گلچین کتاب شیوههای ترغیب و جذب به نماز ؛ حجت الاسلام دکتر علی نقی فقیهی
جوانی که با مشکلات زندگی مواجه است و دستش از اسباب عادی برای حل آن کوتاه است را با بیان آثار معنوی نماز مثل اجابت دعا به نماز ترغیب کرد.
امام صادق علیه السلام : هر گاه حاجتى داشتى ، دو ركعت نماز بگزار و بر محمّد و خاندان محمّد صلوات بفرست و درخواست كن ، كه حاجتت داده مى شود.
«إذا أرَدتَ حاجَةً فَصَلِّ رَكعَتَينِ ، وَ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ ، وَ سَلْ تُعطَهُ» (الكافی ، جلد ۳ ، صفحه ۴۷۹)
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: زمانی که بنده ای نمازش را به جماعت بخواند، خداوند از او حیاء می کند، و هنگامی که از او طلب حاجت کرد، رو برنمیگرداند مگر این که حاجتش را برآورد.
«إنَّ الله یَستَحیِیَ مِن عَبدِهِ إذا صَلَّی فِی جَماعَهٍ ثُمَّ سَألَهُ حَاجَهً أن یَنصَرف حَتّی یَقضِیهَا» (بحار الانوار، ج ۸۸ ،ص ۴)
البته در کنار تشویق به اقامه نماز برای گرفتن حاجت، برایش توضیح دهیم که خدا مانند مادری مهربان است.
حاجتی که برای ما ضرر داشته باشد نمی دهد، گاهی بهتر از آن را می دهد، راهیان را صلاح می داند دیرتر از زمانی که ما طلب می کنیم بدهد.
(صفحه ۱۹۱)
علی بن اسباط نظر امام صادق علیه السلام را درباره مرد پرسید که آخر شب برای اقامه نماز شب بر می خیزد و صدایش را در قرائت بلند میکند.
امام فرمود شایسته است که انسان وقتی نماز شب میخواند صدایش را به خانواده اش برساند تا هر که خواب رفته بیدار شود و هر که میخواهد برخیزد برخیزد.
«عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ عَمِّهِ يَعْقُوبَ بْنِ سَالِمٍ أَنَّهُ سَأَلَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام عَنِ الرَّجُلِ يَقُومُ فِي آخِرِ اللَّيْلِ يَرْفَعُ صَوْتَهُ بِالْقِرَاءَةِ قَالَ يَنْبَغِي لِلرَّجُلِ إِذَا صَلَّى بِاللَّيْلِ أَنْ يُسْمِعَ أَهْلَهُ لِكَيْ يَقُومَ النَّائِمُ وَ يَتَحَرَّكَ الْمُتَحَرِّك» (بحارالانوار ، جلد ۸۷ ، صفحه ۲۰۹)
نماز جماعت بهترین ، بیشترین، پاک ترین و کم خرجترین اجتماعات دنیاست و نوع دید و بازدید مجانی و آگاهی از مشکلات و نیازهای یکدیگر و زمینهساز تعاون اجتماعی بین مسلمانان است
(صفحه ۲۲۳)
شیوههای شناختی برانگیزنده نماز 1
شیوههای شناختی برانگیزنده نماز، راهکارهای فکری است که فرد را از طریق تغییر یا ایجاد شناخت به سوی رفتار مورد نظر را تحریک میکند.
تعدادی از این شیوه ها که متناسب سن کودک است عبارتند از:
۱. آموزش نماز با تکیه بر روش مشاهده ای مثل نمایش عروسکی، کلیپ، عکس، نقاشی و... .
۲. آموزش نماز به شیوه مشارکتی که با یک مربی و مشارکت چند کودک انجام میشود. (توصیه میشود همراه با تفریح و بازی و در محیط های باز انجام شود)
۳. آموزش تدریجی وضو و نماز مثل آموزش فقط رکوع یا سجده یا شستن صورت در یک جلسه. (مثلاً همه کودکان ذکر سجده را با هم بگویند یا سوره هم یا دعای قنوت را با هم تکرار کنند)
۴. آموزش نماز و مقدمات آن و احکام آن ها با شعر ، سرود، داستان ، معما و...
۵. آموزش حداقلی یعنی اکتفا به واجبات و رها کردن مستحبات.
۶. افزایش شناخت کودک از صفات خدا و محبت های او به انسانها.
۷. آموزش فلسفه و چرایی نماز با زبان قابل فهم برای کودک.
(خلاصه صفحه ۲۶۷ تا ۲۶۹)
شیوههای شناختی برانگیزنده نماز 2
تعدادی از شیوههای شناختی برانگیزنده نماز که متناسب با سن نوجوان است عبارتند از:
۱. آموزش شناخت خدا و میزان تاثیر خدا در نظام هستی و سرنوشت وی.
۲. معرفی نعمت ها و لطف های خدا در قالب کتاب، کلیپ و..
۳. آموزش تکمیلی احکام و آداب نماز.
۴. پاسخ به سوالات و شبهات درباره نماز.
۵. قرار دادن مباحث نماز در متون درسی مثل ادبیات، علوم اجتماعی و انشاء.
۶. تهیه معما و مسابقات مثل مسابقه خاطره نویسی از نماز.
۷. استفاده از داستانهای جذاب از نماز امامان عالمان شهیدان.
۸. بیان آثار و فواید دنیایی و آخرتی نماز.
۹. محور بودن نماز در هنگام اذان در مدرسه و در اردوهای زیارتی سیاحتی.
۱۰. آموزش معانی جملات نماز.
۱۱. بیان آیات روایات مربوط به اهمیت و آثار نماز.
(خلاصه صفحه ۲۷۷ تا ۲۷۹)
شیوههای شناختی برانگیزنده نماز 3
تعدادی از شیوههای شناختی برانگیزنده نماز که متناسب با سن جوان است عبارتند از:
۱. بالا بردن سطح شناخت از خدا و میزان تاثیر خداوند در نظام هستی.
۲. بیان نعمت ها و الطاف الهی با استفاده از ابزار هنر مثل داستان ، فیلم قصه ، شعر و...
۳. بیان آثار و فواید نماز ، به خصوص در متون درسی مثل ادبیات فارسی ، علوم اجتماعی و انشا.
۴. برگزاری مسابقه احکام، معما و خاطره نویسی نماز مثلاً «اولین نمازی که خواندم»
۵. نمایش فیلم های آموزشی احکام و آداب نماز ، وضو ، تیمم و غسل.
۶. معرفی و شناخت حالات عبادی امامان و نماز علما و شهدا با فیلم داستان شعر و...
۷. دعوت و تشویق به خواندن رساله و استفتائات مراجع در موضوع نماز.
۸. برگزاری اردوهای سیاحتی و زیارتی به عنوان نماز و زیارت به مکانهای مقدس مثل مشهد ، قم و...
۹. تشکیل جلسات بحث و گفتگو درباره چرایی و چگونگی و آثار و برکات نماز و پاسخ به سوالات و شبهات نماز.
۱۰. آموزش توجه به خدا و حضور قلب در نماز.
۱۱. تقویت ایمان به معاد و قیامت و رابطه آن با نماز.
۱۲. تبیین نماز به عنوان وسیله ارتباط با منبع علم، قدرت، ثروت ، لذت و زیبایی بی نهایت.
۱۳. توجه دادن به ضعیف و ناتوان بودن انسان در مشکلات و نقش نماز در یاری و استمداد از خدا.
۱۴. تشریح نقش نماز در موفقیت انسان های موفق در علم و زندگی مثل دکتر حسابی ، ابوعلی سینا، شهید شهریاری شهید چمران و...
۱۵. آموزش گروهی و کارگاهی اقامه بهترین نماز و مسابقه «نماز زیبا» با زیبا خوانی نماز و رعایت آداب ظاهری نماز
(صفحه ۲۸۶ تا ۲۸۸ و صفحه ۲۷۷ تا ۲۷۹)