منظور از «به پا داشتن نماز» در قرآن كريم چيست؟
منظور از «به پا داشتن نماز» در قرآن كريم چيست؟
قرآن كريم، درباره «اقامه نماز» بسيار تأكيد كرده است؛ تا آن جا كه 46 بار، نماز را با واژه «اقامه» در تعبيرهاى گوناگون، تكرار كرده است.
عبارت: «أقيموا الصلوة» نماز را به پا داريد؛ بارها در قرآن بيان شده
__________________________________________________
(1). احزاب، آيه 56
(2). نساء، آيه 103
(3). انفال، آيه 35
(4). بقره، آيه 157
(5). حج، آيه 40
پرسمان قرآنى نماز، ص: 29
است؛ مانند: «وَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَإِقَامَ الصَّلَاةِ ...» «1»
؛ انجام دادن كارهاى نيك و برپاداشتن نماز را به آنها وحى كرديم؛ چنان كه ملاحظه مىشود، كارهاى نيك با تعبير «فعل» (انجام دادن) ذكر شده، ولى در ميان كارهاى نيكو، نماز با تعبير «اقامه» (برپايى) مطرح شده است.
براى اقامه نماز چند تفسير ارائه كردهاند:
1. منظور از «اقامه» اين است كه تنها خودتان نمازخوان نباشيد؛ بلكه چنان كنيد كه آيين نماز در جامعه انسانى برپا شود و مردم با عشق و علاقه، به آن روى آورند.
2. به گفته بعضى مفسران، تعبير «اقامه نماز» به جاى «خواندن» يا «بهجاآوردن نماز»، بيانگر اين نكته است كه نماز شما تنهايك سرى از وردها اذكار و حركات نيست، بلكهبايد آن را به طور كامل بپا داريد؛ آن گونه كه آثار نماز در چهره و زندگى شما ديده شود؛ تنها لقلقه زبان و راست و خم شدن نباشد، بلكه روح نماز- كه همان تسليم مطلق در برابر خدا در همه امور است- در زندگى شما جلوه كند و حضور دل و توجّه قلبى به خدا- كه روح نماز است- در نماز حاصل شود. «2»
3. اقامه نماز آن است كه با حدود و فرائضش انجام شود.
__________________________________________________
(1)
. انبياء، آيه 73
(2). ر. ك: آية اللَّه مكارم شيرازى و ديگران، تفسير نمونه، ج 1، ص 209، دارالكتب الاسلامية؛ محمد محمّدى اشتهاردى، نماز از ديدگاه قرآن و عترت
پرسمان قرآنى نماز، ص: 30
4. برخى «اقامه» را به معناى ادامه دادن مىدانند؛ يعنى كسى نماز را به درستى بر پا مىدارد كه هميشه آن را ادامه دهد نه گهگاهى نماز بخواند:
«فَوَيْلٌ لّلْمُصَلّينَ* الَّذِينَ هُمْ عَن صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ» «1»
؛ پس واى بر نمازگزارانى كه در نماز خود سهلانگارى مىكنند.
با مرورى به آيههاى قرآن مىتوان همه اين معانى را در اقامه منظور كرد، زيرا اقامه نماز- كه بدان مأموريم- مىتواند معناى جامعى داشته باشد و همه اين معانى را فراگيرد و آن اين كه نماز كامل، پيوسته و با خشوع و اثر گذار در جامعه باشد. «الَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَاتِهِمْ دَآئِمُونَ» «2»؛ «الَّذِينَ هُمْ فِى صَلَاتِهِمْ خشِعُونَ» «3»
از لوازم متقى بودن و برپا كردن نماز اين است كه نمازگزاران علاوه بر خواندننماز، براى برپا داشتن آن در جامعه نيز تلاش كند. «4»
__________________________________________________
(1)
. ماعون، آيه 5- 6
(2). معارج، آيه 23
(3). مؤمنون، آيه 2؛ ر. ك: على اكبر قرشى، قاموس قرآن، واژه قيام
(4). علىاكبر هاشمى رفسنجانى و ديگران، تفسير راهنما، ج 1، ص 107