فداییان امام هادی علیه السلام

3. آداب نماز

رعایت مستحبات

آقای غلامعلی رجایی می گوید: در هر نماز، امام تمام مستحباتی را که در رساله شان فرموده اند رعایت می نمودند. ایشان برای هر نماز حتی در بستر و روی تخت بیمارستان عمامه مختصری می بستند و آن گونه که در تلویزیون پخش شد ریش خود را به دقت شانه می زدند و پس از آن در آینه کوچکی که داشتند خود را کاملاً ورانداز می کردند. در آینه عمامه شان را دو سه بار جابه جا می کردند و ابروهایشان را در آینه می دیدند و صاف می کردند و پس از اینکه سر و وضع خود را مرتب می کردند، عطر استعمال می نمودند.

حتی بیماری مانع نمی شد که ایشان ریش خود را شانه نزنند. لذا در آخرین روزهای عمرشان که دستشان ورم کرده و قدرت تحرک چندانی نداشت، آن گونه که در تصاویر دیده می شد، آقای انصاری، هم عمامه مختصری به دور سر ایشان می بست و هم ریش امام را شانه می زد. امام در هر نماز اذان و آقامه می گفتند و در نماز عمامه را تحت الحنک می بستند و در موقع نشستن پس از سجده برای تشهد بر روی ران چپ می نشستند و روی پای راست شان را بر روی پای چپ شان قرار می دادند و به طور کلی تمام مستحبات را که خودشان در رساله فرموده اند انجام می دادند.

برداشت هایی از سیره امام خمینی (رضوان الله علیه)، ج3، ص64.

برگ درخت

رحیم صفوی می گوید: در نوفل لوشاتو نمازهای یومیه به جز نماز صبح به امامت حضرت امام در حیاط منزل برگزار می شد و چون جمعیت زیاد و مُهر کم بود، حضرت امام به جای مهر دوم که بعضی ها می گذارند، از یک برگ درخت استفاده می کردند. (مستحب است در سجده بینی هم به خاک برسد و به همین خاطر برخی از مُهر دوم استفاده می کنند) در نماز سوره های کوتاه را آن هم به طور نسبتاً سریع قرائت می فرمودند.

امام و دفاع مقدس، ص30.

دوری از مجسمه

خانم زهرا مصطفوی می گوید: بعد از اینکه امام از قیطریه ازاد شدند و به قم بازگشتند؛ چون منزل ما روبه ­روی منزل ایشان بود و منزل خودشان تقریباً مردانه بود، آن مدتی که یک تا دو ماه در منزل بودند. در اتاق ما روی طاقچه، مجسمه های سیاهی بود، در اطاق دیگر عکس بود و می دیدند که نماز مکروه است ـ چون در اتاق عکس بود ـ لذا ایشان به من گفتند: «که توی هیچ کدام از اتاق های تو نمی شود نماز خواند.» و بیش از این چیزی نگفتند. من هم رفتم یک اتاق را برای نماز خواندن ایشان آماده کردم.

برداشت هایی از سیره امام خمینی (رضوان الله علیه)، ج3، ص94.

نماز روبروی عکس

یکی از نزدیکان امام خمینی می گوید: روزی حضرت امام فرمودند: «این فرش را از این جا جمع کنید، چون روی این فرش نقش حیوانات افتاده است و نماز خواندن در اتاقی که در آن تصویر باشد، مکروه است.»

سرگذشت های ویژه حضرت امام خمینی (رضوان الله علیه)، ج2، ص52.

عطر زدن

امام خمینی (رضوان الله علیه) همیشه هنگام نماز از عطر و بوی خوش استفاده می کردند و شاید بدون بوی خوش به نماز نایستاده باشند، حتی در نجف هم که نماز شب را در پشت بام منزل می خواندند، شیشه عطری همراه خود می بردند.

سرگذشت های ویژه از زندگی امام خمینی (رضوان الله علیه)، ج3، ص29 و 30.

مُهر امام

آقای خادم (از محافظین بیت امام) می گوید: امام بر انجام مستحبات و ترک مکروهات تکیه فراوانی داشتند و مستحباتی را که قبل از نماز وجود دارد و باعث می شود که ثواب نماز بیشتر شود، حتماً انجام می دادند. ایشان همیشه قبل از نماز عطر استعمال می کردند و مُهر نماز ایشان خاک کربلا بود و با اینکه دندآن های امام مصنوعی بود، قبل از نماز آن ها را از ده ان خارج می نمودند، ابتدا مسواک می کردند و بعد نماز می خواندند. هم چنین انگشتری عقیق داشتند که قبل از شروع نماز اول آن را در انگشت خویش می آنداختند و بعد نماز را به جای می آوردند.

انتشارات سپاه پاسداران، در رثای نور، ص65.

ادوکلن بین دو نماز

خانم زهرا مصطفوی می گویند: امام روزی هفت بار ادوکلن مصرف می کنند. چون بین دو نماز مستحب است که عطر مصرف شود. همین طور بین دو نماز مستحب است که ریش را شانه کنند، شانه در جانمازشان هست. امام تسبیح را به صورت خاصی بالای سجاده می گذارند. نه همین طور که هر کجای سجاده باشد. چون آن هم مستحب است. بعد بلند می شوند و می آیند به اطاق دیگر که ادوکلن بزنند، بعد بر می گردند دو مرتبه سر نماز.

امیر رضا ستوده، پا به پای آفتاب، ج4، ص208.

ذکر سجده اخر نماز

حجت الاسلام و المسلمین ناصری می گوید: امام در سجده اخر نماز ذکری را خیلی آهسته می خواندند که من هر چه دقت می کردم، نمی شنیدم که چه ذکری را می گویند. تا اینکه یک روز که با امام از حرم حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) می آمدیم در مسیر از ایشان پرسیدم: آقا در سجده اخر نمازتان یک ذکری را آهسته می گویید این چه ذکری هست؟

فرمودند: « اللَّهُمَّ ارْزُقْنِي‏ التَّجَافِيَ عَنْ‏ دَارِ الْغُرُورِ وَ الْإِنَابَةَ إِلَى دَارِ الْخُلُودِ وَ الِاسْتِعْدَادَ لِلْمَوْتِ قَبْلَ حُلُولِ الْفَوْتِ »

عباس عزیزی، 420 داستان درباره نماز امام خمینی (رضوان الله علیه)، ص189.

ذکر سجده اخر نماز عصر

خانم فاطمه طباطبایی می گویند: از یکی از اصحاب امام نقل می کنند: امام در آخرین سجده نماز عصرشان همیشه ذکر «یا کَریمُ یا لَطیف» را می گفته اند. ایشان می گفت: «این دو کلمه به قدری جامعیت دارند که انسان را از هر ذکر دیگری مستغنی می کند، چون هرچه را که انسان از خدا طلب کند یا به واسطه کرم و یا لطف حضرت حق است که به او عطا خواهد شد.»

مجله ندا، ش1، ص10.

رعایت استحباب نماز

آقای غلامعلی رجایی می گوید: آن­گونه که خود شاهد بوده ام یا از نزدیکان امام شنیده ام، نکته مورد اتفاق همگان این است که امام مستحبات نماز را کاملاً به جای می آوردند مثلاً در سجده مستحب است بینی انسان به خاک گذاشته شود، لذا امام گاهی از دو مهر کوچک و گاهی از یک مهر بزرگ برای رعایت این استحباب استفاده می کردند. همچنین پس از تشهد مستحب است گفته شود: «فَتَقبّل شفاعَتَه وَ ارفَع درَجَته» که امام در تمام نمازهایشان این استحباب را رعایت می کردند.

برداشت هایی از سیره امام خمینی (رضوان الله علیه)، ج3، ص65.

تعقیقات هر نماز

خانم زهرا مصطفوی می گویند: امام بعد از سلام و ذکر سه تکبیر به تعقیبات مشترکه می ­پرداختند. ابتدا تسبیحات حضرت زهرا (سلام الله علیه ا) را که عبارت است از تعداد34 ذکر «اَلله اکْبَر» 33 ذکر «اَلْحَمْدُلله» و 33 ذکر «سُبْحانَ اللهِ» معمولاً با انگشتان مبارکشان شماره می فرمودند. سپس با ذکر «اَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّیْطانِ الرَّجیمِ» آغاز به تلاوت سوره مبارکه حمد می کردند و به خوبی مشهود بود که قبل از سوره حمد استعاذه می فرمودند. پس از قرائت سوره حمد آغاز به تلاوت آیت الکرسی می فرمودند و بعد از آن آیه 18 و 26 و 27 سوره ال عمران را تلاوت می کردند و بعد می فرمودند:

«اَسْتَغْفِرُالله الَّذی لا اِله الاّ هُوَ ذُوالْجَلالِ وَ الاِکْرامِ وَ اَتُوبُ اِلَیْهِ»

این ها تعقیبات مشترکه بود. ولی بعد از نماز مغرب و تعقیبات مذکوره هفت مرتبه می فرمودند: «بِسْمِ الله الرَّحْمَنِ الرَّحیمِ لا حَوْلَ وَ لا قُوَّۀَ اِلّا بِالله الْعَلیِّ الْعَظیم»

عباس عزیزی، 420 داستان درباره نماز امام خمینی (رضوان الله علیه)، ص63.

سلام به معصومین بعد از نماز

آقای عیسی جعفری می گوید: امام زیارت معصومین _{(علیهم السلام)} پس از هر نماز را ترک نمی کردند. ایشان معمولاً پس از اینکه نمازشان تمام می شد و تعقیبات و نوافل و اذکار و مستحبات را به جای می آوردند، برمی خاستند و به معصومین (علیه السلام) سلام می فرستادند. (سلام به معصومین یکی از تعقیبات مشترک نماز است و متن آن در مفایتح الجنان آمده است)

برداشت هایی از سیره امام خمینی (رضوان الله علیه)، ص64.

خواندن آیت الکرسی بعد از هر نماز

آقای عیسی جعفری می گوید: من بارها شاهد بودم که امام پس از اینکه نماز واجبشان تمام می شد، هر دو دست را به روی چشمانشان می گذاشتند و آیت الکرسی و آیات دیگری را که در این رابطه وارد است می خواندند.

پيامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: يا على پس از هر نماز واجب آية الكرسى‏ را بخوان كه بر خواندن آية الكرسى مداومت نمى كند مگر پيغمبر يا صدّيق‏ يا شهيد.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ:‏ يَا عَلِيُّ اقْرَأْ فِي مَكْتُوبَةٍ آيَةَ الْكُرْسِيِّ فَإِنَّهُ لَا يُحَافِظُ عَلَيْه ا إِلَّا نَبِيٌّ أَوْ صِدِّيقٌ أَوْ شَهِيدٌ. (مكارم الأخلاق ؛ ص283)

عباس عزیزی، 420 420 داستان درباره نماز امام خمینی (رضوان الله علیه)، ص64.

توجه به قبله

حجت الاسلام والمسلمین مسیح بروجردی می گوید: یک بار امام نماز مغرب را خوانده و مشغول تعقیبات و مستحبات پس از نماز بودند که آقایان خامنه ای، هاشمی رفسنجانی، موسوی اردبیلی و میرحسین موسوی به محضر ایشان رسیدند. یکی یکی سلام می کردند و امام همین طور که رو به قبله نشسته و مشغول تعقیبات بودند بدون این که صورتشان را برگردانند اندکی سرشان را پایین می آوردند و جواب سلام آن ها را می دادند.

آقای هاشمی خیال می کرد امام در حال نماز است که فقط پاسخ سلام آن ها را داده است، لذا گفتند: مثل این که آقا دارد نماز می خواند. حال آن که امام حتی مشغول نوافل نشده بودند و همان طور رو به قبله نشسته بودند. بعد بلند شدند و اذان و آقامه نماز عشا را خواندند و بعد از نماز بود که برگشتند به طرف آقایان و احوال پرسی کردند. ایشان تا این حد مقید بودند که حتی در تعقیبات نمازشان به این طرف و آن طرف نگاه نکنند.

برداشت هایی از سیره امام خمینی (رضوان الله علیه)، ج3، ص65.

نماز اول وقت در اوج بیماری

خانم زهرا مصطفوی می گوید: یکی از پزشکان قم نقل می کرد که هنگامی که خبر دادند امام دچار ناراحتی قلبی شده اند، خود را به بالین ایشان رسانده و فشار خون شان را گرفتم. فشار ایشان عدد پنج را نشان می داد که از نظر طبی خطرناک بود. کارهای اولیه را انجام دادم و پس از دو ساعت که قدری وضع بهتر شده بود و امام قاعدتاً نمی توانستند و نمی بایست حرکتی بکنند آماده حرکت شدند. عرض کردم: «آقا جان چرا برخواستید؟»

فرمودند: «نماز»

عرض کردم: «آقا شما در فقه مجتهد هستید و من در طب. حرکت شما به فتوای طبی من حرام است؛ خوابیده نماز بخوانید.» ایشان نیز با دقت به نظر من عمل فرمودند.

حضور، ش1، ص40.

جامه تمیز

دکتر سید محمد رضا کلانتر معتمدی در خاطرات خود آورده است: روز بعد عمل وقت نماز ظهر نزدیک شد، امام جامه تمیزی خواستند و چون روز بعد از عمل بود حرکت ایشان را به خارج از تختخواب صلاح ندیدیم. این جا ذکر چند نکته حایز اهمیت است:

برای ما که به خاطر داریم که وقتی ایشان ادوارد شوارتز نادزه را به حضور پذیرفتند با شبکلاه خود بودند و لباس منزل، ولی در این شرایط که از یک طرف سرم به دست ها متصل بود، از محل بازو از یکی از رگ ها PACE موقت و از رگ دیگری CPV وصل شده بود، تعویض لباس و پوشیدن لباس سفید تمیز و پاک دیگری، چه قدر برای بیمار رنج آور است. لباس تعویض شد با شیلنگ آب گرم که از دستشویی CCU به همراه طشت بر روی تخت آورده شده بود وضو گرفتند و عمامه مبارک را به سر نهادند. از عطر CLOE استفاده نمودند و نشسته در تختخواب نماز خود را به جای آوردند.

امام اجازه نمی دادند که هنگام نماز در اتاق حضور داشته باشیم و ما همیشه انجام نماز ایشان را از پشت شیشه و یا از طریق دوربین ویدیویی تماشا می کردیم و از نحوه انجام آن لذت می بردیم و حسرت می خوردیم و از خدا می خواستیم که چنین خلوصی را نصیب ما هم بگرداند.

حسن عارفی، طبیب دل­ ها، ص310 و 311.