَ مِنَ الدُّنیا كَما یخرُجُ الأَنبِیاءُ، ویحشَرونَ مِنَ القُبورِ مَعَ الأَنبِیاءِ، ویمُرّونَ عَلَى الصِّراطِ مَعَ الأَنبِیاءِ، ویثابونَ ثَوابَ الأَنبِیاءِ، فَطوبى لِطالِبِ العِلمِ وحامِلِ القُرآنِ، مِمّا لَهُم عِندَ اللَّهِ مِنَ الكَرامَةِ وَالشَّرَفِ.
1006. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: گرامىترین بندگان در نزد خداوند، پس از پیامبران، عالمان اند و سپس حافظان قرآن. آنان، از دنیا چنان مىروند كه پیامبران مىروند و از قبرها با پیامبران، محشور مىشوند و با پیامبران، از صراط مىگذرند و پاداشى مانند پاداش پیامبران، به آنان داده مىشود. پس خوشا به حال جوینده علم و حافظ قرآن، از احترام و شرافتى كه نزد خدا دارند!
1013. مُهج الدعوات عن ابن عبّاس: قالَ [رَجُلٌ یمانِی لِأَمیرِ المُؤمِنینَ علیه السلام]: یا أمیرَالمُؤمِنینَ، إنّی اریدُ أن أتَصَدَّقَ بِعَشَرَةِ آلافِ دینارٍ؛ فَمَنِ المُستَحِقّونَ لِذلِكَ یا أمیرَالمُؤمِنینَ؟
قالَ أمیرُ المُؤمِنینَ علیه السلام: فَرِّق ذلِكَ فی أهلِ الوَرَعِ مِن حَمَلَةِ القُرآنِ؛ فَما تَزكُو الصَّنیعَةُ إلّاعِندَ أمثالِهِم، فَیتَقَوَّونَ بِها عَلى عِبادَةِ رَبِّهِم، وتِلاوَةِ كِتابِهِ. فَانتَهَى الرَّجُلُ إلى ما أشارَ بِهِ أمیرُالمُؤمِنینَ صَلَواتُ اللَّهِ عَلَیهِ وسَلامُهُ.
1013. مهج الدعوات- به نقل از ابن عبّاس-: [مردى یمنى به امیر مؤمنان علیه السلام] گفت: اى امیر مؤمنان! من مىخواهم ده هزار دینار، صدقه بدهم. چه كسانى مستحقّ آن هستند، اى امیر مؤمنان؟
امیر مؤمنان علیه السلام فرمود: «آن را میان حافظان قرآنى كه اهل پارسایى هستند، تقسیم كن؛ زیرا نیكى، جز در نزد امثال ایشان، رشد نمىكند (نیكى، شایسته كسى جز امثال ایشان نیست)؛ چرا كه به وسیله آن، بر عبادت پروردگارشان و تلاوت قرآن، نیرو مىگیرند». پس آن مرد، به سفارش امیر المؤمنین علیه السلام عمل نمود.
[1] سنن الترمذی: ج 5 ص 177.