گلچین کتاب شیوههای ترغیب و جذب به نماز ؛ حجت الاسلام دکتر علی نقی فقیهی
تعیین محل در خانه برای نماز، نوجوان را به برپایی نماز راغب میکند و هرگاه چشمش به آن نقطه بیفتد یادآور عمل نماز میشود. تهیه سجاده زیبا در همان محل اهمیت و ارزش نماز را در نظر او بالا میبرد.
امام صادق علیه السلام به مسمع در نامه ای نوشت: دوست دارم یکی از اتاق های خود را به صورت مسجد درآوری (البته منظور محل نماز است نه مسجد اصطلاحی) (بحارالانوار ، ج ۷۶ ، ص ۱۲۲)
(صفحه ۹۹)
امامان گاهی از گفتن مطلبی یا اقدام به عملی خودداری میکردند زیرا زمان آن را مناسب نمیدیدند. اگر شخصی برای هدایت و راهنمایی نزدشان میآمد و زمان مناسب نبود از ارشاد و اظهار نظر خودداری می کردند.
ایام ماه مبارک رمضان ، اعیاد ، روزهای شاد برای نوجوان می تواند زمان خوبی برای دعوت به نماز باشد. حتی زمان خاکسپاری اموات میتوانیم یادآوری کنیم که اولین سوال در روز قیامت نماز است.
امیرالمومنین در آخرین لحظات عمر شریفشان که زمان مناسبی برای سفارش به فرزندان و اطرافیان بود فرمودند: خدا را ، خدا را ، درباره نماز چون نماز ستون دین شماست.
«اللَّهَ اللَّهَ فِي الصَّلَاةِ فَإِنَّهَا عَمُودُ دِينِكُمْ» (نهج البلاغه نامه ۴۷)
(صفحه ۱۰۰)
مکان های معنوی و روحانی حس مذهبی و ایمانی انسان را زنده میکند و محیط های فاسد نیز باعث انحراف انسان از مسیر تکامل می شود مساجد، اماکن مقدس و حتی قبرستان می تواند زمینه پذیرش هدایت به عبادت و نماز را افزایش دهد.
پیامبر خدا با یارانش از کنار قبری که تازه شخصی در آن دفن شده بود رد می شدند. ایشان فرمودند : صاحب این قبر دو رکعت نماز را با کل دنیا عوض نخواهد کرد.
(صفحه ۱۰۱)
تاثیر جسم بر روح و روح بر جسم امری روشن و مسلم.
غذای حلال و پاکیزه یا حرام و شبهه ناک هرکدام آثار متفاوت بر جسم و روح انسان میگذارد. بر وارد والدین لازم است رزق حلال تهیه کنند تا فرزندان آنان راحتتر به نماز سوق داده شوند.
پیامبر خدا فرمودند : هر کس [به عمد]اندکی مال حرام بخورد خدا هیچ نماز واجب و مستحب ای را از او نمی پذیرد. [مگر آن که توبه کند]
«إنَّ للّه ِ مَلَكا يُنادي عَلى بَيتِ المَقدِسِ كُلَّ لَيلَةٍ : مَن أكَلَ حَراما لَم يَقبَلِ اللّه ُ مِنهُ صَرْفا و لا عَدْلاً. وَ الصَّرفُ النّافِلةُ، و العَدلُ الفَريضَةُ» (بحارالانوار ، ج ۱۰۳ ، ص ۱۶)
(صفحه ۱۰۲)
«قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلیالله علیه و آله: أَفْضَلُ النَّاسِ مَنْ عَشِقَ الْعِبَادَةَ فَعَانَقَهَا وَ أَحَبَّهَا بِقَلْبِهِ وَ بَاشَرَهَا بِجَسَدِهِ وَ تَفَرَّغَ لَهَا فَهُوَ لَا يُبَالِي عَلَى مَا أَصْبَحَ مِنَ الدُّنْيَا عَلَى عُسْرٍ أَمْ عَلَى يُسْرٍ»
حضرت رسول صلى اللَّه عليه و آله فرمود: بهترين مردم کسی است كه به عبادت عشق ورزد و با آن مأنوس شود و در قلبش آن را دوست داشته باشد و با بدن خود آن را به جای آورد و براى عبادت وقت خود را از انجام هر کاری خالی کند.چنين شخصى باک ندارد كه زندگى دنيايش به سختى بگذرد يا به آسانى. (بحارالانوار ، ج ۱۶ ، ص ۳۲۰)
نماز در دین یهود:
آنان روزی سه بار نماز می خوانند نماز صبح ، عصر و مغرب با حضور ده مرد در کنیسه (محل عبادت یهودیان)
یک نفر که معمولاً پیر تر از سایرین است و زبان عبری را خوب می داند جلو می ایستد و قسمت هایی از تورات یا دعایی را به عبری میخواند و در مواردی و سایر نمازگزاران رکوع می کنند معروف ترین دعایی که خوانده میشود شِمَع (یعنی شنو) نام دارد و از تورات گرفته شده است. (حسین توفیقی، آشنایی با ادیان بزرگ ، ص ۹۲)
(صفحه ۱۰۵)
«سُئلَ بعضُ العُلَماءِ مِن آلِ محمّدٍ صلى الله عليه و آله فقيلَ لَهُ : جُعِلتُ فِداكَ ، ما مَعنى الصَّلاةِ في الحَقيقَةِ ؟ قالَ : صِلَةُ اللّه ِ للعَبدِ بالرَّحمَةِ، و طَلَبُ الوِصالِ إلى اللّه ِ مِنَ العَبدِ إذا كانَ يَدخُلُ بِالنِّـيَّةِ و يُكَبِّرُ بِالتَّعظيمِ و الإجلالِ، و يَقرَأُ بِالتَّرتِيلِ، و يَركَعُ بالخُشوعِ، و يَرفَعُ بالتَّواضُعِ، و يَسجُدُ بِالذُّلِّ و الخُضوعِ، و يَتَشَهَّدُ بِالإخلاصِ مَعَ الأمَلِ، و يُسَلِّمُ بالرَّحمَةِ و الرَّغبَةِ، و يَنصَرِفُ بِالخَوفِ و الرَّجاءِ، فإذا فَعَلَ ذلكَ أدّاها بِالحَقيقَةِ
ثُمّ قيلَ : ما أدَبُ الصَّلاةِ ؟ قالَ : حُضورُ القَلبِ، و إفراغُ الجَوارِحِ، و ذُلُّ المُقامِ بَينَ يَدَيِ اللّه ِ تباركَ و تعالى، و يَجعَلُ الجَنَّةَ عن يَمِينِهِ، و النارَ يَراها عن يَسارِهِ، و الصِّراطَ بينَ يَدَيهِ، و اللّه َ أمامَهُ»
به يكى از اهل بیت پیامبر صلى الله عليه وآله [یکی از امامان] عرض شد : فدايت شوم! معناى حقيقى نماز چيست؟ فرمود : رسيدن رحمت خدا به بنده و طلب وصال خدا از سوى بنده. هرگاه با نيّت وارد نماز شود و با تعظيم و اجلال تكبير گويد و شمرده قرائت كند و با خشوع به ركوع رود و با تواضع سر از ركوع بردارد و با خوارى و خضوع سجده كند و با اخلاص و اميد، تشهّد گويد و با رحمت و رغبت سلام دهد و با بيم و اميد نمازش را تمام كند كه هرگاه چنين كند حقيقتِ نماز را به جا آورده است
عرض شد : آداب نماز چيست؟ فرمود : حضور قلب و فارغ كردن اعضاى بدن [از هر حركتى، جز حركات نماز] و به خوارى ايستادن در برابر خداوند تبارك و تعالى و بهشت را در سمت راست خود قرار دادن و دوزخ را در سمت چپ خود ديدن و صراط را جلو خود و خداوند را در برابر خويش دانستن (بحارالانوار ، ج ۸۳ ، ص ۲۴۶)
(صفحه ۱۰۹)
به نوجوان جوان بگوییم : « خدا به دلیل لطافت قلب و آلودگی کمتر عنایت و توجه خاصی به تو دارد و توبه و استغفار تو را سریعتر می پذیرد و وقتی از خواب یا فوتبال یا مطالعه میگذری و به نماز می ایستی خدا پیش فرشتگان به تو افتخار می کند.
پيامبر صلي الله عليه و آله : خداوند بزرگ ، به جوان عبادت پيشه ، نزد فرشتگان افتخار مى كند ، در حالى كه مى فرمايد : «بنده ام را بنگريد. براى من ، خواسته هاى نفْس خود را كنار نهاده است»
«إنَّ اللّه َ تَعالى يُباهي بِالشّابِّ العابِدِ المَلائِكَةَ ، يَقولُ : اُنظُروا إلى عَبدي ! تَرَكَ شَهوَتَهُ مِن أجلي» (میزان الحکمه، ج ۵ ، ص ۹)
(صفحه ۱۱۱)
کودکان در دوره ابتدایی علاقه دارند که در نظر دیگران خوب جلوه کنند و از این رو بیشتر رفتارها را به منظور جلب رضایت دیگران انجام می دهند.
در مرحله نوجوانی این علاقه اگرچه صد در صد نیست، اما باز وجود دارد. آنها علاقه به جلب اعتماد، جلب مقبولیت و محبوبیت، تحسین و داشتن جایگاه مطلوب اجتماعی هستند.
اگر نوجوان ببیند در مدرسه و در سطح وسیعی از جامعه به کسی که پایبند نماز است توجه بیشتری می شود و از محبوبیت برخوردار است و دیگران راحت تر به او اعتماد می کنند انگیزه قوی تر برای اقامه نماز در او پیدا میشود.
امام صادق علیه السلام فرمودند: به کسی که نمازهای پنجگانه را به جماعت میخواند، گمان نیکو داشته باشید. «من صلّى الصلوة الخمس جماعة فظنوا به خيراً» (وسائل الشیعه ، ج ۵ ،ص ۳۷۱)
(صفحه ۱۱۶)
یکی از بهترین زمانهای استجابت دعا پس از نماز جماعت است.
پیامبر خدا فرمودند : زمانی که بنده ای نمازش را به جماعت بخواند، خداوند از او حیاء می کند، و هنگامی که از او طلب حاجت کرد، منصرف نشود، مگر این که حاجتش را برآورد.
«إنَّ الله یَستَحیِیَ مِن عَبدِهِ إذا صَلَّی فِی جَماعَهٍ ثُمَّ سَألَهُ حَاجَهً أن یَنصَرف حَتّی یَقضِیهَا» (بحار الانوار، ج ۸۸ ،ص ۴)
(صفحه ۱۱۷)
نوجوان پس از انجام گناه، سریعتر از دیگران عذاب وجدان میگیرد و دوست دارد با توبه روح خود را پاک کند. به آنان بگوییم یکی از بهترین راههای شستشوی روح از گناه ، نماز است.
قرآن پس از دستور به اقامه نماز می فرماید: «نیکی ها ، بدی ها را از بین میبرد» یعنی نماز ، چرک گناه آن را از روح میبرد.
«وَأَقِمِ الصَّلَاةَ طَرَفَيِ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنَ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ» (سوره هود آیه ۱۱۴)
و نماز را در دو طرف (اول و آخر) روز به پا دار و نیز در ساعات آغازین شب، که البته نیکی ها، بدیها را نابود میسازد.
(صفحه 117)
روان درمانگرام جدید جهت درمان بیماریها از تکنیک آرام سازی استفاده می کنند.
خواندن نمازهای پنجگانه بهترین برنامه تمرین آرام سازی می باشد که انسان را از تشنجات عصبی ناشی از فشارها و نگرانی ها رها می کند، به خصوص اگر بدون عجله و همیشه در اول وقت خوانده شود.
روان درمان گر آن اعتقاد دارند که یادآوری مشکلات و بازگو کردن آن از طرف بیمار با یک دوست یا فامیل صمیمی باعث کاهش شدید درد و آرامش روانی خواهد شد.
[زنان از این شیوه زیاد استفاده می کنند ولی در برخی موارد، ممکن است سبب پخش گناه یا گرفتاری بیمار شود یا از اطلاعاتی که او می دهد دیگران سوء استفاده کنند]
حال تصور کنید اگر انسان پس از هر نماز مشکلات خود را برای خدا بازگو کند و با دعا و استغاثه از او طلب یاری کند حالت روانی او چقدر بهبود خواهد یافت؟!
امیرالمومنین فرمودند: یاد خدا دارویی برای بیماری های روحی است.
«ذِكرُ اللّهِ دَواءُ أعلالِ النُّفوس» (غررالحکم، ج ۱ ،ص ۳۶۹)
(صفحه ۱۲۴)
امروزه بسیاری از روانشناسان و روانپزشکان دریافتهاند که : دعا ، نماز و داشتن ایمان محکم، نگرانی و تشویقو یأس و ترس را که موجب بیشتر بیماریها روحی و جسمی است را برطرف می کند.
در آیه ۲۸ سوره رعد آمده است که قلبها فقط با یاد خدا آرامش می یابد. «أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»
(صفحه ۱۲۴)
حضرت عیسی علیه السلام: خداوند می فرماید : بنده من با انجام واجبات از عذاب من نجات می یابد و با به جا آوردن مستحبات به من نزدیک می شود.
«الفرائضُ یَنجو مِنّی عَبدی و بِالنّوافل یَتقرّبُ الیَّ عَبدی» (مهجةُالبیضا ، ج ۱ ، ص ۳۹۸)
(صفحه ۱۲۶)