ویژگی های دوره جوانی
ویژگی های دوره جوانی را از جهات مختلفی میتوان مورد بررسی قرار داد:
الف)از نظر زیستی- جسماني: رشد بدن سریع و در اواسط دوره بسیار كـُند، و در پایان دوره قریب به صفر است. بدن در آغاز مرحله همچنان در حال توسعه، و رشد قد در حال افزایش است و در 24 سالگی متوقف میشود. این رشد در دختران زودتر و طبعاً توقف آن هم زودتر است.
وزن بدن، قدرت تن، چابكی و فرزی در این دوره در كمال اوج است و با چنین امكانی توان غلبه بر امور و حل و رفع مشكلات و گره گشاییها در جوانان قوی است. مردی رشید و یا زنی كاملند و درخور مقام پدری و مادری هستند. وضع ترشح غدد متعادل و تحولات ناشی از آن وضعی تثبیت شده دارد.
ب)از نظر ذهني: هوشِ خام یا دانایی فطری منتهای سیر خود را طی كرده و به بالاترین درجه رشد خود رسیده است. كنجكاوی طبیعی به چرا جویی مبدل گشته و او را به سوی منطقی روشن و استدلالی قانع كننده میكشاند. حافظه، قوام یافته است و اینك جوان در شرایطی است كه میتواند در بارة حافظه خود به میزان معینی حساب كند و بر اساس آن محاسبه كرده و در كارها تصمیم بگیرد و به پیش رود.
توان تخیل، تصور و تجسم در آنان بدان میزان كه در ظرفیت مقدرشان بود به منتهای حد خود رسیده و قدرت ابداع و اختراع ناشی از آن در آنها در بالاترین میزان خویش است. تمركز فكر و دقت و توجه در آنها میزان قابل قبولی است و امكان رشد آن هم چنان وجود دارد. استعدادها ظهور و بروز كردهاند و جوان میداند در چه زمینهای موفقتر است؛ به ویژه كه ذوق و هنر او در بالاترین حد خویش است.
ج)از نظر عاطفي: رقیق القلب است. حساسیت او در برابر جریانات عاطفی بسیار و زود تأثیرپذیر است. اگر چیزی را دوست بدارد، در راه دوستی آن تا حد فداكاری و جانبازی میایستد؛ و بر عكس اگر چیزی را دشمن بدارد در آن امر شدیداً پا برجاست به اصطلاح كلامی، بُعد تولّی و تبرّی در او قوی است. او مغرور است و در مواردی خودپسند. جرئت و شجاعت بسیار از خود نشان میدهد، اگرچه در درون ترس و هراسی داشته باشد؛ و به همین خاطر، جوان فردی پیشتاز است. شور و شوق جوانی، امید و نشاط او، عشق و شیدایی او در مرحلهای از توان و رشد است كه برای اقدام در دشوارترین امور حاضر به سرمایه گذاری است. او فداكار است. مخلص است. زودباور است. اسیر احسان است. اهل اخلاق و انسانیت است. معنی محبت را می فهمد. ملاحظات و رودربایستیها میتوانند عامل محرّك و ورود او به هر صحنهای باشند. زود تحت تأثیر قرار میگیرد. عرض محبتها و اخلاصهای دیگران را راست و درست میپندارد.
د)از نظر رواني: جوان دارای قوه دركی قوی است. از روابط علت و معلولی سر در میآورد. قادر به تجزیه و تحلیل امور است. میتواند به بحث و نقادی بپردازد. از كلیه امور سر در آورد. آینده نگری و دوربینی داشته باشد. جوان اهل همت است، بلند طبع است، اهل خیر است. گاهی هدفهای عالی و حتی محال الوصول را تعقیب میكند. امیدها و آرزوهای بزرگ را در دل میپروراند و برای وصول به آنها بالاترین درجه تحمل را از خود بروز میدهد. او در راه وصول به هدفی كه آن را مقدس بداند اهل سرمایه گذاری، فداكاری و حتی ایثار است.
او میخواهد عدالت و قسط در جامعه باشد، آزادی و استقلال باشد، پاكی و عفت باشد، حق در جامعه متجلی باشد. او این خواستهها را در سطحی وسیع میخواهد اجرا كند نه تنها در جامعه و مملكت خود و اگر شرایط و امكانی در این زمینه به او نشان دهند برای به دست آوردن و رسیدن به آن از سر و جان مایه میگذارد. روح بلند او در شرایطی است كه به بلندیها بیشتر گرایش دارد تا به پستیها و ذلتها، مگر آنكه شرایط تبلیغ و سازندگی در جامعهای واژگونه باشد.
هـ)از نظر فطرت و وجدان: او در مرحلهای است كه فطرتش بیدار است. حقایق امور را وجدان میكند، خود را مییابد و اعتقاد خود را وجدان میكند، خیر را از شر تمیز میدهد. میتواند بسنجد، مقایسه و ارزیابی كند و راه و رسم انسانیت و اخلاق را در پیش گیرد. بيداري وجدان و نیز بيداري احساس مذهبي سبب علاقه مندی و رغبت او به سوی خیر و كمال بی نهایت است. و طبع منطق پذیر او و صداقت و خلوص او موجبی برای حركت و گرایش او به سوی رشد است. تمایلات معنوی او در این مرحله اوج میگیرند. حفظ و احیای ارزشهای الهی و ایده آلهای اخلاق در این سن رشد مییابند. به پاكدامنی و صفا، به عدالت و انصاف میل پیدا میكند و دیدن نارواییها و مفاسد او را نگران میسازد. دارای فتوت است و خواستار تحقق فضایل شیفته فداكاری، تعاون و ایثار است. به شرطی كه فطرت و وجدانش آلوده نسازند، او در پی گسترش ارزشهای ماوراءالطبیعه در محاورت ایده آلهای اخلاقی است. به شرطی كه معنی آنها در ذهن او تبیین گردد.