مسجد
فصل سوم: ساختن مسجد
رسول اللّه صلى الله عليه و آله: مَن بَنى مَسجِدا و لَو مَفحَصَ قَطاةٍ، بَنَى اللّهُ لَهُ بَيتا فِي الجَنَّةِ.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: هر كس مسجدى بسازد، اگر چه به قدرِ آشيانه مرغ سنگخواره باشد، خداوند براى او خانهاى در بهشت خواهد ساخت.
بحار الأنوار: ج 77 ص 121
رسول اللّه صلى الله عليه و آله: مَن بَنى للّهِ بَيتا يُعبَدُ اللّهُ فيهِ مِن مالٍ حَلالٍ، بَنَى اللّهُ لَهُ بَيتا فِي الجَنَّةِ مِن دُرٍّ و ياقوتٍ.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: هر كس براى خدا از دارايى حلال، خانهاى بسازد كه خداوند در آن پرستش شود، خدا برايش در بهشت، خانهاى از مرواريد و ياقوت خواهد ساخت.
فرهنگ نامه مسجد؛ حدیث 25
رسول اللّه صلى الله عليه و آله في بَيانِ ما رَأى في لَيلَةِ المِعراجِ مِمّا كُتِبَ عَلى بَعضِ أبوابِ الجَنَّةِ: مَن أحَبَّ أن يَكونَ قَبرُهُ واسِعا فَسيحا فَليَبنِ المَساجِدَ.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در بيان آنچه در شب معراج، بر برخى از درهاى بهشت، نوشته ديد: هر كس دوست دارد كه قبرش وسيع و فراخ باشد، مسجدها را بسازد.
بحار الأنوار: ج 8 ص 144
رسول اللّه صلى الله عليه و آله: خَمسَةٌ في قُبورِهِم و ثَوابُهُم يَجري إلى ديوانِهِم ... مَن بَنى للّهِ مَسجِدا.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: پنج نفر در گور خويش مىآرمند و پاداششان، همچنان به كارنامه آنان سرازير است: .... كسى كه براى خدا مسجدى بسازد.
بحار الأنوار: ج 104 ص 97
السنن الكبرى عن أبي قَتادة: إنَّ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله أتى عَلى قَومٍ مِنَ الأَنصارِ و هُم يَبنونَ مَسجِدا لَهُم، فَقالَ: أوسِعوهُ تَملَؤوهُ.
السنن الكبرى به نقل از ابو قتاده: پيامبر خدا، بر گروهى از انصار كه براى خود مسجدى مىساختند وارد شد و فرمود: «وسيع و جادار بنايش كنيد كه [در آينده] آن را پُر خواهيد كرد».
فرهنگ نامه مسجد؛ حدیث 38
رسول اللّه صلى الله عليه و آله: ضَعُوا المَطاهِرَ عَلى أبوابِ المَساجِدِ.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: وضوخانهها را كنار درهاى ورودى مسجد، قرار دهيد.
بحار الأنوار: ج 83 ص 383
عيون الأخبار في الحديث القدسي فيما أوحَى اللّهُ إلى شَعيا: يُشَيِّدونَ لِيَ البُيوتَ و يُزَوِّقونَ (مُزَوّقا: مُزَيّنا) لِيَ المَساجِدَ، و أيُّ حاجَةٍ بي إلى تَشييدِ البُيوتِ و لَستُ أسكُنُها؟! و إلى تَزويقِ المَساجِدِ و لَستُ أدخُلُها؟! إنَّما أمَرتُ بِرَفعِها لِأُذكَرَ فيها و اسبَّحَ، و يُنَجِّسونَ أنفُسَهُم و عُقولَهُم و قُلوبَهُم و يُخَرِّبونَها.
فرهنگ نامه مسجد؛ حدیث 51
عيون الأخبار در حديثى قدسى، در آنچه خداوند به شَعيا وحى فرمود: خانهها را برايم برافراشته مىسازند و مسجدها را به خاطر من، آذين مىبندند. مرا چه حاجت به برافراشتن خانههايى كه در آنها سُكنا نمىگزينم، و به آراستن مسجدهايى كه در آنها وارد نمىشوم! به افراشتن آنها فرمان دادهام، تنها براى اين كه در آنها ياد شوم، و تسبيحم كنند، در حالى كه جانها و خردها و دلهايشان را آلوده كرده و ويران مىسازند.
رسول اللّه صلى الله عليه و آله: سَيَكونُ في آخِرِ امَّتي أقوامٌ يُزَخرِفونَ مَساجِدَهُم و يُخَرِّبونَ قُلوبَهُم.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: در آخر امّتم كسانى پديدار مىشوند كه مسجدهايشان را آذين مىبندند و دلهايشان را ويرانه مىسازند.
فرهنگ نامه مسجد؛ حدیث 53
رسول اللّه صلى الله عليه و آله: إذا رَأَيتُمُ المَصاحِفَ حُلِّيَت، وَ المَساجِدَ زُيِّنَت، وَ المَنارَةَ طُوِّلَت، وَ اتُّخِذَ القُرآنُ مَزاميرَ، وَ المَساجِدُ طُرُقا، المُؤمِنُ في ذلِكَ الزَّمانِ أعَزُّ مِنَ الكِبريتِ الأَحمَرِ، أما إنَّ مَساجِدَهُم مُزَخرَفَةٌ، و أبدانَهُم نَقِيَّةٌ، و قُلوبَهُم أنتَنُ مِنَ الجيفَةِ.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: هرگاه ديديد كه قرآنها، جامهاى زيبا بر تن كردهاند و مساجد، زينت يافتهاند و منارهها، قد برافراشتهاند و قرآن، با ساز و آواز خوانده مىشود و مسجدها، گذرگاه قرار گرفتهاند، مؤمن در آن روزگار، از گوگرد سرخ، كميابتر خواهد بود. آرى. مساجدشان آذينبندى و جسمشان پاكيزه؛ ليكن دلهايشان از مُردار، بدبوتر است.
روضة الواعظين: ص 370
الكافي عن عمرو بن جُمَيع: سَأَلتُ أبا جَعفَرٍ عليه السلام عَنِ الصَّلاةِ فِي المَساجِدِ المُصَوَّرَةِ، فَقالَ: أكرَهُ ذلِكَ، و لكِن لا يَضُرُّكُم ذلِكَ اليَومَ، و لَو قَد قامَ العَدلُ رَأَيتُم كَيفَ يَصنَعُ في ذلِكَ.
الكافى به نقل از عمرو بن جُمَيع: از امام باقر عليه السلام در باره نماز خواندن در مسجدهاى نقّاشى شده پرسيدم. فرمود: «آن را نمىپسندم؛ ليكن امروزه، شما را زيان نمىرساند. اگر عدل بر پا شود، خواهيد ديد در اين باره چه خواهد كرد».
بحار الأنوار: ج 52 ص 374
الإمام عليّ عليه السلام: حَريمُ المَسجِدِ أربَعونَ ذِراعا (فی روایة اُخری: ... ذِراعا مِن كُلِّ ناحِيَةٍ) ، وَ الجِوارُ أربَعونَ دارا مِن أربَعَةِ جَوانِبِها.
امام على عليه السلام: حريم مسجد، چهل گز است و همسايگان، چهل خانه از چهار سو.
بحار الأنوار: ج 84 ص 3
فصل چهارم: بزرگداشت مسجد
علل الشرائع عن أبي بَصيرٍ: سَأَلتُ أبا عَبدِ اللّهِ عليه السلام عَنِ العِلَّةِ في تَعظيمِ المَساجِدِ، فَقالَ: إنَّما امِرَ بِتَعظيمِ المَساجِدِ لِأَنَّها بُيوتُ اللّهِ فِي الأَرضِ.
علل الشرائع به نقل از ابو بصير: از امام صادق عليه السلام در باره علّت بزرگداشت مساجد پرسيدم. فرمود: «تنها از آن رو به بزرگداشتِ مساجد فرمان داده شده كه آنها، خانههاى خدا در زمين هستند».
بحار الأنوار: ج 84 ص 6
الإمام عليّ عليه السلام: مَن وَقَّرَ مَسجِدا، لَقِيَ اللّهَ يَومَ يَلقاهُ ضاحِكا مُستَبشِرا، و أعطاهُ كِتابَهُ بِيَمينِهِ.
امام على عليه السلام: هر كه مسجدى را حرمت نهد، در روز ملاقات با خدا، او را خندان و شادمان ديدار مىكند، در حالى كه كارنامهاش را به دست راست او داده است.
بحار الأنوار: ج 7 ص 304
الإمام الصادق عليه السلام لِيونُسَ بنِ يعقوبَ: مَلعونٌ مَلعونٌ مَن لَم يُوَقِّرِ المَسجِدَ.
امام صادق عليه السلام به يونس بن يعقوب: ملعون است، ملعون كسى كه مسجد را حرمت ننهد!
بحار الأنوار: ج 76 ص 355
فصل پنجم: آبادانى معنوى مسجد
رسول اللّه صلى الله عليه و آله: إذا رَأَيتُمُ الرَّجُلَ يَعتادُ المَسجِدَ فَاشهَدوا لَهُ بِالإِيمانِ، قالَ اللّهُ تَعالى: «إِنَّما يَعْمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ».
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: هرگاه ديديد كه مردى پيوسته به مسجد مىرود، به ايمان او گواهى دهيد. خداوند متعال فرمود: «تنها كسى كه به خدا و روز رستاخيز، ايمان آورده است، مساجد خدا را آباد مىكند».
فرهنگ نامه مسجد؛ حدیث 65
الإمام عليّ عليه السلام: عَلَّمَني رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله إذا لَبِستُ ثَوبا جَديدا أن أقولَ: الحَمدُ للّهِ الَّذي كَساني مِنَ اللِّباسِ ما أتَجَمَّلُ بِهِ فِي النّاسِ، اللّهُمَّ اجعَلها ثِيابَ بَرَكَةٍ أسعى فيها لِمَرضاتِكَ، و أعمُرُ فيها مَساجِدَكَ.
امام على عليه السلام: پيامبر خدا به من آموخت كه هرگاه جامه نويى بر تن كردم، بگويم: «سپاس، خدايى را كه لباسى به من پوشاند كه در ميان مردم با آن، خود را بيارايم. پروردگارا! جامهاى بابركت قرارش ده تا در آن براى رضايت تو بكوشم و به آباد ساختن مسجدهايت بپردازم».
الكافي: ج 6 ص 458
مكارم الأخلاق عن أبي ذرّ: دَخَلتُ ذاتَ يَومٍ في صَدرِ نَهارِهِ عَلى رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله ... فَقُلتُ: يا رَسولَ اللّهِ بِأَبي أنتَ و امّي أوصِني بِوَصِيَّةٍ يَنفَعُنِي اللّهُ بِها، فَقالَ: ... يا أبا ذَرٍّ، مَن أجابَ داعِيَ اللّهِ و أحسَنَ عِمارَةَ مَساجِدِ اللّهِ، كانَ ثَوابُهُ مِنَ اللّهِ الجَنَّةَ.
فَقُلتُ: بِأَبي أنتَ و امّي يا رَسولَ اللّهِ، كَيفَ تُعمَرُ مَساجِدُ اللّهِ؟
قالَ: لا تُرفَعُ فيهَا الأَصواتُ، و لا يُخاضُ فيها بِالباطِلِ، و لا يُشتَرى فيها و لا يُباعُ، وَ اترُكِ اللَّغوَ ما دُمتَ فيها، فَإِن لَم تَفعَل فَلا تَلومَنَّ يَومَ القِيامَةِ إلّا نَفسَكَ.
مكارم الأخلاق به نقل از ابو ذر: در نيمروزى حضور پيامبر خدا رفتم ... گفتم: اى پيامبر خدا! پدر و مادرم فدايت! به من سفارشى فرما كه خداوند، مرا بدان سود بخشد .. ..
فرمود: «هر كه به فراخوان خدا، پاسخ مثبت دهد و آبادانى مسجدهاى خدا را نيكو به انجام رساند، پاداش او از سوى خدا، بهشت خواهد بود». گفتم: پدر و مادرم فدايتان، اى پيامبر خدا! مسجدهاى خدا چگونه آباد مىشوند؟
فرمود: «در آنها صداها بلند نمىگردند، در بيهودگى غوطهور نمىشوند و خريد و فروش، صورت نمىپذيرد. پيوسته در مسجد، [كارهاى] بيهوده را رها ساز. پس اگر چنين نكردى، در روز رستاخيز، جز خويشتن را ملامت مكن».
بحار الأنوار: ج 77 ص 85
رسول اللّه صلى الله عليه و آله: لا يَزالُ المَلائِكَةُ تُصَلّي عَلى أحَدِكُم ما كانَ فِي المَسجِدِ، و تَقولُ: اللّهُمَّ اغفِر لَهُ، اللّهُمَّ ارحَمهُ.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: بر هر يك از شما، تا زمانى كه در مسجد است، همواره فرشتگان درود مىفرستند و مىگويند: خداوندا! او را ببخشا. خداوندا! مورد رحمت خويش قرارش ده.
فرهنگ نامه مسجد؛ حدیث 69
رسول اللّه صلى الله عليه و آله: إنَّ أحَدَكُم لا يَزالُ في صَلاةٍ ما دامَ فِي المَسجِدِ حَتّى يَخرُجَ مِنهُ.
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: هر يك از شما، زمانى كه در مسجد است، تا وقت بيرون رفتن از آن، پيوسته در نماز است.
فرهنگ نامه مسجد؛ حدیث 70